İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/907 K.2024/1380

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, Müvekkili Şirketin araştırma, geliştirme, reçeteli ilaçların üretimi, pazarlanması ve bu hizmetlerin sunulması alanında faaliyet gösteren, dünyanın önde gelen yenilikçi ve araştırmacı ilaç şirketlerinden biri olduğunu, ülkemizde 500 kişiden fazla çalışan kadrosuyla hastaların hayatlarında anlamlı bir fark yaratacak yenilikçi ilaçların sağlığın hizmetine sunulmasını hedefleyerek 1999 yılından bu yana faaliyet gösterdiğini, ... tarafından keşide edilen, ...

Kooperatifi tarafından müvekkili şirket ... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına ciro edilmiş olan ...

Kestel Şubesi, ... çek seri nolu 16.02.2023 keşide tarihli, Bursa keşide yerli, 136.159,00 TL bedelli çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş olup çekin karşılıksız olduğu bilgisi müvekkili şirkete iletildiğini, bahsi geçen çekin, daha sonra müvekkili şirket nezdinde kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen çek bulunamadığını, çekin kimin nezdinde bulunduğu müvekkil şirket tarafından bilinmediğini beyan ederek ...

Kestel Şubesi, ... çek seri nolu, 16.02.2023 keşide tarihli, Bursa keşide yerli, 136.159,00 TL ile ilgili olarak; çekin kötü niyetli kişilerin eline geçerek, çek üzerinde tahrifat yapılması riskine karşı ihtiyati tedbir/ödemeden men kararı verilmesini, ödemeden men kararının çek muhatabı ... Kestel Şubesi'ne bildirilmesini, kayıp çekin iptaline dair karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 08/12/2023 tarih 2023/203 Esas - 2023/857 Karar sayılı kararında. "Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 757 ve izleyen maddeleri hükümlerine dayalı olarak açılmış olup, kambiyo senedinin kaybı nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Dava konusu çeklerin ibraz edilip edilmediklerinin, ibraz edilmişse/edilmişlerse kim tarafından ve ne zaman ibraz edildiğinin/edildiklerinin araştırılarak, ibraz edilmiş/edilmişler ise ibraz anındaki görüntüsü/görüntüleri ile birlikte Mahkememize bilgi verilmesi bakımından ... A.Ş.'ye ve ... Bankası A.Ş.'ye yazılan müzekkere cevabı ve ekleri dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Mahkememizce, çek bedelinin takdiren %15'i oranında teminat karşılığında dava konusu çek yönünden ödeme yasağı kararı verilmiştir. ... Bankası A.Ş.'ye yazılan müzekkereye. 03/10/2023 tarihli cevabi yazısında ... nolu 16/02/2023 keşide tarihli çekin takas merkezince ibraz edilmiş olduğu, karşılık işlemi gördüğü bildirilmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafça zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin yargılama sırasında ibraz edildiği, bu haliyle davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla Mahkememizce konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. "gerekçesi ile, ''1-Talebe konu çekin mahkememizce yapılan yargılama sırasında ibraz edildiği anlaşılmakla konusuz kalan davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkil Şirketin, araştırma, geliştirme, reçeteli ilaçların üretimi, pazarlanması ve bu hizmetlerin sunulması alanında faaliyet gösteren, dünyanın önde gelen yenilikçi ve araştırmacı ilaç şirketlerinden biri olduğunu, ... tarafından keşide edilen ve ... Kooperatifi tarafından müvekkil şirket ... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına ciro edilmiş olan ...

Kestel Şubesi, ... çek seri nolu, 16.02.2023 keşide tarihli, Bursa keşide yerli, 136.159,00 TL bedelli çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş olup çekin karşılıksız olduğu bilgisinin müvekkil şirkete iletildiğini, bahsi geçen çekin daha sonra müvekkil şirket nezdinde kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen çekin bulunamadığı, müvekkil şirketin çekin kaybolması nedeniyle mağdur olduğunu, TTK'nın 651. maddesi ve Türk Ticaret Kanunu'nda poliçe için düzenlenen, kıyasen çek içinde uygulanan madde 759/1 hükümleri doğrultusunda, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde çekin iptalinin talep edildiği,

İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2023 tarihli gerekçeli kararında, ...

