İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/1535 K.2025/1495

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle, 30/04/2025 ödeme tarihli, ... Numaralı 500.000,00-TL bedelli çek yönünden alacağın ödeme günü geçmiş olmasına rağmen ödenmediğini beyanla, alacağın rehinle de temin edilmediği sebebiyle 500.000,00- TL alacak yönünden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin 2025/259 D.İş - 2025/273 Karar sayılı 15/05/2025 tarihli kararı ile;"1-)Alacağın rehinle temin edilmemiş olması ve mevcut kanıtlara göre istem kanuna uygun görülmüş olmakla, 500.000TL Alacak yönünden alacağın %15 'sine tekabül eden 75.000TL Teminat karşılığında İİK'nin 257/1 maddesi gereğince borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarından borca yetecek miktarın, İcra İflas Kanunun koyduğu sınırlar içinde İHTİYATEN HACZİNE,2-)75.000,00 TL nakdi teminat veya muteber bir bankanın aynı miktarda kesin ve süresiz teminat mektubu ibraz edildiğinde,

kararın İstanbul nöbetçi İcra müdürlüğünce İNFAZINA, 3-)İİK'nın 261/1. maddesi gereğince işbu kararın verildiği tarihten itibaren (10) gün içinde yargı çevremiz icra dairesinde infazı istenilmediği takdirde ihtiyati haciz kararının kendiliğinden kalkmış SAYILMASINA,4-)İİK'nın 259/1.maddesi gereğince ihtiyati haciz isteyen alacaklı hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul olduğuna," karar verilmiş ve verilen karara karşı aleyhine ihtiyati haciz kararı verilenler vekillerince ayrı ayrı itiraz kanun yoluna başvurulmuştur.

İhtiyati hacze itiraz eden ...vekili 20/05/2025 tarihli itiraz dilekçesinde özetle; mahkemece verilen değişik iş kararına itiraz edildiğini, karar verilirken borçlunun kendisinin dinlenilmediğini, İstanbul 2.İcra Müdürlüğü’nün ...

E. sayılı icra dosyasından gönderilen hacizler ile haricen öğrenilen ihtiyati haciz kararına yetki yönünden itiraz ettiklerini, ihtiyati hacze itiraz eden müvekkili ... şirketinin ikametgahının İzmir ili, Torbalı ilçesi olduğunu, muhatap bankanın İzmir/Kemeraltı şubesi olduğunu, çekin keşide yerinin İzmir olduğunu, bu nedenle aranacak borçlardan olan kambiyo senedine bağlı alacak hakkında ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemenin İzmir Mahkemeleri olduğunu ileri sürerek, itirazlarının kabulüne, müvekkilli hakkında verilen ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle kaldırılmasına,

yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.İhtiyati hacze itiraz eden ...Sanayi ve Ticaret A.Ş vekili 18/05/2025 tarihli itiraz dilekçesinde; müvekkili aleyhine olmak üzere yukarıda dosya nosu yazılı ve 15.05.2025 tarihli karar ile "ihtiyati haciz" kararı verildiğini, karara mesnet olan çekte müvekkilinin keşideci olmadığını, ciranta konumunda olduğunu, çekin ödenmediğiyle ile ilgili hiçbir ihbarın müvekkiline yapılmadığını, müvekkilinin çekteki konumu itibariyle kendisi aleyhine ihtiyati haciz karar verilmesinin yasal olarak mümkün olmadığını,

borçlu olarak gösterilen firmaların adresinin İzmir olduğunu muhatap banka yani ödeme yerinin yine İzmir olduğunu ileri sürerek, mahkemece ihtiyati haciz kararının müvekkili yönünden kaldırılmasına ve yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 26/06/2025 (Ek Karar) tarih ve 2025/259 D.İş - 2025/273 Karar sayılı kararı ile: "Talep; mahkememizin 15/05/2025 tarih, 2025/259 D.iş, 2025/273 karar sayılı ihtiyati haciz kararının kaldırılması istemine ilişkindir.

Mahkememizce; ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin talebinin mürafaalı olarak görülmesine karar verilmiş ve murafaa günü taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.Mürafaa duruşmasına taraflar katılmamıştır.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/12481 Esas 2016/8797 Karar sayılı kararında "Talep, ihtiyati haciz kararının yetki yönünden kaldırılması istemine ilişkindir.

İİK.'nın 258'nci maddesi hükmü uyarınca ihtiyati hacze, aynı Kanun'un 50'nci maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Bu madde de HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıf yapılmıştır. Kural olarak ihtiyati haciz kararı için yetkili mahkeme HMK'nın yetkiye ilişkin maddelerine göre belirlenmelidir. Mahkemece, yazılı gerekçeler ile yetkiye yönelik borçlu itirazının kabulüne karar verilmiştir.

