İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/310 K.2025/238

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle, borçluların, müvekkili şirkete olan borçlarından dolayı, tamamı 100.000,00 €'lık 05.11.2021 vadeli 05.08.2021 tanzim tarihli bonoyu müvekkili şirkete verdiklerini, alacaklarının hiçbir teminata bağlı bulunmadığı gibi, borcun kendisinin de vadesi geldiği halde bugüne kadar ödenmediğini, borçlular hakkında İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ...

ESAS dosyasından fazlaya İlişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 23.905,34 €'luk kısım için icra takibine girişildiğini, borçluların icra takibinden haberdar oldukları takdirde mallarını kaçırmalarından endişe ettiklerini ileri sürerek, (Tahsilde tekerrür olmamak ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile) 880.433,67 TL'lik muaccel alacaklarını teminen borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile 3.şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, İhtiyati haciz kararının uygulanması için ekte sunulu adalet komisyonu kararı gereği İstanbul ...

İcra Müdürlüğü ... Esas dosyasının yetkili kılınmasına, Yargılama masrafları ve ücreti vekaletin borçlulara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesinin 2024/533 D.İş - 2024/533 Karar sayılı 11/11/2024 tarihli kararı ile. "Bu doğrultuda kambiyo senedine dayalı alacağın varlığı ile birlikte alacaklının borçlulardan alacağı olan (880.433,67) TL alınmasının temini bakımından vaki isteği İcra İflas Kanununun 257.

Maddesinin 1.fıkrasına uygun bulunmuş, alacak rehinle temin edilmemiş ve diğer taraflarla üçüncü şahısların muhtemel zarar ve ziyanlarına karşı kafi teminat alınmasına karar verilerek adı geçen borçlular hakkında. 1- ... NAKLİYAT OTOMOTİV GIDA TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ 2- ... Malları ile 3. Şahıslardaki hak ve alacaklarının.

İcra ve İflas Kanununda muayyen tahditler dairesinde teminat yatırılması şartıyla İHTİYATEN HACZİNE," karar verilmiş ve verilen karara karşı aleyhine ihtiyati haciz talep edilenler vekili tarafından itiraz kanun yoluna başvurulmuştur. Aleyhine ihtiyati haciz talep edilenler vekili ihtiyati haciz kararına itiraz dilekçesinde; verilen ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Dairesinin ...

E. Sayılı dosyası ile icra takibine konularak uygulandığını, ihtiyati hacze konu bononun 05/08/2021 tanzim tarihli ve 05/11/2021 vade tarihli 100.000 EURO bedelli olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 749/1. maddesi gereğince keşideciye karşı başlatılacak takiplerde zamanaşımı süresinin vadeden itibaren (3) yıl olduğunu, karara konu bono incelendiğinde takibe dayanak bononun vade tarihinin 05/11/2021 tarihi olduğunu, zamanaşımı süresinin 05/11/2024 tarihinde dolduğunu ve ihtiyati haciz talebinin ise zamanaşımı süresinin dolduğu tarihten sonra 07/11/2024 tarihinde ileri sürüldüğünü belirterek itirazın kabulü ile,

ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, icra takibine itiraz etmeleri ve alacaklıya karşı tazminat ve menfi tespit davası açacak olmaları nedeniyle itiraz ve davaları sonuçlanıncaya kadar teminatın tedbiren alacaklıya ödenmemesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 26/12/2024 tarih ve 2024/533 D.İş - 2024/533 Karar sayılı Ek Kararı ile: "Talep, mahkememizin 11.11.2024 tarihli ihtiyati haciz kararına itiraz ile ihtiyati haciz kararının kaldırılması istemine ilişkindir.

5718 Sayılı MÖHUK'un 48. maddesi uyarınca, Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. Aynı kanunun 48/2. maddesinde ise, ''Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar'' hükmü yer almaktadır.

