İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2026/463 K.2026/524

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Müvekkilinin.... şubesinin TR......İBAN numaralı hesabından verilme ... seri numaralı, keşide yeri İzmir, keşidecisi .....Limited Şirketi olan, 28/11/2025 keşide tarihli 1.100.000,00 TL bedelli çekten dolayı borçlulardan alacaklı olduğunu, borçluların vadesinde borçlarını ödenmediğini beyanla borcuna ve masraflarına yeterli miktarda taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacaklardan olup, borçlunun adresinde ödenmesi gereken bir alacak niteliğinde bulunduğundan borçlunun ikametgah adresi ve ayrıca kambiyo senedinde yazılı olan ödeme yeri adresinin yetkili olduğu, ihtiyati haciz talebine konu-....... .... şubesinin TR...... İBAN numaralı hesabından verilme ... seri numaralı, keşide yeri İzmir, keşidecisi ....

Limited Şirketi olan, 28/11/2025 keşide tarihli 1.100.000,00 TL bedelli çekin keşidecinin adresinin ... sokak no:. .... /İzmir adresi olduğu, ayrıca muhatap bankanın da..... -.... Şubesi .../ ...

Şubesi olduğu, gerek keşide yeri, gerek borçluların ikametgah adresi, gerekse muhatap bankanın adresinin mahkemenin yetkisi dahilinde bulunmadığı, alacaklı, yetkisiz olan Bakırköy mahkemelerinden ihtiyati haciz talep ettiğinden yetkili mahkemeyi belirleme konusunda seçimlik hakkın muteriz borçlu/karşı tarafa geçtiği, muteriz borçluların adresi itibariyle İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirtmek suretiyle seçim hakkını bu şekilde kullandıkları, dolayısı ile İİK'nın 50, HMK'nın 6. maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verme yetkisinin İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerine ait olduğu,

mahkemenin yetkili olmadığı gerekçesi ile ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İHTİYATİ HACİZ TALEP EDEN VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ.

Yerel Mahkemece yetki konusunda yanılgılı değerlendirme yapıldığı, İİK'nın 258. maddesi uyarınca ihtiyati hacze, İİK'nın 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği, İİK'nın 50. maddesinde, para veya teminat borcu için takip hususunda HMK’nın yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanacağının düzenlendiği, somut olayda çekin bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız olduğunun çekin arkasına şerh edildiği, bu andan itibaren çekten kaynaklanan borcun, aranacak borç olmaktan çıktığı, götürülecek borç niteliği kazandığı,

bu aşamadan sonra HMK'nın 10. maddesi ve TBK'nın 89. maddesi uyarınca ifa yeri olarak alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili hale geldiği, müvekkili şirketin merkez adresi .../İstanbul olup, .... ilçesi ...

Adli Yargı çevresinde bulunduğundan, Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerinin ihtiyati haciz talebi bakımından açıkça yetkili olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemesinin yalnızca keşide yeri, borçluların adresi ve muhatap bankanın adresine dayanarak yetkisizlik kararı vermesinin hukuka aykırı olduğu, müvekkilinin 1.100.000,00 TL bedelli çeke dayalı alacağını tahsil edemediği, söz konusu çekin, takas kapsamında bankaya ibraz edildiği ve banka tarafından "karşılıksızdır" işlemi yapıldığı, çekin karşılıksız kalması üzerine ihtiyati haciz talebinde bulunulduğu ve bu sebeple kararın kaldırılması gerektiğine ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep; kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz kararı verilmesine ilişkin olup, Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile yetkisizlik nedeniyle talebin reddine karar verilmiş, karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Talep dayanağı.

28/11/2025 keşide tarihli, keşide yeri İzmir olan, ... seri numaralı, 1.100.000-TL bedelli çekin, ... A.Ş. .... Şubesi nezdindeki hesaptan keşideci.... .. Şirketi tarafından ...... Adi Ortaklığı - ... ve Ortakları lehine keşide edildiği, ......

Adi Ortaklığı tarafından da ihtiyati haciz talep eden şirkete ciro edildiği, çekin ihtiyati haciz talep eden tarafından 28/11/2025 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve tamamının karşılıksız çıktığı, bu hususun çek arkasına şerh düşüldüğü anlaşılmıştır.

İİK’nun 258. maddesinde ihtiyati hacze, İİK'nun 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nun yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısının borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilmesi mümkündür.

Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığından, HMK’nun 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nun 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelmektedir. (bkz. Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2025/5752 esas, 2025/6984 Karar sayılı.

2016/12815 Esas 2016/9299 Karar sayılı ilamları).Somut olayda; talep dayanağı çekin, ihtiyati haciz talep eden tarafından muhatap bankaya 28/11/2025 tarihinde ibraz edildiği ve karşılıksız çıktığı, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazandığı ve HMK’nun 10 ve TBK'nun 89 maddeleri uyarınca ifa yeri olarak alacaklının ikametgah yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebini değerlendirmeye yetkili hale geldiği, ihtiyati haciz talep edenin yerleşim yerinin ..../İstanbul adresinde bulunduğu,

buna göre Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerinin ihtiyati haciz talebini incelemeye yetkili olduğu, mahkemece yetki itirazının reddi ile kambiyo senedine dayalı olan ve koşulları oluşan ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, açıklanan gerekçe ile reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, ihtiyati haciz talep edenin bu yöndeki istinaf başvurusunun haklı olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan sebeplerle; ihtiyati haciz talep edenin istinaf başvurusunun kabulü ile; ilk derece mahkemesinin kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, Dairemizce talep hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.