Bankası A.Ş.'ye yazılan müzekkereye 03/10/2023 tarihli cevabi yazısında ... nolu 16/02/2023 keşide tarihli çekin takas merkezince ibraz edilmiş olduğu ve karşılık işlemi gördüğü bildirilmiş olup davacı tarafça zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin yargılama sırasında ibraz edildiği, bu haliyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği,

Dava konusu çekin karşılıksız işleminden sonra müvekkil şirket nezdinde iken kaybolduğunu ve yerel mahkeme tarafından müzekkere cevaplarının eksik ve hatalı değerlendirildiğini, çekin karşılıksız olduğuna ilişkin gerekli işlemler yapıldıktan sonra çekin müvekkil şirket bünyesine geçmiş olup kaybolduğunu, Yerel mahkemenin, ...

Bankası A.Ş. müzekkere cevabında çekin karşılıksız işlem gördüğünü belirttiği halde, eksik ve hatalı değerlendirerek çekin yargılama sırasında ibraz edildiği kanaatine vardığını, bu hata nedeniyle müvekkil şirketin hak kaybı yaşama tehdidi altında olduğunu, müvekkil şirketin çekten doğan alacak hakkını sürdürmesine rağmen çekin kaybolması nedeniyle mağdur olduğu,

çekin kötü niyetli kişilerin eline geçme ve üzerinde tahrifat yapılma riski bulunduğunu beyanla, İstinaf başvurularının kabulü ile İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2023 tarihli, 2023/203 E. 2023/857 K. sayılı "Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin kararın kaldırılmasına, davanın kabulü ile ...

Kestel Şubesi, ... çek seri nolu, 16.02.2023 keşide tarihli, Bursa keşide yerli, 136.159,00 TL bedelli kayıp çekin iptaline, aksi kanaatte olunması durumunda dosyanın yeniden incelenmek üzere yerel mahkemeye iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava.

6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda dava konusu çekin takas bankasına ibraz edildiği gerekçesi ile konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757/1 maddesinde. İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanunun 759 maddesinde. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Yine aynı Kanunun 764/1 maddesinde. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." hükmü düzenlenmiştir. Somut uyuşmazlığa konu ...

Kestel Şubesi, ... çek seri nolu 16.02.2023 keşide tarihli, 136.159,00 TL(YüzOtuzAltıBinYüzElliDokuzTürkLirası) bedelli çekin keşidecisinin ..., lehtarının ...

Kooperatifi olduğu ve lehtar tarafından davacıya cirolandığı, davacı tarafından bankaya ibrazında karşılıksız çıktığı ve karşılıksız işlemi yapıldığı, davacı tarafından söz konusu çekin karşılıksız işleminden sonra kendileri nezdinde iken kaybolduğunun ve bulunamadığının iddia edildiği, Mahkemece yaptırılan ilan üzerine de çekin ibrazına ilişkin dosyaya herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu ve çekin zayi olduğu hususunda olumlu kanaat oluşturacak yeterlilikte inandırıcı delil sunulduğu,

Mahkemece ibraz edilmeyen çekin iptaline karar verilmesi gerekirken ve davacı tarafından karşılıksız işleminden sonra çekin kendileri nezdinde iken zayi olduğunun ileri sürülmesine rağmen ibraz edildiği gerekçesi ile konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesi isabetli olmamış, kaldı ki kabule göre de TTK'nın 763. maddesi uyarınca ibraz edilen çekin istirdadı dava açılması için süre verilmesi gerektiğinin de gözetilmemesi yerinde olmamış ve davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN

2-Dairemiz karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL karar harcından, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Bakiye gider avansı bulunması halinde davacıya iadesine,

İSTİNAF YÖNÜNDEN; 5-Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 6-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 7-Bakiye gider avansı bulunması halinde davacıya iadesine, 8-Kararın ilk derece mahkemesince davacıya tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 19/09/2024 tarihinde HMK' nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.