İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2019/2639 K.2021/735

Taraflar arasında görülen zayi belgesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükme karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ticari merkezinin değişmesi nedeniyle 09.06.2017 tarihindeki taşınma sırasında şirkete ait boş faturaların atılacak çöplerle karışarak kaybolduğu, faturaların zayi olduğuna ilişkin 13.06.2017 tarihinde ... Gazetesinde ilan yapıldığını ileri sürerek, TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca 2017 yılına ait P serisi ile başlayan ... no.lu faturadan 142400 no.lu faturaya kadar 185 adet boş faturanın zayi olduğunun tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesinin kararında; "....

Dava, zayi nedeni ile davaya konu faturaların iptali istemine ilişkindir.Yargıtay 11. Hukuk dairesinin 2016/9882 esas, 2018/2300 karar, 2016/6728 esas, 2018/806 karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere zayi belgesi verilebilmesi için talepte bulunan davacının defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması ve ziya uğramanın talep edilenin iradesi dışında bir neden ile meydana gelmiş olması,

davacı tarafın mücbir sebebe dayanması özen yükümlülüğüne aykırı hareket etmemesi ve aynı zamanda talebe konu faturaların boş fatura olması gerekmektedir, Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde. TTK 82. maddesinde belirtilen hususların işbu davada gerçekleşmediği anlaşıldığından davanın reddine." gerekçesiyle davanın reddine, karar vermiştir.Bu karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Dosya kapsamında dinlenen tanıkların beyanından anlaşılacağı üzere; taşıma işini gerçekleştiren personelin faturaların bulunduğu koliler ile çöp kolilerini karıştırarak attıklarını, mahkemece "talep edenin iradesi dışında bir nedenin varlığının bulunması" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, tüzel kişi olan davacının belgelerinin taşıma esnasında kaybolmasına,

tüzel kişinin yetkilileri veya yöneticilerinin sebebiyet vermediğini, hiçbir önlem veya basiretli tacir davranışının fatura içeren kolilerin çöp olarak atılmasını engelleyemeyeceğini, şirket yetkililerinin kolileri bizzat taşımasının beklenemeyeceğinden taşıma işini yapan personelin kusurundan kaynaklanan eylemde talep eden tüzel kişi ve yöneticilerin gerekli özeni göstermediğinin kabul edilemeyeceğini, Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2015/15281 Esas ve 2017/813 Karar sayılı 14.2.2017 tarihli kararında mali müşavire verilen belgenin zayi olması halinde zayi belgesi verilmemesinin hatalı olduğunun belirlendiğini,

somut olayın bütünüyle bu karara uygun olması nedeniyle talebin kabulü gerektiğini, karardan anlaşılacağı üzere müvekkili şirketin kaybolması mümkün evrakları kolileyerek ve ayırarak üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, üçüncü kişi olan personelin kusuruyla belgelerin zayi olmasının, zayi belgesi verilmesi için yeterli olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 82/7. maddesi hükümleri gereğince açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.TTK'nın 82/1. maddesi uyarınca, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."TTK'nın 82/3. maddesinde ise" Bilanço ve finansal tablolar hariç, sayılan bu belgelerin, Türkiye Muhasebe Standartlarına da uygun olmak şartı ile görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanmasına da öngörülen koşullarla izin verilmiştir"denilmektedir.

TTK'nın 64/2. maddeye göre ise "Tacir, işletmesi ile ilgili olarak gönderilmiş olan her tür belgenin fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekilde bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür." denilerek,

böylece, söz konusu belgeleri, yazılı olarak saklama yanında, teknolojinin diğer imkânları ile saklama da kabul edilmiştir.Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir.

Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işi niteliğindedir (TTK m.82/7). Bu hukuki açıklamalara göre somut olaya gelindiğinde; dosya kapsamı ile davacı, taşınma sırasında ayrı olarak kolilenen boş faturaların taşıma işini yapan personelince sehven çöpe atılarak zayi olduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini istemiştir.

Zayi belgesi verilmesi için kanunda sayılan sebepler tahdidi olmamakla birlikte, davacı tarafça ispata ilişkin herhangi bir delil ibraz edilemediği gibi somut olayda, davacının özen ve basiretli tacir yükümlülüğüne uygun davrandığı da kanıtlanamamıştır. Somut olayın meydana geliş şekli TTK'nın 82/7.maddesine uygun olmakla birlikte davacının gerekli önlemleri aldığından söz edilemez.

Ticari belgelerin çöp olarak değerlendirilmesi muhtemel emtiayla karışmayacak şekilde gerekli önlemlerin alınması basiretli bir tacirden beklenecek davranıştır. Davacı ticari defter ve belgelerini koruyup gözetme yükümlülüğüne aykırı hareket etmiş, kısacası basiretli bir tacir gibi davrandığını kanıtlayacak delil göstermemiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin zayi belgesi istemine ilişkin içtihadı da bu yöndedir (E:2015/13372, K: 2017/1346, T:07.03.2017) Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.