İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/931 K.2025/1123

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı şirket ile ... Faktoring A.Ş ile ... San ve Tic. Ltd. Şti. Arasında 27/05/2019 tarihli 200.000,00TL bedelli Genel Faktoring sözleşmesi kapsamında faktoring müşterisi ... San ve Tic. Ltd. Şti.'ne faktoring işlemleri yaptırıldığını,25.08.2022 tarihli faktoring işlemi ile ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından borçluları ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından 1 adet Ve ...

Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 1 adet faturaya bağlı doğmuş alacağını davacı şirkete temlik ettiğini, faturaya bağlı alacağın ödeme vasıtası olan 2 adet çeki ise ciro ederek müvekkil şirkete gönderilmek üzere ... T.A.Ş. Sarıgazi Şubesi'ne teslim ettiğini, faktoring müşterisinin çek aslı ile birlikte diğer faktoring evraklarını banka şubesine teslim ettiği, Sarıgazi şubesi personelleri tarafından davaya konu 2 adet çek ve diğer evrakların ... T.A.Ş.

Dudullu Şubesi'ne gönderildiği beyan edildiğini, bahse konu çek asılları ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne gönderilmek üzere ... T.A.Ş. Sarıgazi Şubesi tarafından Dudullu Şubesi'ne gönderilmek üzere kargo şirketine teslim edildiğini, fakat Dudullu Şubesi'ne teslim edilen kargo zarfında işbu davaya konu 2 çek aslının bulunmadığını, buna karşın ilgili çek asılları ve evrakların kargo şirketi tarafından mı, şube tarafından mı kaybedildiği,

çek asıllarının nereye gönderildiği anlaşılamadığını, buradan hareketle, çek aslının banka nezdinde zayi olduğu veya başka bir adrese kargo edildiği sonucuna varıldığını, tüm olasılıklar üzerinden hareket ile araştırmalar yapılmasına karşın çek aslı bulunamadığını, zayi edilen çekin kötü senaryo ihtimalleri dahilinde üçüncü şahıslar eline geçmesi halinde davacı şirketin mağdur olacağını, ayrıca çekin keşidecisi olan ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve ...

Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin de bu durum karşısında olumsuz etkilenebileceği ihtimal dahilinde olduğunu, davacı şirketin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından, davacı şirketin rızası dışında elinden çıkan 2 adet çek için öncelikle ihtiyati tedbir talebimizin kabulü ile dava konusu çeklere ilişkin ödeme yasağı kararı verilmesini, ödeme yasağının çek muhatapları ... A.Ş. Gaziantep Ticari Merkez Şubesi ve ... A.Ş.

Afyonkarahisar Şubesine bildirilmesini, zayi olan çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 25/04/2023 tarih ve 2022/636 Esas- 2023/287 Karar sayılı kararında;"Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m) TTK'nın 778. ve 818-(s) bendi yollaması ile aynı Kanun'un 757. ve devamı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin dava açma yetkisinin hamile ait olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

TTK'nın 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK.'nın 652 maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Somut olayda; davacı taraf, ... A.Ş. Gaziantep Ticari Merkez Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... San. Ve Tic. Ltd. Şti, keşide tarihi 12/11/2022, keşide yeri İstanbul ... seri numaralı, Lehtar ve Ciranta ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti , 154.690,00-TL bedelli ve ... Bankası A.Ş Afyonkarahisar Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... San. Ve Tic. A.Ş, keşide tarihi 21/10/2022, keşide yeri Afyonkarahisar ... seri numaralı, Lehtar ve Ciranta ... San. Ve Tic. Ltd. Şti , 19.371,80-TL bedelli 2 adet çekin iptalini talep etmektedir. Ancak davacı çeklerin yetkili hamili olmayıp, senede bağlı bir hakkı bulunmadığı dava dilekçesindeki anlatımlarla sabittir.

