İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/150 K.2025/466

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilince ....Şti'ne ait emtianın taşıma rizikolarına 21.03.2017 başlangıç tarihli ve bir yıl vadeli ...

Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alındığını, sigortalının 09.03.2017 tarihli fatura ile Almanya'da bulunan dava dışı ...şirketinden 76.000 Euro değerinde 10 adet motor emtiası satın aldığını, emtianın taşınması için davalı ile sözleşme imzalanarak 3.912,10 TL navlun ödendiğini, emtianın davalıya ait araca hasarsız şekilde yüklendiğini, ancak varma yerinde emtianın hasarlı olarak teslim edildiğini, yapılan ekspertiz incelemesi sonucu oluşan 4.592,70 Euro hasar bedelinin ödenerek sigortalının haklarına halef olunduğunu,

ambalajlı ve hasarsız şekilde teslim edilen motorlardan iki adetinin kırık olarak teslim edilmesi nedeniyle taşımacının CMR'nin 17. maddesine göre sorumlu olduğunu, motorlarda düşmeye bağlı hasar oluştuğunu, teslim sırasında emtia veya ambalajda hasar bulunduğunun CMR'nın 9. maddesine göre sevk mektubuna işlenmediğini, emtianın ambalaj ve istifinin gönderene ait olmasına rağmen taşımacının da yükü taşırken en yüksek özeni göstermesi gerektiğini, alacağın tahsili amacıyla ... sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek,

itirazın iptali ile takibin devamına ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; davanın zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, hasarın meydana gelmesinde müvekkilinin kusuru bulunmadığını, hasarın istifleme ve ambalaj yetersizliğinden kaynaklandığını, CMR senedine ambalaj ve istiflemeden kaynaklanan hasarlardan taşımacının sorumlu olmadığının yazıldığını, emtiaların gönderici tarafından korunaksız şekilde ambalajlanarak istiflendiğini, CMR'nin 17/4.maddesine göre de kötü ambalaj ve istiften kaynaklanan hasarlardan taşımacının sorumlu tutulamayacağını, ambalaj ve istifin uygun olduğunun CMR'nin 18/2. maddesine göre davacının kanıtlaması gerektiğini,

istif ve yüklemenin gönderen tarafından yapıldığının dava dilekçesinde kabul edilmesine rağmen, bunların usulüne uygun yapıldığına ilişkin kanıt sunulmadığını, ekspertiz raporunda da ürünlerin mat bir ambalaja sarılması nedeniyle hasarlı olup olmadığının dışarıdan anlaşılamayacağının belirlendiğini savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacı sigorta şirketi tarafından geniş teminatla ... poliçe numaralı 17.03.2017 başlangıç ve 17.03.2017 bitiş tarihli 51.442,60 Euro sigorta bedelli emtea nakliyat sigorta poliçesinin keşide edildiği, 3276074 nolu 09.03.2017 tarihli 46.766,00 Euro tutarlı taşımaya konu emtia için mal faturasının düzenlendiği, gümrük beyannamesinin verildiği, 21.03.2017 tarihli özel hamule senedinde ... plakalı araç ve 4.857,88 Kg, 20 kap dizel motor emtia bilgisinin yer aldığı ve 'aracın yüklemedeki istifleme ve ambalajından meydana gelebilecek hasarlardan ...

A.Ş.

Sorumlu değildir' maddesinin eklendiği, davalı taşıyıcı adına düzenlenmiş ... nolu, 25.03.2017 tarihli ve 3.912,10 TL miktarlı navlun faturasının düzenlendiği,10.04.2017 tarihinde Ankara'da yapılan ekspertiz incelemesinde 10 motordan 2 sinin düşme sebebiyle alınan darbe sonucu kırıldığı toplam hasar miktarının 4.532,70 Euro + Kdv olarak tespit edildiği, 17.942,00 TL hasar tazminatının dava dışı sigortalı şirkete 08.05.2017 tarihinde ödendiği ve ibra edildiği, uluslararası karayolu taşımacılığının CMR hükümlerine tabi olduğu, hasarın düşme sonucu oluştuğuna dair herhangi bir tutanağın tutulmadığı,