Oysa muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliğine dönüştüğü gözetilerek, HMK'nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak BK.'nın 98. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de yetkili mahkemelerden biridir. Dairemiz'in 19.09.2005 tarih ve 8454-8277 sayılı ilamı ile 10.11.2014 tarih ve 15478-17256 sayılı ilamı da bu yöndedir.

Bu itibarla, mahkemece alacaklının ikametgah yeri itibariyle, yetkili mahkemeden talepte bulunduğundan ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekirken, aksine hüküm tesisi doğru görülmemiştir." şeklinde belirtilmiştir.Yukarıda anılan yargı kararı doğrultusunda itiraz incelendiğinde; ihtiyati hacze konu çekin muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliğine dönüştüğü gözetilerek,

HMK'nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak BK.'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de yetkili mahkemelerden biridir.

Bu nedenle alacaklının ikametgah yeri Sarıyer / İstanbul olması itibariyle yetkili mahkemeden talepte bulunduğundan ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun yetki itirazının reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile,"1-İhtiyati hacze itiraz edenlerin yetki itirazının REDDİNE,"karar verilmiş ve karara karşı itiraz edenler vekillerince ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden ...Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle, yerel mahkemece görülüp, itirazlarının reddine verilen 26.06.2025 tarihli kararın yerinde olmayıp, kaldırılması gerektiğini, yapmış oldukları itirazın hem konu hem de sonuç ve istem bölümünden açıkça anlaşılacağını, taraflarınca hem "yetki" hem de "esas" yönünden itiraz ettikleri halde yerel mahkemenin sadece yetki yönünden inceleme yaptığını ve o konuda bile yasal dayanaktan yoksun karar verdiğini, Esas yönünden itiraz dilekçelerinde de bahsettikleri üzere ihtiyati haciz kararında mesnet olan çekte müvekkilinin keşideci olmayıp,

ciranta konumunda olduğunu, sözkonusu çekin ödenmediği ile ilgili hiçbir ihbarın da müvekkiline yapılmadığını, bu çerçevede; müvekkilin çekteki konumu itibariyle kendisi aleyhine ihtiyati haciz karar verilmesinin yasal olarak mümkün olmadığını, Sözkonus dosya incelendiğinde görüleceği üzere borçlu olarak gösterilen firmaların adresi İzmir olup, muhatap bankanın yani ödeme yerinin de yine İzmir olduğunu,

yerel mahkemenin yetki yönünden vermiş olduğu karara gerekçe olarak belirttiği "karşılıksız kaşesi vurulduktan sonra çek tutarı olan borç götürülecek borç niteliğine bürünmesi" hususu esas alınırsa karşılıksız çekle ilgili yetki kurallarını düzenleyen neredeyse tüm kanun maddelerinin ortadan kalkmış olacağını, zaten böyle bir hususun yasal mantığından dahi bahsetmenin mümkün olmadığını, çünkü; karşılıksız kaşesi vurulduktan sonra çeke bağlı borcun götürülecek borç niteliğini haiz olmayacağını, İleri sürerek,

yukarıda açıkladıkları ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle, istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesinin itirazın reddine ilişkin ek kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden ...Dekorasyon Sanayi ve Ticaret AŞ vekili istinaf dilekçesinde özetle, İhtiyati hacze itirazlarının reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50, 258 maddelerine göre; ihtiyati hacze, yetkili mahkeme tarafından karar verildiğini; yine ihtiyati haciz kararına itiraz ve temyiz başlıklı 265. maddesinde "Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir" düzenlemesinin yer almakta olduğunu, İstanbul 2. İcra Müdürlüğünün ...

E. Sayılı icra dosyasından gönderilen hacizler ile haricen öğrenilen ihtiyati haciz kararının yetki yönünden hukuka aykırı olduğunu; ihtiyati hacze itiraz eden müvekkili ... şirketinin ikametgahının İzmir ili, Torbalı ilçesi olduğunu; muhatap bankanın İzmir/Kemeraltı Şubesi olduğunu; çekin keşide yerinin İzmir olduğunu;

dolayısıyla aranacak borçlardan olan kambiyo senedine bağlanmış alacak hakkına ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemenin İzmir mahkemeleri olduğunu, Mahkemece her ne kadar ihtiyati hacze konu çekin muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliğine dönüştüğü iddia etmişse de söz konusu iddianın açıkça hukuka aykırı olduğunu, Poliçe, bono ve çekin birer ibraz senedi olduğunu ancak, bu kıymetli evrakların ibrazı, yapıldığı kişi ve sonuçları bakımından farklılık göstereceğini;

ibrazın, poliçede muhataba, bonoda tanzim edene, çekte ise muhatap bankaya yapıldığını; poliçede muhatap, bonoda tanzim eden asıl borçlu olmasına rağmen, çekte muhatap bankanın asıl borçlu olmadığını; bunun yanında ibrazın, bono ve poliçe de borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyona sahip ise de çekte ibrazın böyle bir fonsiyonu olmadığını, buna göre ibraz üzerine poliçe ve bono borcu götürülecek borç haline dönüşürken,