Buna göre, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık var ise, bu kişi teminattan bağışık olacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Yabancı şahıslar tarafından karşılanması gereken bu teminat, dava ve takip şartı olup, kamu düzeni niteliğinde olduğundan, mahkemece bu kuralın kendiliğinden nazara alınması gerekir. Davacının Çek Cumhuriyeti merkezli tüzel kişi olduğu, Türkiye ve Çek Cumhuriyeti'nin taraf olduğu 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinin 17. maddesine göre teminat gösterme yükümlülüğü bulunmadığı anlaşılmakla, MÖHUK'tan kaynaklanan teminat yatırma yükümlülüğü yoktur.

MÖHUK'tan kaynaklanan teminat yükümlülüğünün bulunmaması sadece yabancılıktan kaynaklı teminat alınmayacağını göstermekte olup, aleyhine ihtiyati haciz istenen borçluların muhtemel zararlarına karşılık teminat alınması yükümü ise devam edecektir. Bu doğrultuda mahkememizce ihtiyati haciz talep edenden orantılılık ilkesi ışığında usulüne uygun teminat alınmıştır.

Öncelikle, İİK'nun 265.maddesinde; "(Değişik fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.) Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

(Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.) Menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyati haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur.

Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.. Değişik fıkra: 02/03/2005-5311 S.K./17.mad) İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.

İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz." hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, ihtiyati hacze itiraz nedenleri sınırlı olup, takip hukukuna ve alacağın aslına ilişkin itirazlar ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında değildir.

Ayrıca ihtiyati hacze itiraz aşamasında şekli ve sınırlı bir inceleme yapılması gerekmekte olup, yasa koyucu tarafından ihtiyati hacze itiraz nedenleri yukarıda belirtilen yasa maddesindende anlaşılacağı üzere sınırlı bir şekilde sayılmıştır. İİK'nun 265.maddesi gereğince zamanaşımı defi ihtiyati hacze itiraz nedenlerinden olmayıp, senet zamanaşımına uğramış hatta kambiyo senedi vasfını yitirmiş olsa dahi ihtiyati haciz kararı verilmesine engel bir durum bulunmamaktadır.

Tüm bu nedenlerle, ihtiyati haciz kararına yapılan itiraz yerinde değildir. Belirtilen açıklamalar ışığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile, "İtiraz eden vekilinin Mahkememizin 11.11.2024 tarih ve 2024/533D.İş - 2024/533K. sayılı ihtiyati haciz kabul kararına yönelik itirazının REDDİNE," karar verilmiş ve karara karşı itiraz edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İtiraz edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle, Mahkemece verilen ihtiyati haciz kararına tarafımızdan itiraz edildiğini ve "İİK'nun 265.maddesi gereğince zamanaşımı defi ihtiyati hacze itiraz nedenlerinden olmayıp, senet zamanaşımına uğramış hatta kambiyo senedi vasfını yitirmiş olsa dahi ihtiyati haciz kararı verilmesine engel bir durum bulunmamaktadır." gerekçesi ile itirazın reddine karar verildiğini,

İhtiyati hacze konu bono 05.08.2021 tanzim tarihli ve 05.11.2021 vade tarihli 100.000 EURO bedellidir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 749/1. maddesi gereğince keşideciye karşı başlatılacak takiplerde zamanaşımı süresi vadeden itibaren (3) yıldır.

Karara konu bono incelendiğinde takibe dayanak bononun vade tarihinin 05.11.2021 tarihi olduğu , zamanaşımı süresinin 05.11.2024 tarihinde dolduğu ve ihtiyati haciz talebinin ise zamanaşımı süresinin dolduğu tarihten sonra 07.11.2024 tarihinde talep edildiği görülmektedir.Bu hali ile TTK. 749/1 maddesi gereğince kambiyo senetleri için yasada öngörülen (3) yıllık zaman aşımı süresinin dolduğunun görülmekte olduğunu, Alacaklı tarafça ilk önce İstanbul ... İcra Dairesinin ...