Bu tür bir talep, ancak senede bağlı bir hakkı bulunan, ancak senedin zayi olması nedeniyle bu hakkını ileri süremeyen yetkili hamil tarafından ileri sürülebileceğinden davacının davasının aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir..."gerekçesi ile, '' 1-Davacının Davasının Aktif Husumet yokluğundan REDDİNE'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Yerel Mahkeme tarafından müvekkilinin dava konusu çeklerin yetkili hamili olmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine dair hüküm kurulduğunu, ancak hükmün usul ve yasaya aykırı olduğundan kaldırılması gerektiğini, 1-Müvekkil şirket ile ... A.ş. İle ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. (Vergi no: ...) arasında 27.05.2019 tarihli 200.000,00 TL bedelli Genel Faktoring Sözleşmesi kapsamında faktoring müşterisi ... San. Ve Tic.

Ltd. Şti.'ne faktoring işlemlerinin yaptırıldığını, 25.08.2022 tarihli faktoring işlemi ile ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından borçluları ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından 1 Adet Ve ...

Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 1 adet faturaya bağlı doğmuş alacağını müvekkil şirkete temlik ettiğini, faturaların suretlerinin dilekçe ekinde sunulduğunu, alacağın temlikine dair faktoring müşterisi tarafından düzenlenen Alacak Bildirim Formunun da ekte olduğunu, Faturaya bağlı alacağın ödeme vasıtası olan 2 adet çeki ise ciro ederek müvekkil şirkete gönderilmek üzere ... T.A.Ş.

Sarıgazi Şubesi'ne teslim ettiğini, Çeklerin dökümlerinin aşağıdaki gibi olduğunu, -12.11.2022 keşide tarihli, 154.690,00 TL bedelli, Keşide yeri: İstanbul, Muhatap Banka: ... A.Ş. Gaziantep Ticari Merkez Şubesi, ... seri numaralı, Keşideci: ... San. Ve Tic. Ltd. Şti., Lehtar ve Ciranta: ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. olan çek -21.10.2022 keşide tarihli, 19.371,80 TL bedelli, Keşide yeri: Afyonkarahisar, Muhatap Banka: ... A.Ş.

Afyonkarahisar Şubesi, ... seri numaralı, Keşideci: ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, Lehtar ve Ciranta: ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. olan çek, Mezkur faktoring işlemi neticesinde faktoring müşterisi ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin yazılı talimatı üzerine, müvekkil şirket tarafından faktoring müşterisinin hesabına ödeme yapıldığını, Yukarıda bahsedilen faktoring işleminin mevzuatlara uygun şekilde gerçekleştirildiğini, faktoring müşterisi firma tarafından müvekkil şirkete teslim edilecek olan çek aslı ve diğer evrakların, müşteri firmanın faaliyet adreslerine yakın olan ve (müvekkil şirketin grup şirketi ve hakim ortağı olan) ...

T.A.Ş.'nin Dudullu Şubesi'ne teslimini talep etmesi akabinde, ilgili Banka şubesinden onay alınmasını müteakip faktoring müşterisi firmanın banka şubesine yönlendirildiğini, söz konusu 2 adet çek aslının ve diğer evrakların faktoring müşterisi tarafından .... T.A.Ş. Sarıgazı şubesi kanalı ile müvekkil şirketin Genel Müdürlük adresine ulaştırılması yönündeki mutabakat sonrasında, çek arkası Banka görevlileri huzurunda faktoring müşterisi ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından ciro edilerek, diğer evraklar ile birlikte banka personeline teslim edildiğini, müvekkil şirketin talimatı üzerine, Banka personeli tarafından teslim alınan çek aslı ve diğer evrakların ... Faktoring A.Ş.

Genel Müdürlük adresine kargo ile gönderilmesine karar verildiğini, ilgili Banka şubesi ile yapılan yazışmaların ekte olduğunu, çek aslını ciro ile Banka şubesine teslim eden faktoring müşterisi, akabinde temlik edilen alacağın karşılığı bedelin şirket hesaplarına havalesini talep ettiğini, müvekkil şirketin havalesini gerçekleştirdiğini, bu hususa ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu, temlik işleminin havale sonucunda tamamlandığını, Yukarıda detaylı olarak arz ve izah edilen hususlar doğrultusunda, faktoring müşterisinin çek aslı ile birlikte diğer faktoring evraklarını banka şubesine teslim ettiği, ...

