İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/321 K.2025/987

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilince taşıma rizikolarına karşı nakliyat abonman poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınan ... Şti'ye ait taze kayısı emtiasının, Antakya'dan Rusya'ya taşınmak üzere ... - ... plakalı thermokingli frigofrik dorseye yüklenerek kara yoluyla...

Limanına taşındığı, sonrasında ... gemisi ile alıcıya teslim edilmek üzere ... limanına gönderildiği, taşınanın 26 palet kayısı emtiasının teslim alınması sırasında frigofrik dorsenin soğutucusunun ilk iki gün boyunca +2,5 derecede seyredip, ikinci günden sonra ısının aniden +15 dereceye yükselmesi ve sonrasında +2,5 derece ile +5 derece arasında yükselip düşmesi sebebi ile bozularak hasarlandığının eksper raporu ile belirlendiğini, emtialar depoya indirilirken çürüme ve ezilmeler olduğunun görülmesi üzerine, survey incelemesi yapılarak, survey raporu düzenlendiği,

emtianın gümrük işlemleri yapıldıktan sonra alıcı firma tarafından emtiaların kabul edilmediğini, kabul edilmeyen hasarlı emtiaların Rusya iç pazarında ikinci kalite ürün olarak satıldığı, hasar sonrasında sigortalının prim borcu nedeniyle acentesine 56.414,27 TL ödeme yapıldığını ve hasar bedelinin prim borcuna mahsup edildiğini, müvekkilinin ödeme ile sigortalının haklarına halef olduğunu, hasara ilişkin tüm hak ve alacakların müvekkiline temlik edildiğini taşımanın Türkiye'den Rusya'ya ... yüklenerek taşınması nedeniyle CMR hükümlerinin uygulanacağını, davalı...

Şti'nin emtianın yüklendiği ve taşımasının yapıldığı ... - ... plakalı aracın maliki olması nedeniyle Karayolları Trafik Kanunu uyarınca da sorumluluğu bulunduğunu, davalı ... Şti'nin ise hasarın kendi hakimiyetinde meydana gelmesinden dolayı sorumlu olduğunu, davalı ...

Şti'nin ise taşıma faturasını düzenlemekle, Türkiye'den Rusya'ya gerçekleşen taşımanın tamamını taahhüt ettiğini, ayrıca bu davalının ortak taşıma sözleşmesi uyarınca da oluşan zarardan 1 nolu davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, 3 nolu davalının da taşıyan sıfatı ile diğer davalılar ile birlikte sorumlu olduğunu, alacağın tahsili amacıyla ... sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalılar vekili, savunmasında özetle;

yetkili mahkemenin müvekkillerinin yerleşim yeri olan Mersin mahkemeleri olduğunu, davanın TTK'nın 855/3.maddesi uyarınca süresinde açılmadığını, ...Şti'nin davada taraf sıfatının bulunmadığını, taşıma yapılan araç ve dorsenin ... Şti'ne ait olduğunu, kara taşımasının ... Şti., deniz yolu ile taşımanın ise ...

Şirketince yapıldığını, taşıma yapılan aracın soğutucu ayarlarının ani yükselip düşmesi sebebi ile emtiada çürüme ve bozulma meydana geldiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını, tek yanlı düzenlenen ekspertiz raporunun delil değeri bulunmadığını, dorsenin taşıma sürecindeki sıcaklık derecelerini gösterir raporların, aksi yöndeki davacı iddialarını çürüttüğünü, emtianın dorseye 14.06.2018 tarihinde 7 derecede yüklendiğini, emtianın korunması için yeterli sıcaklığın ise 2 dereceden başladığını, taşımanın devamlı surette 2 derece üzerinde taşındığını,

davacının halefiyet yoluyla talepte bulunabilmesi için sigortalısının müvekkilden talepte bulunabilecek durumda olması gerektiğini, bildirim yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; alınan bilirkişi raporu, ekspertiz raporu ve ısı kayıtlarına göre, taşınan emtianın alıcıya teslimi ile taşımacı lehine oluşan karinenin aksinin taşıtanın sigortacısı tarafından kanıtlanmadığını, bu nedenle emtianın sağlam şekilde alıcıya teslim edildiği ve bu teslim sonrası yapılan taşımada emtianın hasara uğradığının kabulü gerektiği, davalı ...Şti'nin taşımada yer almaması nedeniyle kendisine husumet yöneltilemeyeecği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Davalı ... ile diğer davalıların taşımadan ve hasardan sorumlu olduğunu, hasarın taşıma sırasında oluştuğunu, davalı ...

