İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/881 K.2024/1163

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/03/2024 tarih ve 2024/213 Esas sayılı ara kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosyanın dairemize gönderildiği anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ihtiyati haciz talepli dilekçesi ile; müvekkili davacı alacaklı ile davalı borçlular ... ve ... arasında 29.11.2019 tarihinde Arabuluculuk Anlaşma Sözleşmesi akdedildiğini, iş bu sözleşmenin 5. maddesi uyarınca davalılar, müvekkilin '...

Limited Şirketi'ndeki hisselerinin tamamını tüm aktif ve pasifleri ile birlikte 320.000 USD karşılığında ...'a devretmesi konusunda anlaşmaya varmışlardır.Hisse devir sözleşmesi Noter huzurunda 03.12.2019 tarihinde düzenlenerek imzalanacaktır.Noter masrafları ...'a aittir'' şeklinde olup, davalıların müvekkili ile Arabuluculuk Anlaşma sözleşmesi akdedilmesine müteakip olup, taraflar arasında imzalanmış bir sözleşme mevcut olduğunu, iş bu ticari ilişki çerçevesinde davalıların, müvekkili ile Arabuluculuk Anlaşma sözleşmesinden 320.000 USD borcu olmakla birlikte bu borcun ödenmeyen 195.300 USD miktarı işbu takiple talep edildiğini,

davalıların borcunu ödemesi hususunda yapılan yazılı ve sözlü görüşmeler neticesiz kaldığını, davalılar tarafından müvekkiline ödemede bulunulmaması üzerine, davalılar aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı dosyası ile alacağın tahsili için icra takibine geçilmiş, davalılara ilamsız icra takibine ilişkin ödeme emirleri gönderildiğini, davalıların soyut ve haksız itirazları neticesinde takibin durduğunu, bu nedenlerle borçlunun birçok borcunun olması, yargılama sürecinde mal kaçırma ihtimali ve böyle bir durumda ileride verilecek olan kararın infazının mümkün olmayacağı ihtimali göz önüne alınarak davalılar adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının teminatsız olarak ihtiyati haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 25/03/2024 tarih ve 2024/213 Esas sayılı " İhtiyati Haciz Kabul Ara Kararı " ile; " 6100 sayılı Yasanın Geçici Hukuki Korumalar başlığı altında ihtiyati tedbir ve delil tespitinin hükme bağlanmasından sonra 406/2.maddede geçici hukuki korumalara ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümlerin saklı tutulduğu belirlenmiş, ihtiyati haciz de buraya misal olarak maddede belirtilmiştir.

Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere diğer hukuki korumaların bu kısımda düzenlenen korumalar karşısındaki durumu açıklanmış, özellikle uygulamada farklı geçici hukuki korumaların birbirinin yerine kullanılmasının hatta " ihtiyati tedbir zımnında ihtiyati haciz kararı verilmesi" gibi aslında kanuna tamamen aykırı geçici hukuki koruma kararı oluşturulmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır; diğer geçici hukuki korumalar kendi özel hükümlerine tabi olup bu bölüm hükümlerinin diğer hukuki korumalara uygulanması mümkün değildir.

Buradan hareketle ihtiyati haciz hukuki korumasının düzenlendiği 2004 sayılı Yasaya bakıldığında, Yasanın 257. maddesinin birinci fıkrasında vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz talep etme koşulları; ikinci fıkrada ise vadesi gelmemiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilecek haller düzenlenmiştir.

Gerek birinci, gerekse ikinci fıkra hükümleri dikkate alındığında, ihtiyati haciz talep edebilmek için, öncelikle ortada bir para borcunun bulunması, bir diğer deyişle ihtiyati haciz talep eden kişinin talep konusu borcun alacaklısı sıfatına sahip olması gerekir. Maddenin birinci fıkrasına göre ihtiyati haciz isteyebilmek için, alacağın kural olarak vadesinin gelmiş olması gerekir.

Vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilmesinin diğer bir şartı ise alacak rehin ile temin edilmemiş olmalıdır. Rehin ile temin edilmiş olan bir alacak teminata haiz olduğu için ihtiyati hacize gerek yoktur. Fakat rehinli malın kıymetinin rehinli alacağı karşılamayacağı tahmin ediliyorsa, karşılanamayacağı (açık kalacağı) tahmin edilen bölümü için, ihtiyat haciz istenebilir.