ürünlerin paletli olması ve hasarın ancak ambalajların sökülmesi neticesinde fark edildiği de gözetildiğinde araç içerisinde taşıma esnasında hasarın oluşmasının mümkün olmadığı, dosya içeriğinde mevcut belgelerden hasarın nakliyenin hangi aşamasında meydana geldiği ile ilgili bir belge bulunmadığı,

hasarın yüklemeden önce veya yükleme esnasında veya boşaltma esnasında ya da boşaltmadan sonra olabileceği, taşımacının hamule senedine istifleme ve ambalajlamadan meydana gelebilecek hasarlardan da sorumlu olmayacağına dair şerh düştüğü, CMR 17. Maddesi uyarınca davalı taşıyıcının yükü teslim aldığı andan yükü teslim edinceye kadarki olan süreçte taşıdığı malların hasara uğradığı hususu ispatlanamadığından hüküm kurmaya elverişli nitelikteki mevzuata uygun bilirkişi raporu doğrultusunda taraf iddia ve savunmaları, takip dosyası, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİDavacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Dava dışı sigortalının Almanya'da yerleşik ...firmasından 46.766,00 Euro değerinde 10 adet motor aldığını, emtianın müvekkilince ... (A) geniş teminatlı ...

Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alındığını, emtianın taşınması için davalıya ait araca eksiksiz ve hasarsız olarak yüklendiğini, ancak davalının taşıdığı emtialardan 2 adetini hasarlı olarak teslim ettiğini, 21.04.2017 tarihli ekspertiz raporunda belirlenen hasar bedelinin ödendiğini, alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali için dava açıldığını, mahkemece hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verildiğini,Bilirkişi raporunun eksik olması nedeniyle hükme esas alınamayacağını, alınan ekspertiz raporunda motorların araç içinde düşerek hasarlandığının belirlendiğini, bilirkişi raporunda ise,

ekspertiz raporunda düşmeye bağlı hasar oluştuğunun belirtilmesine karşın buna ilişkin tutanak düzenlenmediği, ürünlerin paletli olması nedeniyle araç içinde taşıma sırasında düşme ihtimali bulunmadığını, mevcut bilgilere göre hasarın taşıma sırasında oluşmadığı,

yüklemeden önce veya yükleme sırasında veya boşaltma ya da boşaltmadan sonra oluşmuş olabileceği ve hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin kanıtlanamadığı şeklinde görüş bildirildiğini, oysa hasarın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiğinin bir önemi bulunmadığını, taşıma esnasında meydana gelmesinin yeterli olduğunu, taşıyıcının, taşıma sözleşmesi gereğince taşımaya konu eşyanın teslim alındığı andan teslim edildiği ana kadar hasarsız olarak yani teslim alındığı şekili ile taşımayı yerine getirmesi gerektiğini, ekspertiz raporunda ambalajlamaya dair herhangi bir kusur tespit edilemediğini,

aksine emtianın kalın naylon ile sarılmış şekilde teslim edildiği, teslimde forklift operatörünün palet üstünde sabitlenmiş motorları kamyondan alarak depoya indirdiğinden söz edildiğinden emtianın özelliklerine göre sigortalının, ambalajlamada herhangi bir kusuru bulunmadığını,ambalajda hata bulunması halinde bu durumun CMR senedine şerh edilmesi gerektiğini, çekince konmaması nedeniyle CMR'nin 9/2.maddesinde yükün ve ambalajın iyi halde alındığının kabulü gerektiğini, taşımaya konu ürünlerin araç içinde devrilmesi/ düşmesi ihtimali bulunduğunu, ancak bilirkişinin yükün sadece yükleme,

boşaltma ve kaza anında düşebileceğine ilişkin kanaat bildirmesinin CMR kurallarına aykırı olduğunu,Hasarın ambalaj veya istiflemeden kaynaklanmaması nedeniyle CMR'nin 17/4.madde kapsamında taşımacının sorumluluktan kurtulamayacağını, emtianın anılan madde kapsamında hasara uğradığının taşımacı tarafından kanıtlanması gerektiğini, emtianın usulüne uygun şekilde ambalajlanıp istiflenerek teslim edildiğini, hamule senedine düşülen şerhten hareketle ambalajın yetersizliğinden söz edilemeyeceğini, ekspertiz raporu ile bilirkişi raporunda ambalaj yetersizliğinden söz edilmediğini,

hasarın taşıma sırasında oluştuğunu,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararınnın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, ... Poliçesi kapsamında yapılan ödemenin rücuan tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali ismetine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava konusu emtianın Almaya'dan Türkiye'ye taşınması nedeniyle olayda Karayoluyla Eşya Taşınmasına İlişkin Uluslararası (CMR) Sözleşmenin hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.Davacı tarafından 17.03.2017 tarihli ...

