İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2020/1806 K.2023/1685

Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı ve bir kısım davalılar tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının 12.08.2015 tarihinde davalı ... Akaryakıt AŞ'den ... model araç satın aldığını, aracın satın alındıktan kısa bir süre sonra arıza yapması üzerine yetkili servis ... Mot. Araç Paz.

Şirketi ile iletişime geçtiğini, sadece araçtaki arızanın nedeninin araştırılması hususunda görüşülmesine rağmen davalı ... şirketinin müvekkilinin onayı olmaksızın sözlü ya da yazılı onayını almaksızın aracın motorunu değiştirdiğini, davalı servisin talep dışı hareket etmesinden sonra keşide edilen ihtar ile araçtaki ayıptan davalıların sorumlu olduğunun bildirildiğini, servisin arıza tespiti yapması gerekirken yetkisiz şekilde aracın motorunu değiştirdiğini, işlemin ... şirketinin baskısı ile yapıldığının sözlü görüşmede beyan edildiğini, araçtaki gizli ayıbın onarılacak ölçüyü aşması nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesi gerektiğini,

arızanın tespitinin istenilmesine rağmen motorunun değiştirilerek müvekkilinin TBK'nın 227. maddesinde belirlenen seçimlik haklarını kullanmasının engellendiğini, izinsiz onarımdan haberdar olunması ile misli ile değişim talebinin ihtarla davalılara bildirildiğini ileri sürerek, aracın ayıplı olduğunun tespiti ile 0 km ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini, mümkün olmaması halinde araç bedelinin satış tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Akaryakıt Tic. A.Ş vekili, savunmasında özetle.

12.08.2015 tarihinde satılan aracın ayıpsız olarak teslim edildiğini, davacının ihtar tarihine kadar müvekkilinin servisine onarım için başvuruda bulunmadığını, keşide edilen ihtara verilen cevapta bu hususun belirtildiğini, 4077 Kanunun 13.maddesine göre, satıcının garanti kapsamındaki emtiayı garanti süresi içerisinde tamir yükümlülüğünün bulunduğu, ilk arızada aracın değiştirilmesinin bu hükmü bertaraf edeceğini, araçtaki ileri sürülen kusurun tamirle giderildiğini ve misli ile değişim koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer davalılar, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... davacının seçimlik hakkını araç tamirinden yana kullanmış olup, sonrasında motor revizyonu yapıldığı ve aracın misli ile değişim veya rayiç bedelinin istenmesinin, TMK m.2'de öngörülen dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edeceği, aracın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasında da bilirkişiler tarafından değer kaybının 10.000,00-TL olduğunun bildirildiği, Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 22/11/2016 tarih, 2015/12218 Esas, 2016/21736 Karar sayılı ilamı ile;

"davacı sözleşmeden dönerek bedel iadesini talep etmiş olup, davaya konu ayıplar nazara alındığında bedel iadesini gerektiren bir husus olmasa da çoğun içinde az da vardır kuralı gereğince mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucu, imalattan kaynaklanan ayıp nedeniyle sözleşmeden dönmenin mevcut durumda haklı görülmediğinden değer kaybına hükmedilmesi gerekir denilmektedir.Hükme esas alınan bilirkişi incelemesinde, araçtaki ayıbın 10.000,00-TL değer kaybına yol açacağı bildirilmekte, hal böyle olunca,

mahkememizce davacının seçimlik haklarından bedel iadesini içeren sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının TMK'nın 2. Ve TBK'nın 227/3.maddeleri uyarınca hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine aykırı olacağından, araçtaki ayıp nedeniyle seçimlik hakkından bedel indirim uygulanmasının uygun olacağı değerlendirilerek 10.000,00-TL değer kaybı bedelinin satış tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

yargılamada gerçek anlamda reddedilen bir bedel bulunmadığından davalı vekilleri lehine vekalet ücreti, davacı aleyhine yargılama gideri hükmedilmemesine.." gerekçesiyle davanın kabulü ile 10.000,00 TL değer kaybı bedelinin satış tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı ve davalılar ... Akaryakıt Tic. AŞ ve ... Satış AŞ vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Müvekkilinin 12.08.2015 tarihinde davalı ... Akarlakıt Tic. AŞ.'den ... model araç satın aldığını, aracın arıza yapması üzerine ... yetkili servisi olan davalı ... Mot. Araç. Paz. Taşımacılık San ve Tic. Ltd.

