İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/660 K.2025/1083

Taraflar arasındaki haksız rekabet davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı sendikanın ekmek üreticilerinin hak ve menfaatlerini koruyan, mesleki faaliyetlerin yasal mevzuata uygunluğu konusunda çalışmalar yapan ve ekmek üreten müesseselerin kuruluşlarında yasal mevzuata uygun hareket edip etmediğini takip eden aynı zamanda yasal mevzuata uygun kurulmuş olan ekmek üreticileri arasında meydana gelecek olan haksız rekabeti önlemek amaçlı bir kuruluş olduğunu,

davalının bulunduğu ilçede diğer üyelerden gelen şikâyetler üzerine yapılan tetkiklerde davalı işyerinin ilgili mevzuata uygun fırın ruhsatı bulunmadığı hâlde faaliyetine devam ettiğini, ilgili belediyenin şikâyetlere ve duruma vakıf olmasına rağmen davalıya müsaade olunduğunun anlaşıldığını, ilgili belediyeye defaatle şikâyetler yapıldığını ancak netice alınamadığını, davalının 2. sınıf gayri sıhhi müessese nitelikli üretim yaptığı hâlde, haiz olduğu ruhsatın 3. sınıf gayri sıhhi müesselere ait olduğunu,

davalının faaliyet yoğunluğu gereği olarak sanayi bölgesinde bulunması gerekir iken o bölgede olmayıp konut bölgesinde olduğunu ve tüm bu hususuların ilgili tüm yasal mevzuata aykırı olduğunu, davalının yasal belgeleri olmadan faaliyette bulunduğunu iddia ederek, öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilerek davalının ekmek üretiminin durdurulmasını, haksız rekabetin tespitine, önlenmesine ve haksız rekabet sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkili şirket merkezinin Arnavutköy'de bulunması nedeniyle yetkili Mahkemelerin Bakırköy Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu yönüyle yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının ikame etmiş olduğu davadaki taleplerin zamanaşımına uğratığını, davacı tarafın işbu ikame edilmiş olan davada gerçekten bir taraf sıfatının bulunmadığını, davacı tarafın sübjektif bir hak sahipliği bulunmadığından davanın sıfat (husumet) yönünden reddi gerektiğini, müvekkili şirkete çeşitli kurumlardan teftiş amacıyla gelinerek incelemeler yapıldığını,

müvekkili şirketi tüm faaliyetlerinin mevzuata uygun şeklide gerçekleştirdiğini, müvekkili şirketin ne yasal mevzuata aykırı bir faaliyeti ne de bu faaliyet neticesinde kendisine haksız kazanç sağlayacak bir faaliyetinin söz konusu olmadığını, davacı tarafça, dava ikame edilmeden önce müvekkili şirkete sık sık ziyarette bulunularak kendi işveren sendikasına üye olunması ısrarla teklif edildiğini, ancak müvekkili şirketin sendikaya üye olmak istemediğini, üye olunması için gerekli bir sebep olmadığını, davacı işveren sendikasının teklifini reddettiğini,

davacının asıl amacının müvekkili şirkete rahatsızlık vererek kendi sendikasına üye olmasını sağlamak olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Mahkememizce resen davalı şirketin faaliyetinde bulunan işyerinin ruhsatlandırılmasında görev ve yetkisi bulunan Arnavutköy Belediye Başkanlığına yazılan müzekkerenin ikmalinde davalı şirketin işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği ve yapılan denetimde mevzuata aykırı bir duruma rastlanılmadığının tespit edildiğini ve ruhsat suretinin cevabı yazıyla dosyaya sunulduğu görülmektedir. İş bu sebeple görevli ve yetkili kurumca da mevzuata uygunluğu bildirilen işyerin de yasal mevzuata aykırılık tespit edilmediğinden..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Eksik inceleme ve isabetsiz karar verildiğini, mahkemenin bilirkişi marifeti ile yasal şartların varlığı yönünden inceleme yaptırmadan yıllar önce ilgili belediyece verilmiş olan ruhsat üzerine davanın esastan reddedildiğini bu hususun kabul edilemeyeceğini, emsal davalara dair karar dikkate alınmaksızın inceleme dahi yapılmaksızın davanın reddedildiğini, 10.08.2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 1.fıkrasının b.bendinde; iş yeri açılması için kat maliklerinin karar alması ve diğer hususların düzenlendiğini, 2.fıkrasında;

fırınların tanziminde gerekli olan düzenlemeye yer verildiğini, mevzuat hükümleri çerçevesinde planlı alanlar imar yönetmeliğinde ekmek fırınlarının açılabilmesi için öncelikle İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik hükümlerinin karşılanmasına yönelik düzenleme bulunduğunu, bu faaliyetin ruhsatlandırılabilmesi için İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte öngörülen şartların sağlanması gerektiğini,

