İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/54 K.2025/81

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davalı-birleşen dosya davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı-birleşen dosya davacı vekili duruşmadaki tedbir talepli beyanında; 1.000.000,00-TL teminat karşılığında yeniden tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 02/12/2024 tarih ve 2024/39 Esas sayılı ara kararında;"6100 sayılı yasanın 389 ve devam maddeleri gereğince, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme nedeniyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi halinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.Davanın açılması ile hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür.

Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir müessesesi kabul edilmiştir. (Pekcanıtez H.. Atalay O.. Özekes M., Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2012, S.

873) HMK’nun 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâller, genel bir ihtiyatî tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir.

Mahkemece, ihtiyatî tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır.İhtiyatî tedbirde asıl olan ihtiyatî tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyatî tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyatî tedbirin temel şartlarını oluştururlar.

Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyatî tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyatî tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış,ancak ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceğini düzenlemiştir.İhtiyati tedbire esas olan hakkın iyi belirlenmesi gerekir.

Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun, "uyuşmazlık konusu hakkında" diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (m. 389/1). Ancak, özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. Bu sebeple, para alacakları konusunda özel ve istisnai durumlar dışında asıl geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir.

Keza, diğer özel hükümlerde açıkça farklı bir geçici hukuki korumadan bahsedilmişse, bu durumda da o çerçevede bir karar verilmeli, ihtiyati tedbir kararı verilmemelidir. Somut durumda;Mahkememizce teminat miktarının düşürülmesi talebinin reddine ilişkin 02.10.2024 tarihli ara karar kurulduğu, davalı-birleşen davacı vekilinin 28.11.2024 tarihli celsede "...tedbir talebimiz her ne kadar reddedildi ise de 1 milyon TL teminat karşılığında yeni tedbir talebimizi sunarız,

değeri belirlenirse her zaman teminat miktarı yükseltilebilir." şeklinde sözlü talepte bulunmuş ise de davalı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin 1.000.000,00-TL teminatlı olarak şartlı talep edildiği anlaşıldığından teminat miktarının düşürülmesi için ve de bu miktara kadar düşülebilmesi için bu hususa ilişkin bir gerekçe bulunmamakla şartlı tedbir talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir."gerekçesi ile, '' Davalı-birleşen davacı vekilinin şartlı tedbir talebinin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı- birleşen dosya davacısı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı- birleşen dosya davacısı istinaf dilekçesinde özetle. İhtiyati tedbir tesis edilecek taşınmazın kıymetinin Mahkemece henüz tespit edilmediğini; taşınmazın 210.000.000 TL üzerinden sahibinden.com adlı sitede satışa çıkartılması, taşınmazın gerçek değerinin 210.000.000 TL olduğunu göstermemektedir.Mahkeme denetiminden geçmemiş bir hususta mahkemenin tam 1.000.000,00 TL tutarındaki teminat miktarını yetersiz görmesinin nedeninin anlaşılamamakta olduğunu,

Yerel Mahkemece teminat miktarının düşürülmesi için ve de bu miktara kadar düşülebilmesi için bu hususa ilişkin bir gerekçe bulunmamakla şartlı tedbir talebinin reddine" karar verilmiş ise de talep konusu taşınmazın kıymetini mahkemenin henüz tespit etmediğini; eldeki davada taşınmazın değerinin henüz tespit edilmediğinden,

Mahkemece makul görülecek bir teminat miktarıyla ihtiyati tedbir tesis edilmesinin akabinde taşınmazın kıymeti takdir edildiğinde teminat miktarının arttırılmasının her zaman mümkün olacağını,Ayrıca müvekkilin, davalı şirketin %25 hissedarı olduğu ve taşınmaz değerinin %15'ini her halükarda karşılayacak miktarda hissesi olduğunun da göz ardı edilmemesi gerektiğini, Benzer bir olayda.

Şirketin %25 hissedarı olan davacı şirketin feshi için dava ikame etmiş ve şirket taşınmazının devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı tesis edilmesini talep ettiğini.

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi, taşınmazın kıymeti henüz takdir edilmediğinden 30.000,00 TL tutarında teminat karşılığında taşınmazın devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı tesis ettiğini; davalı tarafın, teminat miktarının düşük olduğu, başka bir icra dosyası marifetiyle taşınmaza dair kıymet takdiri yapıldığı, gerekçeleriyle istinaf kanun yoluna başvurduğunu, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 2022/1517 Esas. - 2022/1667 Karar sayılı kararıyla;"Somut olayda, davacının davalı şirketin hissedarı olduğu,

şirketin tasfiyesini, aksi halde hissesinin gerçek değerinin belirlenmesi ve bu bedelin kendisine ödenmesini talep ettiği eldeki davada, tasfiye netiesinde alacağını garanti almak amacıyşa şirkete ait taşınmazların 3. kişilere devrinin önlenmesi amacıyla talep ettiği tedbirin mahkemece kabul edildiği, şirketin malvarlığı henüz belirlenemediğinden alınan teminat miktarının yargılamanın sonraki aşamalarında mahkemece her zaman değiştirilebileceği de nazara alınarak bu aşamada yerinde olduğu,

davacının hissedar olması sebebiyle bu aşamada yaklaşık ispat olgusunun da oluştuğu anlaşılmakla HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davalı şirket vekilinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine" karar verdiğini, Yukarıda sunulan emsal bölge adliye mahkemesi kararında; başka bir icra dosyasında yapılan kıymet takdiri dahi yeterli görülmediğini ve teminat miktarının mahkemece yapılacak kıymet takdirinin akabinde arttırılabileceğinin vurgulandığını, Ayrıca yine benzer olaylarda.