E. Sayılı dosyası ile kambiyo senedine dayalı takip başlatılarak müvekkilere ödeme emri gönderilmiştir.Ödeme emrinin tebliğinden sonra her iki müvekkil adına İstanbul 29.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/579 Esas saylı dosyası ile takibe konu edilen bono ile ilgili zamanaşımı süresinin dolmuş olması nedeniyle İİK’nun 168/5.maddesi gereğince zamanaşımı definde bulunarak dava açtıklarını, açmış olduğumuz davada İcra Hukuk Mahkemesi tarafından takibin geçici süreyle durdurulmasına karar verildiğini;

fakat bu arada alacaklı tarafça zamanaşımıza uğramış bono ile ihtiyati haciz talebinde bulunulduğunu ve 11.11.2024 tarihli ihtiyati haciz kararı ile her iki müvekkilinin tüm malvarlıklarına haciz konulduğunu; senet metni içeriğinden ihtiyati hacze konu bononun zamanaşımına uğramış olduğunun açık görünmekte olması ve bu haliyle kambiyo senedi özelliğini kaybetmiş olması nedeniyle zamanaşımına uğramış bir bonoya dayanarak ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini, İİK'nın 257.madde hükmüne göre mahkemece ihtiyati hacize karar verilmesi için öncelikli olarak para borcunun rehinle temin edilmemiş ve vadesinin gelmiş olması,

vadesi gelmeyen para borcundan dolayı ise borçlunun muayyen yerleşim yerinin bulunmaması, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeyi veya kaçırmaya çalışması, kendisinin kaçmaya çalışması ya da kaçması ya da alacaklarının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması gerektiğini; somut durumda müvekkilin kaçması veya mal kaçırma durumu bulunmadığını; alacaklının vadeden itibaren üç yıl geçmiş olmasına rağmen müvekkilleri hakkında takibe girişmemiş olmasının da müvekkillerin kaçma yada mal kaçırma durumlarının olmadığının açık göstergeleri olduğunu; müvekkillerin, alacaklıya herhangi borçlarının bulunmadığını;

taraflar arasında uzun yıllardan beri devam etmekte olan bir ticari ilişki söz konusu olup ihtiyati hacze konu edilen bono taraflar arasındaki ticaretin teminatı olarak verildiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona ermesinden sonra haksız ve kötüniyetli olarak takibe konu edildiğini; dilekçeleri ekinde taraflar arasında yapılan sözleşme ve karşı tarafça 05/11/2024 tarihinde gönderilen maili sunmuş bulunduklarını; karşı tarafça müvekkili şirkete gönderilen mailde takibe konu edilen maile karşılık 5 bin euroluk yeni bir bononun verilmesi kaydıyla eski bütün bonoların iptal edileceğinin bildirildiğini;

fakat müvekkillerin karşı tarafa herhangi bir borcunun bulunmaması nedeniyle bu şartın kabul edilmediğini ve bunun üzerine bononun kötüniyetli olarak takibe konu edildiğini; taraflar arasındaki alacak durumu yargılama aşamasında belli olacak olup bononun zamanaşına uğramış olması ve alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılması gerektiğini, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

istinaf taleplerinin kabulü ile İstanbul 15 Asliye Ticaret Mahkemesinin, ihtiyati haciz kararına yönelik itirazlarının reddine ilişkin 26/12/2024 tarihli Ara Kararının istinaf incelemesi kaldırılarak koşulları oluşmayan ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep; bonoya dayalı ihtiyati haciz talebine ilişkin olup, mahkemece ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiş, karara karşı aleyhine ihtiyati haciz talep edenler vekilince itiraz kanun yoluna başvurulmuş, mahkemenin ihtiyati hacze itirazın reddine dair kararına karşı itiraz edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İİK'nın 257/1. maddesi uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258. maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür.

İİK'nın 265. maddesi hükmü gereğince, borçlu kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararına yönelik haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata, huzuru ile yapılan hacizlerde haczin uygulandığı, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. Bu durumda mahkeme, gösterilen itiraz sebepleri ile bağlı inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder.

Talep dayanağı 06/08/2021 tanzim tarihli, 05/11/2021 vadeli, 100.000,00-Euro bedelli, düzenleme yeri Hatay, ödeme yeri Şişli/İstanbul olan bononun, keşidecisinin ... Otomotiv Gıda Ticaret Limited Şirketi, ödeme lehdarının ... AS olduğu, ...'nin ise avalist olduğu anlaşılmıştır.