Şti. ile iletişime geçildiğini, anılan şirketçe arızanın tespiti ile yetinilmesi gerekirken, müvekkilinin onayı olmaksızın aracın motorunu değiştirdiğini, servis kabul formundaki sir kısım yazıların sonradan yazıldığını, servis kabul formunun arızanın tespiti amacıyla imzalandığını, sonradan davalı distribütörün baskısı ile motorun değişiminin talep edildiği şeklinde forma eklemeler yapıldığını, bunun üzerine müvekkilince davalılara ihtar gönderilerek motor arızası nedeniyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin talep edildiğini,

servisçe sadece arızanın tespiti talep edilmesine rağmen müvekkil şirketin aracının motorunun değiştirilmesi ile müvekkilinin TBK'nın 227. maddesindeki haklarının engellenmeye çalışıldığını, araçtaki ayıbın niteliğine göre ayıpsız misli ile değiştirilmesinin zorunlu olduğunu, sıfır kilometre olarak alınan araçta motor arızası gibi ciddi bir arızanın meydana gelmesinin, müvekkilinin araçtan umduğu faydayı elde etmesini güçleştirdiğini, bir çok yüksek yargı kararında da bu tür arızaların değiştirmeye neden olduğunun kabul edildiğini, 09.07.2019 tarihli bilirkişi raporundan anlaşılacağın üzere araçta imalatan kaynaklanan gizli ayıp bulunduğunu,

davalı servis tarafından sonradan el yazısı ile yaptığı eklemenin asla müvekkilinin seçimlik hakkını onarımdan yana kullandığı anlamına getirmeyeceğini, müvekkilinin açık onayı olmaksızın satıcının sadece TBK'nın 227/3. maddesi gereğince malı derhal bir yenisi ile değiştirmesi ve bundan doğan zararları karşılayabileceğini, bunun dışında satıcının müvekkilinin seçimlik haklarını engele yemeyeceğini, mahkemece, müvekkilinin sadece arıza tespiti talep etmesine rağmen aracın motorunun değiştirilmesi olgusunun değerlendirilmeden karar verildiğini, bilirkişi raporunda belirlenen 10.000 TL değer kaybına itiraz edildiğini,

az kullanılmış değişen motorlu bir otomobilin değer kaybının daha yüksek olacağını, bu nedenle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi veya bedelinin iadesine karar verilmesi gerektiğini Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir. Davalı ... vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Dava dilekçesinde değer kaybına ilişkin bir talep bulunmamasına rağmen değer kaybı bedeline hükmedilmesi ile talebin aşıldığını, 22.08.2018 tarihli bilirkişi raporunda aracın gizli ayıplı olduğu kanaatine varılarak, davacının motor değişimi sureti ile ayıbın giderilmesini kabul ettiği beyan edildiğini, 09.07.2019 tarihli raporda ise davacının talebinde yer almayan başlı başına ayrı bir dava konusu olan değer kaybı hesaplandığını, rapora itiraz edilmesine rağmen bu raporun dikkate alınmasının hatalı olduğunu, davacının TBK'nın 227. maddesinde yazılı seçimlik haklardan ücretsiz onarım hakkını kullanması nedeniyle,

misli ile değişimin artık talep edilemeyeceğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir. Davalı ... AŞ vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Distribütör olan müvekkile karşı açılan davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin üretici olmayıp ithalatçı olduğunu, ayrıca yerli araçların distribütörlüğünü yaptığını, aracın satıcısı olmadığını, onarım hizmeti vermediğini, genel hükümlere göre, dağıtıcıya husumet yöneltilemeyeceğini, arıza tarihinde iki yaşında olan aracın garanti kapsamında ücretsiz onarımının yapılmasına izin verildiğini, seçimlik hakların ücretsiz onarımdan yana kullanıldığını, bozucu yenilik doğuran hakkın tüketildiğini, onayın imza ile kanıtlandığını ve aracın bu kapsamda ücretsiz onarıldığını,

ücretsiz onay verilerek tamir edilen aracın misli ile değiştirilmesinin talep edilmesinin kötü niyetli olduğunu, motoru değişen değer kaybı oluşmayacağına ilişkin ilk raporun aksine görüş bildiren sonraki raporla karar verilmesinin hatalı olduğunu, aracın uzun süredir sorunsuz kullanıldığını, değer kaybına faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, reddedilen kısım yönünden davalılar yararın vekalet ücreti verilmesi gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, ticari satıma konu araçtaki ayıp nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesi, olmadığı takdirde araç için ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda araçtaki değer kaybının davalılardan tahsili suretiyle davanın kabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı ve davalılar ... AŞ ve ... Satış AŞ vekillerince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, davacı şirketin davalı ... AŞ'den dava konusu aracı 12.08.2015 tarihli fatura ile 87.297,60 TL bedelle satın aldığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.

