İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/1405 K.2024/1221

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinden kaynaklanan borcun ödenmemesi üzerine, davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu, para borcu yönünden alacaklının yerleşim yeri icra dairesinin yetkili olduğunu, esasa ilişkin itiraz nedenlerinin de yerinde olmadığını ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Takibin dayanağının. Davacı yan tarafından davalı yana düzenlenen faturalar olduğu davacı yanın ticari defterlerinde bu meblağların kayıtlı olduğu, dosyaya sunulu Ba-Bs Analiz formunun mevcut olduğu karşılaştırma formu üzerinde bilirkişice yapılan incelemede.

Tarafların Ba-Bs formlarının örtüştüğü yani takibe konu faturanın hem davalı hem davacı yan tarafından vergi dairelerine yasal sürelerinde beyan edildiği, haliyle tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, faturaya davalı yanın 8 gün içinde itiraz ettiğine dair dosyada mevcut belge ya da bilgi olmadığı, bu noktada fatura muhteviyatında ki ürünlerin-hizmetin, davacı yan tarafından davalı yana teslim edildiğinin kabulü gerekeceği..." gerekçesiyle davanın kabulü ile İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacak olan 40.462,32 TL'nin % 20'si oranında hesaplanan 8.092,46 TL icra inkâr tazminatın davalıdan tahsiline, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Gerekçeli karardan sonra yapılan incelemede, dava tarihinden sonra davalı şirketin dava dışı ... Anonim Şirketi ile devralma yoluyla birleştiği ve şirketin tüm aktif ve pasifi ile devir alan şirkete geçtiğinin belirlendiğini, birleşme ile tüzel kişiliği sona eren şirkete yönelik davaya devam edilerek karar verilemeyeceğini, bu tür bir itirazın dava şartı olması nedeniyle mahkemece dikkate alınması ve devir alan şirket yönünden hüküm kurulması gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın devir alan şirket yönünden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekili, taraflar arasındaki ticari ilişkide, davalı adına düzenlenen faturaların ödenmemesi üzerine, başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptalini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, 7201 sayılı kanunun 35. maddesine göre taraf teşkili sağlanarak yargılama yapılmış ve davalının ticari defterlerinin ibraz etmemesi nedeniyle, davacının ticari defterleri ve BS formları incelenerek davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm sonrası karar davalıya yine 35. maddeye göre tebliğ edilmiş olup, davacı vekili, davalı şirketin yargılama sırasında ...

Tic.AŞ tarafından TTK'nın 151. maddesi uyarınca birleşme suretiyle devir alınarak, sicilden terkin edildiğini belirtmiştir. Sunulan 26.10.2017 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi suretinde, davalı ... ve Müşavirlik AŞ'nin tüm aktif ve pasifi ile birlikte ... Tic.AŞ'ye devir edilmesi nedeniyle tüzel kişiliğin sona erdiği ilan edilmiştir. TTK'nın 151. maddesinde birleşme kararı düzenlenmiş olup hukuki sonuçların 153. madde de düzenlenmiştir.

Buna göre, tescil anında devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçmektedir. Birleşme ile birlikte devir edilen şirketin tüzel kişiliği sona erdiğinden davanın devir alan şirkete yöneltilmesi gerekir. HMK'nın 50. maddesi uyarınca, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine sahiptir.

Buna göre, taraf ehliyeti, bir davada taraf olarak bulunabilme ehliyeti olup, maddi hukuktaki hak ehliyeti kavramının medeni usul hukukundaki yansımasıdır. Bu nedenle, yaşayan her insanın (gerçek kişinin) taraf ve yasal olarak kişiliği devam eden tüzel kişilerin taraf ehliyeti vardır (Prof Dr. Ejder Yılmaz, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, Ankara 2013, s. 508). Davanın taraflarından birinin tüzel kişiliğinin sona ermesi, onun taraf ehliyetini sona erdirir.

HMK'nın 114/1-d maddesine göre tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır. Dava sırasında birleşme nedeniyle tüzel kişiliği sona eren şirketin, hak ve yükümlülükleri devir alan şirkete geçeceğinden ve devir edilen şirketin tüzel kişiliği sona erdiğinden, devir alan şirketin yargılamaya katılımı sağlanarak bir karar verilmesi gerekir. Aksi halde tüzel kişiliği bulunmayan bir şirket hakkında ve icrası mümkün olmayan bir karar verilmiş olur.

Bu nedenle mahkemece taraf teşkilinin sağlanmasından sonra yargılamaya devam edilip doğru hasım hakkında bir karar verilmesi gerekirken, tüzel kişiliği sona eren şirket hakkında yargılamaya devam edilip karar verilmesi, dava şartlarına aykırı olmuştur.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.