çekte muhataba bankaya ibraz ile borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülerek borca dönüştüğünü kabul etme olanağının olmadığını, ayrıca kambiyo senetlerinde ve dolayısıyla çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden varakada tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağının da olmadığını;

bu yönüyle de çekteki borcun götürülecek borç olduğunun kabul edilemeyeceğini, bu nedenle ibraz sonucu çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünün kabulü ile alacaklının ikametgahı mahkemesinde ihtiyati haciz isteme hakkının söz konusu olmadığını; dolayısıyla ihtiyati haciz kararına itirazlarının kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgı ile ihtiyati haciz kararına itirazlarının reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğunu; bu nedenle istinaf incelemesi neticesinde ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep ettiklerini, Aynı zamanda müvekkilinin, ticaret yaparak geçimini sağlamakta olduğunu;

konulan ihtiyati haczin, müvekkilin ticari ilişkilerini olumsuz etkilemekte ve ciddi şekilde mağduriyetine, hak kaybına sebep olduğunu; gelinen aşamada ihtiyati haciz devam ettiğinden; menfaat dengesinin, davacı taraf lehine ve müvekkili aleyhine bozulduğunu; mahkemece hatalı değerlendirme ile ihtiyati haciz kararına itirazlarının reddine karar verildiğini; bu nedenle ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddi kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, İleri sürerek, izah edilen ve re’sen gözetilecek nedenlerle;

ilk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararına itirazın reddi kararının kaldırılmasına ve yapılacak istinaf incelemesi neticesinde talepleri doğrultusunda ihtiyati haczin kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi mümkün değilse kararın davalı müvekkili lehine bozulmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere Mahkemesine gönderilmesine, yargılama masraf ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep; kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkin olup, mahkemece ihtiyati haciz talebinin itiraz eden şirketler yönünden teminat mukabilinde kabulüne karar verilmiş, karara karşı yapılan itiraz ise yukarıda belirtilen gerekçelerle reddedilmiştir.

İtiraz edenler vekillerince, itirazlarının reddine dair ek karara karşı süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İİK'nun 257/1 fıkrası uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

İİK'nun 258 maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür.

İİK'nun 265. maddesi hükmü gereğince, borçlu kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararına yönelik haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata, huzuru ile yapılan hacizlerde haczin uygulandığı, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. Bu durumda mahkeme, gösterilen itiraz sebepleri ile bağlı inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder.Talep dayanağı.

30/04/2025 keşide tarihli, 500,000,00 -TL bedelli, keşidecisi ...Dekorasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehdarı ...Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan çekin, lehdar tarafından ihtiyati haciz talep eden ... Mimarlık A.Ş.'ye ciro edildiği, hamilin çeki ibraz süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz ettiği ve karşılıksız çıktığı, bu hususun çek arkasına şerh düşüldüğü anlaşılmıştır.

İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yeri, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir. Somut olayda ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim yeri Maslak Mah.akasya Sk.... ...

Sit.ticr.alanl....7 Sarıyer/İstanbul olup, bu adres İstanbul Adliyesi yargı sınırları içerisinde kaldığından, muterizlerin yetki itirazınin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararı isabetli. Aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Somut olayda ihtiyati haciz kararı, kambiyo senedine dayalı olarak verilmiştir. İtiraz eden keşideci vekili tarafından yalnızca yetki itirazında bulunulmuştur.

İtiraz eden lehdar/ciranta vekili tarafından ise hem yetkiye hem de cirantaya karşı ihtiyati haciz talep edilemeyeceğine yönelik itirazda bulunulmuştur.

İlk derece mahkemesi tarafından lehdar/ciranta ...Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin yetki itirazı dışındaki itirazının değerlendirilmemesi yerinde olmamış ise de, talebin mahiyeti ve usul ekonomisi gözetilerek dairemizce yapılan inceleme neticesinde, kambiyo senedi niteliğindeki çeki elinde bulunduran yetkili hamilin, çekin muhatap bankaya ibrazı ve karşılıksız çıkması halinde, kambiyo hukukuna dayalı olarak keşideci, aval ve kendisinden önceki cirantalara başvurabileceği, dosyaya mübrez ve talep dayanağı çek kapsamından.

İİK'nun 257/1 fıkrasında fıkrası ile İİK'nun 258 fıkrasında aranan şartların mevcut olduğu ve yaklaşık ispat koşulunun aleyhine ihtiyati haciz talep edilen her iki şirket bakımından oluştuğu, ...Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin aksi yöndeki istinafının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın reddine yönelik verilen karar usul ve yasaya uygun olup, itiraz edenlerin istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.