İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/158 K.2025/200

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 08/03/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle. Davalı ...A.Ş. İle Müvekkil İle ...adresinde mukim müvekkil ...Şirketi arasında yapılan Bayilik Sözleşmesi çerçevesinde müvekkil aşağıda tek tek tasrih edilmiş olan kesin teminat mektuplarını davalı tarafa teslim edildiğini, buna göre ...

Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...

Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarihli ve 100.000,00-TL bedelli, davacı tarafından verilen ve toplamda 420 bin TL bedeli beş adet teminat mektubu; market iç dizayn, tuvalet - market, tuvalet - istasyon kanopi aydınlatma tuvalet - market yer tavan döşeme için verilen prim amacı ile alınmış teminat mektupları olduğunu, bütün bu sözkonusu yerler Shell standartlarına getirildiğini, bu yapılırken hatta söz konusu miktarın daha fazlası da harcanmadığını, davacının kira sözleşmesinin mal sahibince yenilenmemesi sebebiyle davacının orada çıktığını ve yapılan tüm inşa ve imalatlar mevcut istasyonda bırakıldığını,

bunun karşılığında da herhangi bir bedel alınmadığını, açıklanan bu nedenlerle; ... Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ... Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ... Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli,... Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...

Bankası tarafından verilen 16.08.2021 tarihli ve 1.000.000,00-TL bedelli, teminat mektupları hakkında paraya çevrilmesinin (tazmininin) ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, yapılan yargılama sonucunda davaya konu teminat mektuplarının davacıya teslim ve iadesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 12/04/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında, ...

Ada: 320 Parsel:20 olarak kayıtlı taşınmaz ile ilgili olarak, 20.02.2021 Alt Kira Sözleşmesi akdedilmiş olup ayrıca aynı taşınmazın “...” ... istasyonu olarak davacı tarafından işletilmesi amacıyla, 15.11.2020 tarihli Bayilik Sözleşmesi ve bu Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan Genel Esas ve Şartlar ve sair sözleşmeler akdedildiğini, buna karşılık davacının davalı şirkete ödemediği borçları nedeniyle istasyonda yeterli stok bulundurmaması, 26.10.2021 tarihinden itibaren akaryakıt satışı yapmaması ve bu tarihten itibaren istasyonun kapalı kalması,

akaryakıt satışı yapmadığı ve elektrik sağlayamadığı için otomasyon sisteminin 03.01.2022 tarihinden itibaren kapalı kalmasına sebebiyet vermesi, münakit sözleşme yükümlülüklerine ve mevzuata aykırılık teşkil etmiş ve tüm bu aykırılıklar karşısında Bayilik Sözleşmesi haklı nedenle feshedildiğini, diğer yandan davacının, taşınmaz üzerinde bulunan ...

İstasyonunda Bayi sıfatı ile yürüttüğü faaliyetlerini sözleşmelerdeki hükümlere uygun olarak yerine getirmeyerek borçları nedeni ile akaryakıt alımı yapmaması ve istasyonda petrol ürünlerinden yeterli stok bulundurmaması ve akaryakıt istasyonunu fiilen işletemez duruma getirmiş olması nedeniyle bayilik ilişkisinin muhatabın kusurlu davranışları neticesinde haklı nedenle sona erdirildiğini, taşınmazın fiilen kullanılmaması nedeniyle kira sözleşmesinin de haklı nedenle feshedildiği ve bu kapsamda da müvekkil şirketin davacıdan gerek kar mahrumiyeti gerekse kira sözleşmesinden kaynaklı cezai şart alacakları olduğunu,

nitekim davalı şirketin bu alacakları da yargılama sırasında zaten tespit edileceğini, açıklanan bu nedenlerle; huzurda görülen haksız ve hukuka aykırı davanın usuli itirazlarımız nedeniyle reddine, huzurda görülen haksız ve hukuka aykırı davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Bilirkişi Raporu, ... 33. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... yazı cevabı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

23/12/2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle.