İcra dosyasının incelenmesi neticesinde, ihtiyati haciz talep eden tarafından 07/11/2024 tarihinde keşideci ve avalist aleyhine kambiyo takibine başlandığı, ayrıca aynı tarihte iş bu ihtiyati haciz isteminin ileri sürüldüğü tespit edilmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 779/1 fıkrası uyarınca bonoda keşideci, poliçeyi kabul eden gibi sorumludur.

Aynı Kanunun 778/1-h maddesi atfı ile 749/1 fıkrası uyarınca bonoyu düzenleyene karşı bonodan doğan istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar, 750/1 fıkrası uyarınca zamanaşımı dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi ile kesilir.

TTK'nun 778/1-i bendi atfı ile 752/1 fıkrası uyarınca vadesi pazara veya diğer tatil günlerine rastlayan bononun ödenmesi ancak tatili izleyen ilk iş günü istenebilir.

Somut olayda; talep dayanağı bononun 05/11/2021 vadeli olduğu, ihtiyati haciz talebinin lehdar tarafından keşideci ve avaliste karşı ileri sürüldüğü, buna göre zamanaşımı süresinin vadenin dolmasından itibaren üç yıl olduğu, vadenin son gününün 05/11/2024 olduğu, bu günün pazar veya diğer tatil günlerine denk gelmediğini, bonoya dayalı takibin de zamanaşımının dolması akabinde 07/11/2024 tarihinde başlatıldığı anlaşılmıştır.

Zamanaşımının dolması nedeniyle kambiyo vasfını yitiren talep dayanağı bonun, adi yazılı senet hükmünde kabul edilebileceği, bu nedenle ihtiyati haciz talep eden lehdarın, keşideci ile aralarındaki temel ilişki bakımından anılan senedin rehinle temin edilmemiş ve muaccel alacağının varlığı bakımından yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, yine zamanaşımı süresi dolan bononun keşidecisi'ne karşı TTK'nun 778/1-d bendi atfı ile 732 maddesi kapsamında açılacak davada, borçlu olmadığını ispat yükünün keşideci üzerinde olacağı, bu nedenle keşideci ...

Gıda Ticaret Limited Şirketi bakımından rehinle temin edilmemiş ve muaccel alacağın varlığı bakımından yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, mahkemece keşideci yönünden itirazın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, zamanaşımının nedeniyle kambiyo vasfını yitiren bononun aval veren ... bakımından, talep tarihi itibariyle muaccel ve rehinle temin edilememiş alacağın varlığını yaklaşık düzeyde ispata yeterli olmadığı, aval verene karşı TTK'nun 732 maddesine dayalı dava da açılamayacağı nazara alındığında, itiraz eden ... yönünden ihtiyati hacze itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi yerinde olmamış, istinaf başvurusu ... yönünden haklı bulunmuştur.

Sonuç itibariyle; itiraz edenler vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, ilk derece mahkemesinin 26/12/2024 tarih ve 2024/533 D.İş - 2024/533 Karar sayılı Ek kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizce yeniden hüküm kurularak, ihtiyati hacze itiraz eden ...

Gıda Ticaret Limited Şirketi'nin itirazının reddine, ihtiyati hacze itiraz eden ...'nin itirazının kabulü ile; ilk derece mahkemesinin 2024/533 D.İş - 2024/533 Karar sayılı 11/11/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının ... yönünden kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN

5-Yasa gereği ihtiyati hacze itiraz yönünden harç alınmasına yer olmadığına, 6-İhtiyati hacze itiraz eden ... tarafından herhangi bir yargılama gideri sarf edilmediğinden bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına, 7-İhtiyati haciz talep eden tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi uhdesinde bırakılmasına, 8-İhtiyati hacze itiraz eden ... vekille temsil edildiğinden dairemiz karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT 2. kısım 1.bölüm 1/b maddesine göre hesaplanan 9.500,00-TL vekalet ücretinin ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz eden ...'ye verilmesine,

İSTİNAF YÖNÜNDEN

9-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 10-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcı istinaf eden ... Gıda Ticaret Limited Şirketi tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 11-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 12-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 13/02/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.