İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/2154 K.2025/2188

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının Türkiye ... Bankası Hasanpaşa/İstanbul Şubesi’nin TR42 ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı bedelsiz ve tarihsiz çekin kaybolduğunu, çeki ele geçiren kişinin çek karşılığını bankadan tahsil etmesi ve çeki işletmesinin mümkün olduğunu, bu nedenle müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden çekin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulması ve dava konusu çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 14/11/2025 tarih ve 2025/1043 Esas- 2025/983 Karar sayılı kararında;"Dava, TTK m.757, 763 ve 764/1 hükümlerine dayalı zayi sebebiyle çek iptaline karar verilmesi isteminden ibarettir. TTK nun 757-765 maddelerinde yer alan hükümler uyarınca çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK 651/2. maddesi uyarınca çek hamiline aittir.

Yine boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliğinde olmadığından davacının boş çek yapraklarıyla ilgili kambiyo senetlerine özgü iptal davası açamayacağı açıktır.İptali istenen çekin boş ve imzalanmamış çek yaprağından ibaret olduğu, dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere yalnızca keşide yerinin doldurulduğu kambiyo vasfına sahip olmadığı görülmekle iptali istenen çekin bu haliyle çek niteliğinde olmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir..."gerekçesi ile, ''1-Davanın reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkilinin Türkiye ... Bankası Hasanpaşa/İstanbul Şubesi’nin ... Şubesi’nin TR42 ...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı bedelsiz ve tarihsiz çekin zilyedi olduğunu, müvekkilinin zilyedi olduğu işbu çekin kaybedildiğini veya çalındığını, Çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkil tarafından şikayette bulunulduğunu ve muhatap bankaya gerekli talimatın verildiğini, ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, Çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkil açısından telafisi imkansız zararlar doğurabileceğinden, kendileri tarafından dava dilekçesi ile,

çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulması, devamında da söz konusu çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesinin talep edildiğini, Ancak yerel mahkemece işbu taleplerin dava konusu çekin boş ve imzasız çek yaprağı olduğu, çekin kambiyo vasfı taşımadığı,

müvekkilin zayi nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı olmadığı gerekçeleriyle reddedildiğini, Mahkemece deliller toplanmadan, eksik inceleme ile karar verildiğini, kendileri tarafından dava dilekçesinde çekte imzanın bulunmadığına ilişkin herhangi bir beyanda bulunulmadığını, buna rağmen, mahkemece çekin boş ve imzasız olduğu gerekçesiyle taleplerinin reddedildiğini, oysa çek yaprağında müvekkil şirket yetkilisinin imzası bulunduğunu, Çekte alacaklı olarak bir şirket isminin yazıldığını ve çekin üzerine 20-25 milyon TL gibi hayali ve afaki bir bedel yazıldığını, çekte müvekkilin de imzası bulunduğundan,

işbu çekin kambiyo vasfını taşımakta olduğunun açık olduğunu, dolayısıyla çeki ele geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etme ve çeki işletme tehlikesi bulunduğunu, çekin zayii nedeniyle iptalini talep etme zorunluluğu doğduğunu, söz konusu davanın da bu sebeple açıldığını, Mahkemece, müvekkilin çekin iptalini isteme hakkı olmadığının belirtildiğini, ancak müvekkilinin; çekin kötü niyetli üçüncü kişilerce doldurularak bankaya ibraz edilmesi ve müvekkilin hesabından haksız şekilde ödeme yapılması riskleriyle karşı karşıya olup hukuken korunmaya değer menfaat sahibi olduğunu, Tüm bunlara ek olarak,

yerel mahkeme tarafından verilen kararın, gerekçe yönünden de son derece eksik ve yetersiz olduğunu, kararın hangi somut delillere dayandığı, mahkemenin bu delilleri ne şekilde değerlendirdiği, hangi hukuki çıkarımlarla sonuca ulaşıldığı hususlarının kararda açıkça ve yeterli biçimde ortaya konmadığını, Kararların gerekçeli olmasının, adil yargılanma ilkesinin bir gereği olup, gerekçesiz ya da eksik gerekçeli kararlar, başlı başına bozma/kaldırma nedeni olduğunu beyanla, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 2025/1043 Esas 2025/983 Karar sayılı kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına,

davanın kabulüne, Türkiye ... Bankası Hasanpaşa/İstanbul Şubesi'ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına, Türkiye ... Bankası Hasanpaşa/İstanbul Şubesi’nin ... seri numaralı, tarihsiz, keşide yeri İstanbul olan bedeli boş olan çekin zayii nedeniyle iptaline dair karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece davacının çekin keşidecisi olduğu ve keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı ve iptali istenen çek yapraklarının boş olması sebebiyle çek vasfını- kıymetli evrak vasfını taşımadığı, işbu hali ile dava açılmasında hukuki yararının da bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çekin hamili değil çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekin kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprağı olduğu açıklanmıştır. Keşideci hesap sahibinin boş çek için iptal talebinde hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu sebeplerle ilk derece mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

...