Sarıgazi Şubesi tarafından yapılan mail yazışmalarından da kamera görüntülerinden de anlaşıldığını, Sarıgazi şubesi personelleri tarafından davaya konu 2 adet çek ve diğer evrakların ... T.A.Ş. Dudullu Şubesi'ne gönderildiğinin beyan edildiğini, bahse konu çek asıllarının ... Faktoring A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne gönderilmek üzere ... T.A.Ş.

Sarıgazi Şubesi tarafından Dudullu Şubesi'ne gönderilmek üzere kargo şirketine teslim edildiğini, fakat Dudullu Şubesi'ne teslim edilen kargo zarfında işbu davaya konu 2 çek aslının bulunmadığının görüldüğünü, çeklerin kargoya verildiği tarihe ilişkin kargo faturasının dilekçe ekinde olduğunu, buna karşın ilgili çek asılları ve evrakların kargo şirketi tarafından mı, şube tarafından mı kaybedildiği,

çek asıllarının nereye gönderildiğinin anlaşılamadığını, buradan hareketle, çek aslının banka nezdinde zayi olduğu veya başka bir adrese kargo edildiği sonucuna varıldığını, tüm olasılıklar üzerinden hareket ile araştırmalar yapılmasına karşın çek aslının bulunamadığını, Netice itibariyle, kaybolan çek asıllarının ... T.A.Ş. Dudullu Şubesi adresinde veya kargo firması nezdinde veya yanlış adrese gönderilmek suretiyle zayi olduğunun anlaşıldığını, ... A.Ş.

Genel Müdürlüğü'ne ulaşmadığı, müvekkil şirketin Genel Müdürlük çalışanları tarafından teyit edildiğini, Çekin, müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada zayi olduğundan, (her ne kadar Dudullu Şubesi'ne teslim edilen çek aslı bu şube personeli tarafından alındıktan sonra kaybolsa dahi müvekkil şirketin talimat ve direktifleri doğrultusunda hareket edildiği anlaşılmakta olup) tahsilatının mümkün olmadığını, bu durumun da müvekkil şirketin mağduriyetine neden olduğunu, Zayi edilen çekin kötü senaryo ihtimalleri dahilinde üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkil şirketin mağdur olacağını, ayrıca çekin keşidecisi olan ...

San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin de bu durum karşısında olumsuz etkilenebileceğinin ihtimal dahilinde olduğunu beyanla, müvekkil şirketin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından, müvekkil şirketin rızası dışında elinden çıkan 2 adet çek için öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava konusu çeklere ilişkin ödeme yasağı kararı verilmesini, ödeme yasağının çek muhatapları: - ... A.Ş.

Gaziantep Ticari Merkez Şubesi (Adres: ... Mah. ... Nolu Cad. ... İş Merkezi No:... Kat:... Şehitkamil/GAZİANTEP) - ... A.Ş. Afyonkarahisar Şubesi (Adres: ... Mah. ... Sok. No: ..., 03200 Afyonkarahisar) 'ne bildirilmesini, Usul ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır. 6102 TTK'nın 788/1 maddesi uyarınca, açıkça emre yazılı kaydıyla veya bu kayıt olmaksızın belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan çekin devri, ciro ve zilyetliğin devri ile mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta; davacı tarafından dava konusu çeklerin faktoring sözleşmesi kapsamında faktoring sözleşmesinin tarafı ve çeklerin lehtarı tarafından cirolanarak kendisine ulaştırılması için ... Sarıgazi Şubesi'ne teslim edildiği, şube tarafından teslim alınan çeklerin kargo aracılığı ile kendilerine en yakın ... T.A.Ş.

Dudullu Şubesi'ne gönderildiği, ancak kargo içeriğinden dava konusu çeklerin bulunmadığının tespit edildiği, çeklerin banka şubesinde mi yoksa kargo da mı zayi olduğunun tespit edilemediği ve zayi olduğunu ileri sürerek çek iptali talebinde bulunmuş ise de, dava konusu çeklerin davacıya ulaşmadan zayi olduğunun iddia edilmesi karşısında davacının yetkili hamil olmadığı ve TTK'nın yukarıda açıklanan maddeleri gereği zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da tespit olunmadığından, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.