"Davalı tarafa ait 2021 ve 2022 yılları ticari defterlerin tasdik işlemleri yasal süreleri içerisinde yapıldığı, Davalı taraf kayıtlarına göre dava tarihi olan 08.03.2022 itibariyle davacının davalıya 109.159,05 TL borçlu olduğu, Davacının davalı ile olan gerek kira sözleşmesi gerekse akaryakıt bayilik sözleşmesinin davalı yanca haklı sebeple feshedildiği, Akaryakıtın kullanımı sebebiyle dosya kapsamında düzenlenen rapor, duruşma tutanakları, dava taraflarının beyan ve itirazlarıyla diğer belgeler birlikte değerlendirildiğinde özellikle akaryakıtın TSE standartlarında ve EPDK ile belirtilen şartlarda satışı ve temininin yapıldığı,

İş bu akaryakıt kullanımı sonucu maddi kullanımın gerçekleştiği araçlarda maddi hasara yol açmadığı, Akaryakıt ile ilgili gerek benzin ve gerekse motorinde standart dışı bir unsurunun bulunmadığı, netice itibariyle TSE Standartlarına haiz olduğu kuvvetle muhtemel olduğu, bu nedenle davalının sözleşme konusu ürün temininde kusur ve sorumluluğunun olmadığının değerlendirildiği,

Fesih ile birlikte davalının tüm alacaklarını hesaplayarak davacıdan talep edebileceği gibi 3.kişi Bankadan teminat mektuplarının tazmini şeklinde de alacağını talep edebileceği, Gelinen aşamada, davacının 109.159,05 TL miktarında borç ve ferilerini ödemesi halinde, davalının 420.000 TL tutarında aldığı teminat mektuplarını iade etmesi gerektiğinin değerlendirildiği, böyle bir ödeme olmadığında davalının alacak tutarına kadar teminat mektubunu tazmin ederek bakiyeyi iade etmesi gerekeceği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

27/06/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle.

"Ek inceleme ve değerlendirme görev kapsamı gözetilerek yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, her türlü hukuki niteleme ve takdir ile değerlendirme yüce mahkemeye ait olmak üzere; davalının cevap ve itirazlarında iade etmesi gereken teminat mektuplarına “111.637,05- TL vadesi geçmiş” alacak iddiasına karşın, KÖK raporda da davalı alacağı “109.159,05 TL” hesaplandığı, bu miktarın teminat mektuplarından mahsup edilebileceğinin belirlendiği, Gelinen aşamada, davalı yanın ayrıca “çerçeve sözleşme” ile kararlaştırılan 150.000 USD cezai şart alacağı ile yoksun kalınan kazanç ileri sürdüğü,

bu alacakları kabul edilecek olursa iadesi gereken teminat mektubundan da söz edilemeyeceği, Ancak gerek davacı açısından hakkaniyet ve dürüstlük kuralı gerekse USD cinsinden belirleme olması sebebi ile cezai şart talebinin yerinde olmadığı, yoksun kalınan kazanç ve bu alacak taleplerinin ayrı yargılama konusu olması gerektiği hususlarında nihai takdir ve kararın yüce mahkemeye ait olacağı," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, banka teminat mektubunun iadesi ve depo edilmesi davasıdır.

Dava, davacı ile davalının akdettikleri İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin feshi nedeniyle davacı tarafından davalıya verilen teminat mektuplarının iadesi amacıyla açılmıştır.

Taraflar arasında 15.11.2020 tarihli Bayilik Sözleşmesi ve 20.02.2021 Alt Kira Sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşme davalının edimlerini ifa etmemesi üzerine davacı yanca sözleşmenin feshine karar verilmiş, davacı yanca sözleşme kapsamında verilen teminat mektuplarının iadesi talep edilmiş, davalı yanca alacakları olduğundan bahisle talep kabul edilmediğinden işbu davanın açıldığı görülmektedir.

Akaryakıt dağıtım sektöründe bayilik sözleşmesi akdedildiğinde, bayiin sözleşmeden kaynaklı akaryakıt işletmecisinin risklerini temin etmek üzere banka teminat mektubu ile teminat sağlaması olağan uygulama olduğu, davacı yanın dava dışı ... Bankası'ndan sağlanan toplam garanti edilen risk 420.000 TL olan 5 adet teminat mektubu davalı yana teslim edildiği, davalının teminat mektupları ile garanti edilen riskler kapsamında bir alacağı varsa, alacak tutarına kadar olan mektuplar tazmin edilebilecek ya da davacı yanca ödemesi yapılmak durumunda olacağı, davacının ödemediği her türlü bedel bakımından davalının 420.000 TL tutarına kadar alacağı için bankadan tazmin talep etmek hakkı olacağı bilinmektedir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ve protokol kapsamında, davalı yanca yapılan feshin haklı ve usulüne uygun olup olmadığı, davacının sözleşmesinin feshinde kusurunun bulunup bulunmadığı, edimlerini gereği gibi ifa edip etmediği, tarafların birbirinden alacağının olup olmadığı ile davacının teminat mektuplarının iadesi talebinin yerinde olup olmadığının belirlenmesi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.