Sigorta Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınan dava dışı sigortalı ...Şti'ne ait 10 adet dizel motor emtiası taşınmak üzere davalıya teslim edilmiştir. Ambalaj ve yükleme ile araç içi istif gönderen tarafından yapılmıştır. CMR Konvansiyonu kapsamında taşımacı tarafından düzenlenen, taşıyan ile yükleyen arasındaki sözleşmenin ve sözleşme koşullarının kanıtı niteliğindeki sevk mektubu düzenlendiği anlaşılmıştır.

Dosyada bulunan hamule senedinde, "Aracın yüklemedeki istifleme ve ambalajdan meydana gelebilecek hasarlardan ... AŞ sorumlu değildir." kaydı bulunmaktadır. CMR Konvansiyonu'nun 9/2.maddesinde, “Sevk mektubunda taşımacı tarafından beyan edilmiş itiraz kaydı yok ise karşıtı kanıtlanmadıkça, tesellümde yükün ve ambalajlarının iyi durumda olduğu, sayılarının marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu varsayılır”.

Düzenlenen sevk mektubunda yükleme esnasında herhangi bir hasar bulunduğuna ilişkin somut bir tespit yapılmamıştır. CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesine göre taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.

17/2.madde ise "Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz." şeklindedir. Bu durumda kural olarak, taşıyıcı kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat edemedikçe eşyaya gelen hasarı tazmin borcu altındadır.

Bir başka deyişle, taşıyıcının kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir. Sorumluluktan kurtulabilmesi için taşıyıcının kusurlu olmadığını ispat etmesi zorunludur.

Buna karşılık, CMR Konvansiyonunun 30. maddesi gereğince ise alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden veya ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde yedi gün içinde durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde aldığına kanıt oluşturur. Açıkça gözükmeyen ziya veya hasarlarda ise bildirim yazılı olarak yapılacaktır.

Hasar sonrası sigortacının ödeme yaparak sigortalının haklarına halef olduğu, ödemeye ilişkin makbuz ve ibra alındığı, davalının da navlun faturası düzenleyen taşımacı olması nedeniyle tarafların aktif ve pasif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.Hasar sonrası düzenlenen ekspertiz raporunda, emtianın taşıma sırasında düşerek kırıldığı belirlenmiştir.Mahkemece alınan bilirkişi raporunda ise ekspertiz raporunun aksine, düşmeye ilişkin bir tutanak düzenlenmediği, ürünlerin paletli yüklenmesi nedeniyle araç içinde taşınma sırasında düşmüş olamayacağı, dosyadaki bilgilere göre hasarın taşıma sırasında oluşmadığı,

yüklemeden önce veya yükleme sırasında, boşlatma ya da boşaltmadan sonra hasara uğramış olabileceği değerlendirilmiştir. İlk derece mahkemesince alınan rapor dosya içeriğine uygundur. Zira yükün ambalaj ve istiflenmesi dava dışı sigortalı veya gönderen tarafından yapılmıştır. Aynı şekilde yükün tahliyesi de taşıtan tarafından yapılmıştır. ... senedinde de ambalaj ve yükleme istifleme hatasından taşımacının sorumlu olmadığı kabul edilmiştir.

Bu durumda, tahliye sırasında paletli olarak yüklenen emtianın yerinden çıktığı ve düştüğü tespit edilmediğinden, motorların yüklendiği şekli ile araç içinde düşmeden alıcısına teslim edildiği kabul edilmelidir. Araç içinde yükün sürüş kusuru nedeniyle kayıp düşmesi halinde, palet ile yüklenen motorun yerinden çıkması gerekmektedir. Zira ekspertiz raporunda da iki adet motorun düşmeye bağlı hasara uğradığı kabul edilmiştir.

Palete bağlı yükün yerinden çıkarak araç içinde düştüğü tahliye sırasında tespit edilmediğinden, esasında ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporu ile ekspertiz raporu bir birini doğrulamaktadır.Ekspertiz raporundaki tespitlere göre emtianın kalın naylon ile ambalajlanarak teslim edilmesi nedeniyle teslim sırasında ambalaj içindeki ürünün görülerek kontrolünü mümkün kılmamaktadır.

Bu nedenle hasarın CMR'nin 17. maddesi uyarınca taşımacının sorumlu olduğu bir zaman diliminde oluşmadığına ilişkin mahkeme kabul ve gerekçesi yerinde olduğundan, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.