İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/1355 K.2026/140

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının ortaklar pay defterinin bilmedikleri bir sebeple kaybolduğunu, ortaklık yapısı ve pay sahiplerinin haklarının korunması için ilgili defterin zayi olduğunun ve yenisinin çıkartılması için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 22/04/2025 tarih ve 2025/287 Esas - 2025/321 Karar sayılı kararında. "Talep; zayi belgesi verilmesine ilişkindir.6100 sayılı HMK'nın 320/1. maddesi.

"Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." hükmünü, 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesi ise "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir. Görüldüğü üzere zayi belgesi verilebilmesi için tacirin bir afet veya hırsızlık ile karşı karşıya kalması gerekmektedir.

Ne var ki talep dilekçesinin içeriğinden; pay defterlerinin bilmedikleri bir sebeple kaybolduğunun iddia edildiğinin anlaşılması karşısında, tacirin üzerine düşen muhafaza ve basiretli davranma yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşıldığından, koşulları oluşmayan talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir."gerekçesi ile,

''1-Talebin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece tacirin muhafaza ve basiretli davranma yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle dava red edilmişse de bu gerekçeyi red ettiklerini; ilgili pay defterinin çalıştığı iş yerinde muhafaza altında olduğunu; önemli ve değerli evraklara karşı ilgili özen gösterildiğini ama iş yerinde birden fazla kişi çalışığı için evrağın çalındığını, aksi bir durumun söz konusu olmadığını dava dilekçesinde sunduğu gerekçenin ise dilekçesini hazırladığı tevzi bürosunda çalışan memurların bilgisine dayanarak hırsızlık yoluyla kaybolduğunu belirtin diye bilgi verildiğini;

bu durumun mahkemenin eksik ve sebep göstermeden kaybolmasının tacirin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediği olarak kabul edilip davanın reddine karar verildiğini; bu kararın tacirleri ve pay sahiplerini olarak ağır mağdur ettiğini, bu mağduriyetin üzerlerinde ve ticari sicilleri üzerinde telafisi mümkün olmayacak zararların oluştuğu istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesinin kararının bozulmasını ve ortak haklarının ve pay sahiplerinin haklarının korunması sebebiyle zayi olan defterin zayi belgesi verilmesi ve mağduriyetlerinin çözülmesini talep ettiğini, kararın gerçekliğe aykırı ve bozmayı gerektirir nitelikte olduğunu,

İleri sürerek açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesi kararına karşı yapmış oldukları istinaf taleplerinin kabulü ile kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak hüküm hakkında itirazları doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere ilk dereceye gönderilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut olayda; davacının dava dilekçesinde ortaklar pay defterinin muhasebede bilinmeyen bir nedenle kaybolduğunu ileri sürerek zayi belgesi talep ettiği, defterin çalındığına dair somut bir delil ileri sürülmediği gibi dava dilekçesinde kanunda yer alan diğer sebeplerden de bahsedilmediği, davacı şirketin, basiretli bir tacir gibi davranarak ticari defter ve belgelerini korumak için gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini, tüm özeni göstermesine rağmen kaçınılmaz sebeplerle zayii olgusunun gerçekleştiğini ispat edemediği, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı,

mahkemece istemin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmış olup, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.