Uyuşmazlık, dava konusu aracın ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise bu ayıbın satılanın misli ile değiştirilmesini gerektirip gerektirmediği, alıcının TBK'nın 227.maddede belirlenen ücretsiz onarım hakkını kullanıp kullanmadığı hususlarına ilişkindir. TBK'nın 227. maddesi gereğince, "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1-Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.

2-Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3-Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını istemez. 4-İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme. Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. " Dava konusu aracın motorundaki arızanın üretimden kaynaklanması nedeniyle, ücretsiz onarım kapsamında, arızanın giderilerek aracın motorunun değiştirildiği açıktır.

Har ne kadar davacı, motorun yenilenmesi hususunda onay ve talimatı bulunmadığını, buna ilişkin ibarelerin sonradan servis kabul formuna yazıldığını belirtmiş ise de buna ilişkin bir kanıt bulunmaktadır. Davacının iradesinin ücretsiz onarım yönünde hile ile elde edildiğine ilişkin kanıt bulunmamaktadır.

Dosyadaki delillere göre satılan aracın ilk kez arızalandığı ve arızanın da davalı servisçe ücretsiz onarım kapsamında motorun değiştirilmesi suretiyle giderildiği, aracın kendisinden beklenilen faydayı sağladığı anlaşılmıştır.

İstinaf başvurusunda bahsedilen bir kısım Yargıtay kararlarında sık sık arıza yapması nedeniyle satın alma amacı doğrultusunda kullanılamayan araçların misli ile değiştirilebileceği kabul edilmiş ise de somut olayda belirtilen şekilde bir durum bulunmadığı ve araçtaki arızanın ücretsiz onarım kapsamında giderilerek aracın teslim edildiği ve halen dahi aracın mevcut hali ile kullanım amacına uygun şekilde kullanıldığı anlaşılmıştır.

Arızanın ortaya çıkması üzerine alıcı, anılan maddenin 3. bendindeki aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme hakkını kullanılmış ve ücretsiz onarılma kapsamında araçtaki tüm ayıp ve eksiklikler giderilmiştir.

Gerek TBK'nın 227. maddesinde ve gerekse garanti sözleşmesindeki seçimlik haklardan ücretsiz tamir hakkının seçilmesi ve araçtaki ayıbın giderilerek aracın ayıpsız şekilde davacıya teslim edilmiş olması karşısında, ilk derece mahkemesince misli ile değişim talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.

Araçtaki ayıbın giderilmiş olduğunun teknik olarak tespit edilmiş olması nedeniyle ilk derece mahkemesince TBK'nın 227/4. maddesinin mahkemece değerlendirilerek, alıcının fesih istemine rağmen durumun bunu haklı kılmaması nedeniyle satım bedelinin indirilmesi kapsamında değer kayına karar verilmesi yerindedir. Yasadaki açık düzenleme kapsamında bu hususun taleple bağlılık kuralının ihlali niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.

Değer kaybının bilirkişi raporuyla denetime elverişli şekilde belirlenmesi, bilirkişi kurulunca belirlenen bir alacağın hüküm altına alınıp alınmayacağı ile ilgili hukuki değerlendirmenin mahkemeye ait olması karşısında mahkemece bu miktara karar verilmesi yerinde olduğu gibi, hükmedilen alacağa faiz işletilmesinde de usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Davadaki talebin yasanın belirtilen açık hükmü kapsamında değerlendirilerek hakimin takdir yetkisini kullanması nedeniyle esasen reddedilen bir istek kalemi bulunmadığından yargılama giderlerinden davalıların sorumlu tutulması ve davalılar yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi yerindedir.

Satılan emtiadaki üretimden kaynaklanan ayıptan üretici ve satıcı ile birlikte ithalatçı da sorumlu olduğundan mahkemede davalı ithalatçının sorumlu tutulması yerinde olup, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin ve davalı şirket vekillerinin istinaf başvurularının ayır ayrı esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.