yine yönetmelik çerçevesinde ekmek fırınlarının ayrık nizamda müstakil binalarda faaliyet yürütmesi ve özel yapı şekline uygun yapı kullanma izin belgesi bulunması gerektiğine yönelik özel düzenlemenin yer aldığını, dolayısıyla bahsi geçen kullanım niteliği konut + iş yeri ya da konut olarak belirlenen yapılarda esaslı tadilat yapılmaksızın ruhsat düzenlemesinin mümkün olmadığının değerlendirildiğini, aynı şekilde eksik tetkik ile reddedilen emsal davanın İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesinin 2021/1994 Esas. 2021/1554 Karar sayılı ilamı ile kaldırıldığını, istinaf edilen yerel mahkemenin kararınında aynı şekilde kaldırılması gerektiğini,

davalı yanın yazıda belirtilen hususlara ve yasal mevzuata riayet etmeden faaliyet göstermekte olduğunu, bu hususların bilirkişi marifeti ile irdelenmesi gerektiğini ancak inceleme yapılmadığını, eksik tetkik ile karar verildiğini, belediyenin ruhsat veriliş tarihinin 31.12.2008 olduğunu, ruhsatın 3.sınıf gayri sıhhi müessese için olduğunu ancak davalının 2.sınıf gayri sıhhi müessese nitelikli üretimi yaptığını, davalının faaliyet yoğunluğu gereği olarak sanayi bölgesinde bulunması gerekir iken konut bölgesinde olduğunu,

mahkemece bilirkişiler vasıtasıyla inceleme yapıldıktan sonra eski tarihli ruhsata göre sadece ruhsatın var olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin ve ruhsata uygun faaliyete uygun gösterilip gösterilmediğinin irdelenmemesinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TK'nın 54 vd. maddeleri gereğince ruhsatsız ekmek üretimi yapılması suretiyle gerçekleştirilen haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, haksız rekabet sonucu ortaya çıkan durumun ortadan kaldırılması istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, davacı sendikanın ana tüzük hükümleri gereğince iş bu davayı açmış olduğu konusunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur (TTK m.56/3). Uyuşmazlık, davalının ruhsatsız üretim yapıp yapmadığı, mahkeme kararının ve incelemenin usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Dosya kapsamından, İstanbul ili Arnavutköy ilçesi Taşoluk İlk Kademe Belediye Başkanlığı tarafından davalı şirket adına 31.12.2008 tarihinde gayri sıhhi iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ruhsatta faaliyet alanının ekmek ve unlu mamüller imalatı olduğu, faaliyet konusununda aynı olduğu, iş yeri sınıfının 3. sınıf olarak belirtildiği, 12.04.2021 tarihli Arnavutköy Belediye Başkanlığı ruhsat ve denetim müdürlüğünün cevabı yazısında; davalı şirketin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,

yapılan denetimde mevzuata aykırı bir duruma rastlanılmadığının tespit edildiği belirtilerek 31.12.2008 tarihli iş yeri açma ve çalışma ruhsatı örneğinin eklendiği, 19.04.2021 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Zabıta Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün cevabı yazısında.

Arnavutköy ilçesinde söz konusu adreste ekmek üretimi faaliyetinde bulunan iş yerinin ruhsatlandırılması görev ve yetkisinin belediyeye ait olmadığından arşiv kayıtlarından bahse konu iş yerine ilişkin herhangi bir kayda rastlanmadığının belirtildiği, mahkeme tarafından gelen cevabı yazılar üzerine yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine dair karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.

TTK'nın 54. maddesinde, haksız rekabet üst başlığı altında amaç ve ilkeler düzenlenmiştir. Maddenin 1. fıkrasında, haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacının bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması olarak ifade edilmiştir.

TTK'nın 55. maddesinde, dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ticari uygulamalar başlığı altında 55/1 fıkrada, hangi hâllerin haksız rekabet halleri içerisinde yer aldığı belirtilmek üzere (a) bendinde, dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle hususların ne olduğuna yer verilmiştir.

55/e bendinde, iş şartlarına uymamak özellikle kanun veya sözleşme ile rakiplere yüklenmiş olan veya bir meslek dalında veya çevrede olağan olan iş şartlarına uymayanların dürüstlüğe aykırı davranmış olduğuna yer verilmiştir. Davacı sendika tarafından, davalının ruhsatsız ve imar kanununa aykırı şekilde ekmek üretimi yaptığı iddiası ile iş bu davayı açmıştır. Dava tarihi 22.03.2021'dir.

Davalı şirket adına ruhsatın düzenleme tarihi ise ilgili belediyenin cevabı yazılarından anlaşıldığı üzere 31.12.2008'dir. Davacı tarafından ileri sürülen iddiaların yerinde keşif yapılarak tespit edilmesi, davalının faaliyetinin sahip olduğu ruhsata uygun olup olmadığının tespiti için maheallinde uzman bilirkişi eşliğinde keşif yapılmalıdır.

Mahkemece, davacı iddialarının yerinde olup olmadığı konusunda uzman bilirkişi vasıtasıyla mahallinde keşfen inceleme yapılarak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekir iken eksik incelemeyle davanın reddine dair verilen karar usul ve yasaya uygun görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 hükmü uyarınca, esasa dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.