23/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Dosya içeriği delillerden, davacının taahhüt ettiği akaryakıt istasyonu işletmecili; yapamadığı, denetimlerde kapalı olduğunun tespit edildiği, davacının kiraladığı istasyon alanını sürekli hizmete açık tutmadığı gibi davalı otomasyon ağına da sürekli bağlı kalmadığı bu nedenle kira sözleşmesi ve bayilik sözleşmelerinin feshedildiği anlaşılmaktadır.

Davacı yana gönderilen ... 13.Noteri... tarih ve ... sayılı noter ihtarı incelendiğinde, 15.11.2020 tarihli bayilik sözleşmesinin feshedildiği, ...tarih ve ... sayılı noter ihtarları incelendiğinde, ... 13.Noterliği ... tarihli ... sayılı kira sözleşmesi ve 20.02.2021 tarihli alt kira sözleşmesinin feshedildiği görülmektedir. Yani, davalı yan davacı ile olan kiracılık ve bayilik ilişkilerini haklı sebep iddiaları ile sona erdirmiştir.

Davacı yanın sözleşmenin feshinde haklı veya haksız olma hususunda bir itirazı da yoktur. Sadece yaptığı yatırım maliyetlerine dair zarar iddiası vardır ve buna bağlı olarak hiçbir borcu olmaksızın teminat mektuplarının iadesini talep etmektedir. Teminat mektuplarının borçlusu dava dışı banka, teminat altına alınan borç veya sorumluluk riskleri ise davacının borç ve sorumluluklarıdır. Yani, teminat mektuplarının iadesi için temin ettiği bir borcun olmaması gerektiği değerlendirilmektedir.

Davacının toplam 420.000 TL sağlanan teminat mektubundan davalının 109.159,05 TL alacağı tazmin edildikten sonra kalan teminat mektuplarının garantör bankaya iadesini talep edebileceği değerlendirildiği," belitilmiştir.

Taraflar arasında "ihlal ve fesih" hususlarının düzenlendiği sözleşmenin 11.maddesine uygun şekilde davalı yanca sözleşmenin feshedildiği hususunda taraflar arasında ihtilaf yoktur. Davalı yanca gönderilen fesih iradesinde olduğu gibi sözleşmenin; davalı şirketin otomasyon ağında kendisini sürekli açık tutmamış, işletmeyi hizmete açık tutmamış ve bu nedenle feshedildiği Mahkememizce de kabul edilmiştir. Bu kapsamda davacı yanca sözleşme gereği davalının fesih kaynaklı zararları ve bayilik sözleşmesi gereği olan borçları ödemesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıktan taraflar arasında imzalanmış her iki sözleşmenin de ayrı ayrı feshedilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Yapılan bilirkişi incelemesinde davalı yanın 109.159,05 TL alacağının olduğu görülmektedir. Bu kapsamda davalı yanca alacağın mahsubu ile teminat mektuplarından kalan bedelin davacı yana iadesi gerekmektedir. Nitekim davalı yanca başkaca alacağı olduğu yönünde açılan dava da bulunmadığından davalının ceza-i şart alacağı yönünde değerlendirme yapılmamıştır.

... Bankası tarafından verilen... tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ...tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ... tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, ... tarih, ... nolu ve 80.000,00-TL bedelli, 16.08.2021 tarihli ve 100.000,00-TL bedelli teminat mektuplarının nakde çevrilip çevrilmediği, çevrilmiş ise hangi tarihte nakde çevrildiği hususunda bilgi verilmesinin istenilmiş, verilen cevapta teminat mektuplarının 05/12/2022 tarihinde paraya çevrildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda anlatılan kapsamda davacının teminat mektuplarının paraya çevrilmesi nedeniyle bakiye alacağının olduğu anlaşılmakla, 310.840,95 TL alacağın teminat mektuplarının paraya çevrildiği 05/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır