İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/1397 K.2025/1683

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, keşidecisi ... 'dan almış olduğu, içinde imzalı çek yapraklarının bulunduğu çek defterinin kaybolması nedeniyle; toplam 8 adet çek yaprağı zayi olan müvekkilinin zayi olan çeklerin iptali ve karar sürecine kadar çekler için ödeme yasağı konulması tedbiri konulmasını talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 09/05/2025 tarih ve 2025/390 Esas - 2025/349 Karar sayılı kararında;"Dava, TTK'nun 818/s, 757- 765. madde hükümlerine göre zayi nedeniyle boş çeklerin iptali isteğine ilişkindir.TTK 757,756. maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya (1) ve ilmi açıklamalara (2,3,4) göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi (5) TTK.

780, 781 maddelerinde belirtilen biçimde yasal unsurları taşımayan- boş- çek yaprakları: yasanın tanımladığı "çek" vasfında bulunmadıklarından; gasp edilmeleri, çalınmaları ve kaybedilmeleri halinde iptalleri de istenemez.Boş çekin doldurulmak suretiyle ibraz edildiği takdirde; hak talep eden hamile karşı İ.İ,K 72 maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

Bu nedenlerle; davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir."gerekçesi ile, '' 1-Davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflarınca İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesine; müvekkilin, çek keşidecisi ...'dan almış olduğu, içinde imzalı çek yapraklarının bulunduğu çek defterinin kaybolması nedeniyle; toplam 8 adet çek yaprağı zayi olan müvekkilin zayi olan çeklerin iptali ve karar sürecine kadar çekler için ödeme yasağı konulması tedbirinin alınması talepli iş bu davanın açıldığını, İlk derece mahkemesi, "TTK 757,756. maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya (1) ve ilmi açıklamalara (2,3,4) göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi (5) TTK.

780, 781 maddelerinde belirtilen biçimde yasal unsurları taşımayan- boş- çek yaprakları: yasanın tanımladığı "çek" vasfında bulunmadıklarından; gasp edilmeleri, çalınmaları ve kaybedilmeleri halinde iptalleri de istenemez.Boş çekin doldurulmak suretiyle ibraz edildiği takdirde; hak talep eden hamile karşı İ.İ,K 72 maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

Bu nedenlerle; davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir." şeklindeki gerekçesiyle davanın usulden reddine şeklinde hüküm kurduğunu, Ancak Yerel Mahkemenin "Davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE," şeklindeki hakkaniyete, usule ve yasalara aykırı kararının kabulünün mümkün olmadığını; bu nedenle yerel Mahkemece yeterli inceleme yapılmaksızın talepleri dikkate alınmadan kurulmuş olan hukuka aykırı karara itiraz etme zaruretinin hasıl olduğunu, Müvekkili, Kartal Oto Sanayinde yedek parça dükkanı sahibi; ...'un ise ...

Oto Kaporta Boya İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin sahibi olup oto kaporta, tamir ve onarım işi yapmakta olduğunu; müvekkili ile çek defteri sahibi ... arasında sürekli parça alım satım ve güven ilişkisi bulunduğundan; ..., kendisi dükkanda olmadığı zamanda işlemlerin yürüyebilmesi için içerisinde 8 adet imzalı çek yaprağının bulunduğu, ...

Bankası, Kartal Şubesinden almış olduğu çek defterini, almış olduğu ve alacağı parçalara karşılık, aralarında işleyen cari işlemlere karşılık müvekkile verdiğini, Müvekkili, kendisinin hamili olduğu, keşidecisi ... tarafından imzalı bir şekilde kendisine verilen çek defterindeki toplam 8 adet çek yaprağının, çekleri muhafaza ettiği dükkanından kaybolduğu farkettiğini, yapılan tüm aramalara rağmen çekleri bulamadığını, Müvekkili, arasında güven ve işleyen bir ticari ilişki bulunan ...'dan almış olduğu içinde imzalı çek yapraklarının bulunduğu,...

Bank Kartal Şubesi'ne ait ... seri nolu çeklerin bulunduğu çek defterinin kaybolduğunu; müvekkilin ve çeklerin keşidecisi olan ... adlı esnafların ticari hayatını sürdürebilmesi için ...'un yeni bir çek defteri alabilmesi, müvekkilin de kaybolan çekleri nedeniyle ileride sorun yaşamaması, iş yaptığı kişiler ile sorun yaşamaması ve ticari itibarı ile güvenilirliğini zedelememesi için iş bu davayı açmaları gerektiğini, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla istinaf başvurularının kabulü ile.

İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/390 Esas, 2025/349 Karar sayılı 09/05/2025 tarihli hukuka aykırı ve eksik inceleme ile verilen kararının istinaf incelemesi sonucunda itirazları doğrultusunda kaldırılmasına / bozulmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece davacının çekin keşidecisi olduğu ve keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı ve iptali istenen çek yapraklarının boş olması sebebiyle çek vasfını- kıymetli evrak vasfını taşımadığı, işbu hali ile dava açılmasında hukuki yararının da bulunmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Keşideci hesap sahibinin boş çekler için iptal talebinde hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu sebeplerle ilk derece mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.