Şirketinin de taşımada taşıyıcı rolününü üstlendiğini, emtianın davalıların sorumluluğunda olduğu sürede ısısının sabit olduğu ve hasarın davalılar sorumluluğunda oluşmadığının kabulüne rağmen yerinde incelemeyle düzenlenen survey raporu ile termostat kayıtları ve ekspertiz raporunda, emtianın sıcaklığının ilk iki gün +2,5 derecede stabil seyrettiği ve üçüncü gün başında aniden +15 dereceye yükseldiği ve bundan sonra +2,5 dereceye düşüp +5,5 dereceye yükseldiği ve tüm seyir boyunca bu şekilde devam ettiğinin belirlendiğini, frigorifik dorsenin soğutucusu sevkiyat boyunca düzensiz çalıştığını,

ciddi iniş ve çıkışlar yaşanması ile emtianın bozulduğunu, hasarın taşıma sırasında meydana geldiğini, yükleme sırasında ihtirazi kayıt da ileri sürülmediğinden emtianın sağlam olarak teslim edildiğinin kabulü gerektiğini, taze kayısı emtiasının istenilen ısıda taşınmaması halinde çürüyeceğinin herkesçe bilinen bir durum olduğunu, eksper raporunun yasadan kaynaklanan delil olduğunu, davalılar yaranına hükmedilen vekalet ücretinin AAÜT'nin 13/4. maddesine aykırı olduğunu,

anılan madde uyarınca davanın reddi durumunda avukatlık ücretinin Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunacağından 2021 yılı AAÜT'si bakımından 4.080 TL'yi geçemeyeceğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, yurt dışı taşıma sırasında oluşan emtia hasarının nakliyat abonman sigorta poliçesi kapsamında ödeyen sigortacının, halefiyet yoluyla alacağını taşımacılardan tahsili amacıyla başlattığı ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İstinaf konusu uyuşmazlık, zararın davalıların sorumluluğunda meydana gelip gelmediğine ilişkindir. Dava dışı sigortalı ...Şti'nin, Rusya'da yerleşik alıcıya gönderilen yaş meyve emtiasının sigortalı ile davalı... AŞ tarafından düzenlenen... arası navlun faturası kapsamında taşındığı ve anılan davalının akdi taşıyıcı olarak sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Emtianın davalılardan ... Ltd.

Şti'ne ait ... çekiciye bağlanan...Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 14.06.2018 tarihli fatura ile brüt 21.800 kğ kaysı emtiası satılmıştır.19450 USD bedelli faturada teslim şekli CFR olarak belirtilmiştir.

Ödeme şekli ise gümrük beyannamesine göre vesaik mukabilidir.Davaya konusu taşınacak emtialar davacı tarafından taşıma rizikolarına karşı sigortalanmış olup, hasar ihbarında bulunulması üzerine, ekspertiz raporu alınmış ve tespit edilen hasar bedeli olan 56.414,27 TL'nin ödenerek, alınan hasar tazminat makbuzu ve ibraname ile sigortalının haklarına halef olunduğu anlaşılmıştır. Davacının delilleri arasında davalılar ... Şirketi ile ...

Şirketi arasında düzenlenen ortak taşıma sözleşmesi kapsamında, bu davalıların sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Dava dosyasında ...şirketinin sorumluluğuna ilişkin bir kanıt da bulunmamaktadır.

Davacı tarafından, davalılar aleyhine ... sayılı takip dosyasında, "taşınan emtianın ısı değişimi sonucu hasarlanması üzerine oluşan zararın rücuen tazmini" sebebine dayalı olarak 56.414,27 TL asıl alacağın tahsili istemiyle 21.09.2018 tarihinde başlatılan takibe süresinde itiraz edilmesi sonucu takibin durduğu,

itirazın iptali davasının süresinde açıldığı anlaşılmıştır.CMR Konvansiyonu'un 1. maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir.

Bu kapsamda davaya konu taşımanın CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.CMR'nin 30/1. maddesinde alıcının, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmi tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde alındığına kanıt oluşturacağı ifade edilmiştir.

Anılan maddesinin 2. fıkrasında ise, mal alıcı ve taşımacı tarafından kontrol edildikten sonra, bu kontrolün sonucuna uymayan kanıtların ancak açıkça görülmeyen ziyan ve hasarlar için ve alıcının kontrolden sonra yedi gün içinde (pazar ve resmi tatil dışında) durumu yazılı olarak taşımacıya bildirmesi halinde kabul olunabileceği düzenlenmiştir.CMR'nin anılan maddesi, esas itibariyle gönderilenin taşıyıcıya karşı haklarını kullanabilmesi için teslim anında yapılması gereken düzenlemeleri içermekte, usulüne uygun bir bildirimde bulunmaksızın malları teslim alması durumunda,

malların sevk mektbuna uygun olarak teslim edildiğine dair bir karine öngörmektedir. Bu husus, tamamen ispat külfeti bakımından önem taşımakta olup, dava hakkının düşmesiyle bir ilgisi yoktur.CMR Konvansiyonu'na tabi taşımalarda da kural olarak taşıyıcı, malları teslim aldığı andan malları usulüne uygun şekilde teslim ettiği ana kadar meydana gelen hasar, kayıp ve gecikmeden sorumludur. Ancak, taşıyıcı CMR'de yazılı nedenleri ispat ederek bu sorumluluktan kurtulabilir.