Yine alacağın rehin ile temin edilmiş olmasına rağmen, istisna olarak, ilk önce rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapmak zorunluluğu olmayan hallerde, alacaklı (rehinle temin edilmiş olan alacağı için) ihtiyat haciz isteyebilir (Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El kitabı, Türkmen Kitabevi, İstanbul 2004, s. 883). Yukarıda belirtilen şartların bulunması halinde, vadesi gelmiş bir borcun alacaklısı başka bir şart aranmaksızın ihtiyati haciz isteme hakkına sahiptir.

Vadesi gelmemiş bir borçtan dolayı ihtiyati haciz talep edilebilmesi ise. İİK.’nun 257 maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Söz konusu fıkraya göre, borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa, borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa, bu hallerde ihtiyati haciz talep edilebilecektir.

2004 sayılı Yasanın "İhtiyati haczi tamamlayan merasim" başlıklı 264. maddesi gereğince de ihtiyati haciz, alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada konulmuş veya alacaklı birinci fıkraya göre mahkemede dava açmış ise, esas hakkında verilecek hükmün mahkemece tebliğinden itibaren bir ay içinde alacaklı takip talebinde bulunmaya mecburdur.

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirilir. Dava açıldıktan sonra ihtiyati haciz kararı ancak davaya bakan mahkemeden talep edilebilir. KURU, İcra ve İflas Hukuk El Kitabı, 2.baskı, 1040.sayfa.

2004 sayılı Yasanın 258 ve 259. maddesi gereğince alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.

İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul olup mahkemece istenilen teminatı yatırmaya mecburdur. Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz.Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder. Somut durumda talep dosyası incelendiğinde; ihtiyari arabuluculuk sözleşmesi ve Beyoğlu ...

Noterliğinin ... yevmiye sayılı ve 03/12/2019 tarihli hisse devri sözleşmesi kapsamında yaklaşık ispat yerine getirilmiş olmakla, ihtiyati 201.380,00-USD (davalı ... açısından 1.840.000,00-TL ile sınırlı olmak üzere) %20 teminat karşılığı ihtiyati haciz talebinin kabulüne kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. " gerekçeleri ile;

" 1-İhtiyati haciz talebinin KABULÜNE, -İhtiyati haciz talebinin kabulü ile yukarıda yazılı davacı lehine, dava değeri olan 201.380,00-USD'nin (5.946.752,00-TL) %20'si (1.189.350,40-TL) oranında teminat yatırılması kaydı ile, davalılar ... ve ... (davalı ... açısından 1.840.000,00-TL ile sınırlı olmak üzere) adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının borca yeter miktarda ihtiyaten haczine, ... " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından 01/04/2024 tarihli dilekçe ile istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesinin ihtiyati haciz taleplerine karşılık teminatlı olarak karar vermiş olduğu bu kararına karşılık işbu başvuruyu yapma zorunluluğu hasıl olduğunu, HMK' nın 341. maddesine göre “İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.” İlk derece mahkemesinin kararında kanunun olaya uygulanmasında hata edildiğinden dolayı duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi gerektiğini, çünkü İİK' nın 257.

Maddesine göre ihtiyati haciz istenebilmesi için alacağın vadesinin gelmesi ve rehinle temin edilmemiş olmasının yeterli olup, tam ispat gerekmeyip yaklaşık ispatın yeterli olduğunu, dava dilekçelerinde belirttikleri üzere.

Müvekkil davacı alacaklı ile davalı borçlular ... ve ... arasında 29.11.2019 Tarihinde Arabuluculuk Anlaşma Sözleşmesi akdedilmiş olup, iş bu sözleşmenin '' Aşama Klişe Grafik San ve Ticaret Limited Şirketi'ndeki hisselerinin tamamını tüm aktif ve pasifleri ile birlikte 320.000 USD(Amerikandoları) karşılığında ...'a devretmesi konusunda anlaşmaya varmışlardır.Hisse devir sözleşmesi Noter huzurunda 03.12.2019 tarihinde düzenlenerek imzalanacaktır.Noter masrafları ...'a aittir'' şeklindeki 5. maddesi uyarınca davalıların müvekkil ile Arabuluculuk Anlaşma sözleşmesi akdedilmesine müteakip olup,

taraflar arasında imzalanmış bir sözleşme mevcut olduğunu, Taraflar arasında imzalanmış Arabuluculuk Anlaşma sözleşmenin '' ...,...'a, 5. Maddede belirtilen hisselerin devri için kararlaştırılan 320.000 USD(Amerikandoları) bedelin;

