İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/630 K.2022/670

Taraflar arasındaki çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş. Santral Ümraniye Şubesi’nin, ... çek numaralı, keşidecisi ... Limired Şirketi olan 07/10/2021 keşide tarihli 100.000,00 TL çek müvekkil uhdesinde iken kaybolduğunu, çekin müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığını veya kaybolduğundan tahsilatının mümkün olmadığını, çek bedelinin talep edilebilmesi bakımından çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini ve müvekkilin zarara uğramaması için çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...somut olayda 6102 Sayıl TTK.760-762.maddeleri uyarınca gerekli ilanlar hazırlanmış ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanarak gazetelerin dosya kapsamına girdiği görülmüştür.

Yargılama sırasında çek üzerinde hak iddia eden ve yetkili ve yasal hamil olduğunu öne süren 3. Kişi ... vekil tarafından verilen dilekçe ile çekin kendilerinde olduğu beyan edilmiş ve çekin her iki tarafına ilişkin ilişkin olarak örneği dosyaya ibraz edilmiştir. İbraz edilen çek örneğinin dava konusu çek olduğu ve ciro silsilesi ile ilgi kişide bulunduğu ve bankaya ibraz edildiği ancak karşılığının mahkememizden verilen tedbir nedeniyle ödenmediği görülmüştür.

Bunun üzerine mahkememizce 22/10/2021 tarihli ara karar ile davacı vekiline çeki ibraz eden 3.kişiye karşı çek istirdat (çek iade) davası açması için iki hafta kesin süre verilmiş ve işbu karar kendisine tebliğ edilmiştir. Davacı vekili tarafından anılan ara kararımız gereğince İstanbul Anadolu 11. ATM 'nin 2021/747 Esas sayılı dosyası ile davanın açıldığı beyan edilmiş ve tevzi formu sunulmuştur.

Binaenaleyh mahkememiz açısından yasal süreç tamamlandığından ve yasa gereği eldeki dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına..." karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilinin her ne kadar bu çeki başkasına vermek üzere cirolamış ise de çekin bilgisi dışında elinden çıktığını, müvekkili ile kendinden sonra gelen ciranta arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını, Müvekkilinin elinden rızası hilafına çek elinden çıktığı için ve ciranta arasında herhangi bir ilişki bulunmadığından dolayı kanaatince çekin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.

(Yargıtay 11. HD 31.10.2016 tarihli 2015/11662- 2016/8538 E.K; aynı Dairenin 23.05.2016 tarihli 2015/10802- 2016/5494 E.K sayı ilamları). Somut olayda dava konusu çekin, davanın devamı sırasında üçüncü kişi tarafından ibraz edilmesi nedeniyle, mahkemece çeki elinde bulundurana karşı istirdat davası açmak için davacıya TTK'nın 763. maddesi gereğince süre verilip, davacının süresi içinde istirdat davasını açtığı ihtilafsızdır.

Bu aşamadan sonra ödeme yasağı veya tedbir taleplerinin esasa ilişkin davanın açıldığı mahkemece karara bağlanabileceği de tartışmasızdır. Buna göre ilk derece mahkemesince yazılı şekilde nihai karar tesisinde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.ç maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.