CMR'nin 30. maddesinde taşıyıcı lehine düzenlenmiş karinenin aksi, taşıtan veya onun halefi olan sigortacı tarafından kanıtlanabilir(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 30.04.2012 T. ve 2011/1758 E. - 2012/7002 K. Sayılı kararı).Somut olayda, hasar tespitinden sonra,

davalı tarafa hasar ihbarının yapıldığı iddia ve ispat edilmemiştir.Davalının taşımanın tamamlanması ile hasara tanık olduğu kanıtlanmamıştır.Bu hususta tutulmuş bir tutanak veya taşıma belgesine düşülen bir şerh bulunmamaktadır.Hasara ilişkin ihbar yapılmadığına göre, davacının CMR'nin 30. maddesinde düzenlenen karineden yararlanamayacağı, hasarın davalıların sorumluluğunda taşıma sırasında meydana geldiğini ispatlamakla yükümlü olduğu anlaşılmıştır. Taşımaya konu emtia ...

Limanından ... gemisine 06.05.2018 tarihinde yüklenmiş ve 08.05.2018 tarihinde Rusya'nın ... limanına varmış, aynı tarihte Rusya'ya Gümrük giriş Beyannamesi düzenlenmiştir. Eksper raporunda, gemiden indirilen emtia üzerinde, sigortalı firmanın ve davalı ...

Nakliyat firmasının sorumluluğunun bittiği ve emtianın gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra emtia thermokingli frigofrik dorseden alıcı firma adına .../... plakalı çekici-frigrofrik dorseye nakledilerek alıcı firmanın deposuna getirildiği tespit edilmiştir.Davacının dayandığı eksper raporunda ve survey raporunda hasarın nedeni olarak ısı değişimleri gösterilmiş olmasına rağmen bu ısı değişimlerine ilişkin termostat verilerine dosyada rastlanılmamıştır.Davacı tarafça, bilirkişi raporuna itiraz veya başka bir aşamada da bu kayıtlar sunulmamıştır.Dava dosyasında bulunan survey raporu ekinde de ölçüm kayıtları bulunmamaktadır.Kaldı ki,

davalı taşıyıcının aracı taşımayı limana kadar yapmış olup, Rusya içi taşıma davalı tarafça yapılmadığından, alıcının adresine gitmeyen davalı aracındaki kayıtların survey raporunda bulunması hayatın olağan akışına aykırıdır.Bilirkişi kurulu belirtildiği üzere, hasarın ısı değişimlerinden kaynaklandığını ispata yarar dosyada bir belge veya kayıt bulunmamakta olup, bu haliyle hasarın davalı tarafın sorumluluğunda olan taşıma sırasında meydana geldiği ispatlanamamıştır.

Bu nedenle, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak mahkemece davalı ... Şirketi hakkında açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verildiği kabul edilerek gerekçe yazılmış ve bu davalı yararında da vekalet ücreti verilmiştir. Ancak hüküm fıkrasında davanın reddine denilmek suretiyle her üç davalı yönünden de davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Bu durumda hüküm fıkrası ile gerekçesinin uyumsuz olduğu, mahkemece husumet yönünden reddedilen davacı yönünden kısa karar oluşturulmadığı anlaşıldığından bu husus Dairemizce HMK'nın 33, 355 ve 53/1.b.2 maddeleri uyarınca kararın kaldırılmasına gerekçe yapılmış ve ilk derece mahkemesi kararı bu gerekçelerle hüküm fıkrası düzeltilmek üzere kaldırılmıştır.Son olarak, yapılan yargılama sonucunda davalı ...

Ltd.Şti'ne yönelik davanın pasif husumet yönünden, diğer davalılara yönelik davanın ise esastan reddine karar verilmesi nedeniyle ret sebepleri farklı olan davalılar için iki ayrı vekalet ücretine karar verilmesi yerindedir.

Diğer yandan, davacı vekilinin istinaf başvurusunda belirttiği AAÜT'nın 13/4. maddesindeki hüküm tazminat taleplerine ilişkin olup, itirazın iptali davasında bu hükmün uygulanması mümkün olmadığından esastan ret kararı verilen miktar üzerinden vekalet ücreti takdiri yerindedir.Davası husumet yönünden reddedilen davalı ...Şti. yararına ise ilk derece mahkemesinin karar verdiği tarihte yürürlükte olan tarifenin 7/2. maddesi gereğince tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre 4.080 TL vekalet ücreti takdiri gerektiğinden davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun kabulüne,

bunun dışındaki tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 33, 355 ve 353/1.b.2. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ve re'sen yapılan değerlendirme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının düzeltilmek üzere kaldırılmasına ve davanın esası hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

03.06.2025