• 50.000 USD'sini 30.04.2020 tarihinde nakden ve peşinen ödeyecektir. • 270.000 USD'si ise vade başlangıcı ve ilk ödeme tarihi 31.01.2021 olmak üzere takip eden her ay içerisinde her ay 10.000 USD olarak 27 eşit taksitte nakden ödenecektir''. şeklindeki 6. maddesi ile ödemenin nasıl yapılacağının kararlaştırıldığını, İşbu ticari ilişki çerçevesinde davalıların, müvekkil ile Arabuluculuk Anlaşma sözleşmesinden 320.000 USD borcu olmakla birlikte bu borcun ödenmeyen 195.300 USD miktarının işbu takiple talep edildiğini, davalıların borcunu ödemesi hususunda yapılan yazılı ve sözlü görüşmelerin neticesiz kaldığını,

davalılar tarafından müvekkile ödemede bulunulmaması üzerine, davalılar aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile alacağın tahsili için icra takibine geçildiğini, davalılara ilamsız icra takibine ilişkin ödeme emirleri gönderildiğini, Dosyada bulunan sözleşmenin varlığının tartışmasız olup; davalıların imza itirazları olmadığı,

irade bozukluğu hallerinden herhangi birine dayanmadığı borcun sona erdiğine ilişkin herhangi bir belge sunmadığı dikkate alınarak ihtiyati haciz kararının teminatsız olarak verilmesi gerektiği halde ilk derece mahkemesi tarafından teminata hükmedilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Tüm bu kanunun açık hükümleri ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına rağmen ilk derece mahkemesinin kanunun olaya uygulanmasındaki hatasından dolayı HMK’nın 353.maddesinde belirtilen “Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber,

kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir” hükmü gereğince duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiğini beyanla. Açıklanan nedenlerle.

İlk derece mahkemesinin verdiği ihtiyati haciz kararının teminatsız olarak düzeltilmesini, Yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep; taraflar arasında akdedilen hukuk uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesi uyarınca davacının anlaşmaya konu şirketteki hissesini davalıya devretmesine rağmen bakiye hisse bedelinin ödenmediği iddiası ile alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali talepli davada, alacağın tahsilinin temini için teminatsız olarak ihtiyati haciz kararı verilmesi talebine ilişkin olup, Mahkemece 25/03/2024 tarihli ara karar ile ihtiyati haciz talebinin dava değerinin % 20'si oranında teminat yatırılması karşılığında kabulüne karar verilmiş,

verilen kararın teminat alınmasına ilişkin kısmına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. 2004 Sayılı İİK'nın 259.maddesi uyarınca; ihtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96 ncı maddesinde yazılı teminatı vermeğe mecburdur. Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz.

Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Aarabuluculuk Kanunu’nun 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca; taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır.

Yine aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı haller hariç, taraflar ve avukatları ile arabulucunun, ticari uyuşmazlıklar bakımından ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.Somut uyuşmazlıkta;

taraflar arasında davacının ...Limited Şirketi'ndeki hisselerinin tamamını aktif ve pasifi ile birlikte 320.000,00 USD karşılığında davalı ...'a devredeceği, hisse devir sözleşmesinin 03/12/2019 tarihinde noterde yapılacağı hususunda 29/11/2019 hukuk uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesi imzalanmış ve söz konusu belgeyi davalı ... müteselsil kefil olarak imzalamıştır.

Davacı tarafından bakiye hisse bedelinin ödenmediği iddiası ile davalılar aleyhine İstanbul 7. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davalı borçluların icra takibine itirazı üzerine icra takibinin durduğu ve iş bu itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Dava konusu hukuk uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesi sadece taraflar, kefil ve arabuluculular tarafından imzalandığından ve icra edilebilirlik şerhi verilmesi talebi de İstanbul 15. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce reddedildiğinden ilam niteliğinde belge değildir.

Dava ve icra takibine konu alacak ilama ve ilam niteliğinde bir belgeye dayanmadığından İİK'nın 259 maddesi uyarınca Mahkemece ihtiyati haciz kararının teminat karşılığında verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme 25/03/2024 tarihli ara kararının gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.