Yerel mahkemenin ihtiyati tedbir için belirlemiş olduğu teminat miktarı Antalya Bölge Adliye Mahkemesince fazla bulunduğunu, teminat miktarı İstinaf Mahkemesince belirlenmek suretiyle yeniden ihtiyati tedbir kararı tesis edilmiştir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 2023/1309 Esas. - 2024/ 658 Karar. Sayılı kararında;" Somut olayda; yerel mahkeme harici sözleşme bedelini nazara almak suretiyle 3 taşınmaz için ayrı ayrı belirleme yapmaksızın toplam 1.649.833,20 TL teminat karşılığı ihtiyati tedbire karar vermiştir.Belirlenen teminat miktarı mahkemece dosya kapsamında yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporuna göre bağımsız bölümlerin belirlenmiş değeri nazara alındığında teminat miktarı yüksek belirlenmiş olup, menfaatler dengesine uygun düşmemektedir.

Teminat miktarının yüksek belirlenmesi hak arama yollarını zorlaştıracağı gibi, hakka ulaşılmasını da imkansız hale getirebilir. Bu nedenle davacı vekilinin teminata yönelik itirazı bakımından itirazın kabulüne karar verilerek teminatın daha makul bir miktarda takdiri gerekirken davacı vekilinin teminata yönelik itirazının reddi doğru olmamıştır.

Bu sebeple davacı vekilinin teminata yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin incelenen ihtiyati hacze itirazının reddine ilişkin kararının teminat yönünden düzeltilmesi için HMK'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kısmen kaldırılarak davacının teminata itirazı yönünden yeniden aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir..."Yerel Mahkemenin ihtiyati tedbir için belirlemiş olduğu teminat miktarının İstanbul Bölge Adliye Mahkemesince fazla bulunduğunu,

taşınmazın kıymeti takdir edildikten sonra teminat miktarının arttırılabileceği vurgulanmak suretiyle İstinaf dairesi tarafından teminat miktarı düşürülerek yeniden ihtiyati tedbir kararı verildiğini.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi 2022/1687 Esas. - 2022/1362 Karar. Sayılı kararında;" taşınmazın rızaen 3.kişilere devrinin önlenmesine ilişkin tedbir talebinin kabulüne, davacı tarafça taşınmaz değerinin bildirilmediği görülmekle bu aşamada teminat miktarı olarak 250.000,00 TL belirlenmesine, davalıdır şerhinin mahiyet itibariyle ihtiyati tedbir olmadığı,

Türk Medeni Kanunun 1010.maddesinde düzenlendiği görülmekle davalıdır şerhi talebinin kabulüne karar verilmiştir.Verilen ara karara karşı davacı vekili tarafından dava dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak ve ayrıca takdir edilen teminat miktarın çok yüksek olduğu belirtilerek istinaf yasa yoluna başvurulmuştur...teminat miktarının yüksek olduğu, taşınmazın değeri tespit edildikten sonra teminat miktarı mahkemece yeniden takdir edileceği gözetilerek bu aşamada HMK 392.

Maddesi hükmü uyarınca teminat miktarı 100.000,00 TL olarak kararlaştırılmıştır."İleri sürerek, yukarıda izah edilen ve dairemizce gözetilecek nedenlerle; ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile İstanbul İli Kağıthane İlçesi ... Mahallesi ... Ada ... Parsel'de mevcut taşınmazın 3. Kişilere devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve ilgili tapu müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep, birleşen davada davalı şirketin hakli sebeple feshi ve tasfiyesi talepli davada tedbire konu taşınmazın devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebine ilişkin olup, Mahkemece 20/09/2024 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, birleşen dosya davacı vekili tarafından hükmedilen teminat miktarının yüksek olduğu gerekçesi ile teminatın kaldırılmasına veya düşürülmesine karar verilmesinin talep edildiği, Mahkemece 02/10/2024 tarihli ara karar ile talebin reddine karar verildiği,

verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 14/11/2024 tarih, 2024/1767 esas ve 2024/1814 karar sayılı ilamı ile istinaf talebinin usulden reddine karar verildiği, birleşen dosya davacı vekili tarafından bu kez 1.000.000,00 TL bedel teminat karşılığında taşınmazın devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiği, Mahkemece 02/12/2024 tarihli ara karar ile talebin reddine karar verildiği ve verilen karara karşı birleşen dosyada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Birleşen dosyada davacı tarafından tedbir talebine konu taşınmazın devrinin engellenmesi yönünde Mahkemece verilen tedbir kararında belirtilen teminatın yatırılmaması sebebiyle tedbirin kendiliğinden kalktığı ve davacı vekili tarafından 1.000.000,00 TL bedel teminat karşılığında tekrar tedbir verilmesi talep edilmiştir.

Ancak esasında davacı vekilinin talebinin teminatın düşürülmesi talebi niteliğinde olduğu ve teminat miktarının taraf tarafından belirlenmek suretiyle şartlı tedbir talebinde bulunulması şeklinde bir usulün mevzuatımızda yerinin bulunmadığı anlaşılmakla Mahkemece talebin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, birleşen dosya davacısının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.