İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/2529 K.2024/419

Taraflar arasındaki şirket yönetim kurulu üyesinin bilgi alma ve inceleme talebi davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacılar tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ...'n davalı şirketin B grubu paylarının %45'ine ...'ın B grubu payların %22'sine ve ...'ın A grubu payların %10 ile B grubu payların %23'üne sahip olduğunu, ...'ın şirketi münferiden temsil ve ilzama yetkili olduğunu, müvekkillerinin abisi olan ...'ın münferit temsil yetkisini kötüye kullanarak şirketi, tek başına yönetmeyi tercih ettiğini, yönetim kurulu kararlarını alırken diğer yöneticilere ihtiyaç duymadan karar aldığını ve davacıların şirket merkezine dahi almadığını,

davacıların şirket e-mail hesaplarını kapattığını ve davacıların yönetim kurulu üyesi olmasından kaynaklı bilgi alma ve inceleme yapma haklarını kullandırmadığını, davacılara her hangi bir bilgi vermeden ve yönetim kurulu kararı alınmadan şirkete ait taşınmazın 8.000.000,00 TL satıldığını, TTK'nın 392. maddesi uyarınca bilgi talep edilmesine rağmen bu hakkın kullandırılmadığını, şirketin işlemlerinde usulsüzlükler yapıldığını ileri sürerek,

yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğun gereğini ifa için alanında uzman kişiler eşliğinde dava dilekçesinde sunulan kayıt ve belgelere göre bilgi ve inceleme haklarının kullandırılmasına ilişkin inceleme ve örnek almaya izin verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle;

davacılar ile davalı şirketin yönetim kurulu başkanı ... arasında husumet boyutuna ulaşan aile içi kavgalar yaşandığından yönetim kurulunun toplanamadığını ve şirketin işlerinin aksadığını, davacıların, ... ile aralarındaki şahsi ve ailevi sorunları bahane ederek şirketi batırmaya çalıştıklarını, sürekli gerçek dışı beyanlarla ihtarlar gönderdiklerini, Ankara ...

Noterliğinin 05.12.2022 tarihli ihtarnamesi ile davaya konu bilgi alma ve inceleme talebinin iletildiğini, ihtara Beyoğlu ...

Noterliğinin 12.12.2022 tarihli ihtarı ile cevap verildiğini, belgelerin TTK'nın 392. maddesi gereği yönetim kurulu başkanından talep edilerek yönetim kurulu toplantısında inceleyebileceklerinin bildirildiği, yönetim kurulu üyelerinin şirketle ilgili evraklara ilişkin inceleme taleplerinin yönetim kurulu toplantısında gerçekleştirileceğini, bilgi ve inceleme hakkının kullandırılmadığına ilişkin iddiaların doğru olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin 17/02/2023 tarih 10772 sayılı 345 ve 346 sayfalarının incelenmesinde 14/02/2023 tarihli Genel Kurul Kararı ile davacıların yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği, böylelikle işbu davanın TTK'nın 392. maddesi uyarınca ileri sürülen bilgi alma ve inceleme taleplerinin dava sürecince yönetim kulu üyeliği sıfatını devam ettirmesi gerektiğinden bu aşamada davacıların davayı açma ve takip etme yetkileri bulunmadığı dikkate alındığında .." gerekçesiyle davacıların dava aktif ehliyeti yokluğu nedeni ile davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacılar vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Dava dilekçesindeki beyanlarını aynen tekrar ederek, müvekkilleri ile ...'ın kardeş olduklarını, müvekkillerinin yönetim kurulu üyesi olmasına yönetim kurulu başkanın münferit temsil yetkisini kötüye kullanarak müvekkillerini şirketten uzaklaştırılmaya çalışıldığını, müvekkillerinin yönetim kurulu üyesi olmasından kaynaklı bilgi alma ve inceleme haklarının engellendiğini, ihtara rağmen yasadan kaynaklanan haklarının kullandırılmadığını, bu nedenle eldeki davanın açıldığını,

yargılama devam ederken 14.02.2023 tarihinde yapılan 2021 yılı olağan genel kurul toplantısında alınan 9 numaralı karar ile yönetim kurulu üyelerinin azli ve yeni yönetim kurulu üyelerinin seçiminin görüşülerek müvekkillerinin azledilmesi nedeniyle talebin reddine karar verildiğini, oysa alınan kararın usulsüz olduğunu, imtiyazlı pay sahibi olan ...'ın kararı ile oyçokluğu ile müvekkillerin yönetim kurulu üyeliği görevlerine kanuna aykırı şekilde son verildiğini ve bu kararın iptali için Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/217 Esas sayılı dosyasında iptal davası açıldığını,

mahkemece 22.05.2023 tarihli ara karar ile kararların yürütmesinin geri bırakıldığını, buna rağmen mahkemece müvekkillerinin yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği gerekçesiyle talebin reddine karar verildiğini, Müvekkillerin yönetim kurulu üyesi oldukları döneme ilişkin sorumlulukları devam ettiğini, davaya konu bilgi alma ve inceleme talebinin müvekkillerinin görevde olduğu döneme ilişkin olduğunu, TTK'nın 392/1. maddesindeki düzenlemeye göre, müvekkillerinin bu hakkının bulunduğun, buna rağmen yöneticinin tek başına temsil yetkisini kullanarak müvekkillerinin bilgi alma hakkına engel olduğunu,

her davanın açıldığı tarihteki mevcut koşullara göre karara bağlanması gerektiğini, sonradan ortaya çıkan hususların ıslah yolu ile de davaya eklenemeyeceğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 392.maddesi uyarınca, şirket yöneticisinin bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın, davacıların aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacılar vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İlk derece mahkemesince istinaf yolu açık olmak üzere karar verilmiştir. TTK'nın 392/1.maddesinde, "Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, soru sorabilir, inceleme yapabilir.

Bir üyenin istediği, herhangi bir defter, defter kaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyeler tarafından incelenmesi ve tartışılması ya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınması reddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır" düzenlemesi.

392/4.maddesinde ise "Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve inceleme yapma istemini reddederse, konu iki gün içinde yönetim kuruluna getirilir. Kurulun toplanmaması veya bu istemi reddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme istemi dosya üzerinden inceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Ayrıca pay sahiplerinin inceleme ve bilgi alma hakkı 437/5.maddedesinde, "Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir.

Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir." şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda; yönetim kurulu üyesi olan davacıların bilgi alma ve inceleme hakkının temini talebinde bulundukları, mahkemece talebin aktif husumet nedeniyle reddedildiği ve davacıların bu karara karşı istinaf talebinde bulundukları görülmektedir.

Yasa hükmünde, inceleme ve bilgi alma talebi hususunda mahkemece verilen kararın kesin olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle kesin olan bir karar yönünden, mahkemece istinaf yolunun açık olduğunun belirtilmesi, bu kararın istinafı kabil bir karar hâline getirmez. HMK'nın 346. maddesi gereğince kesin karara yönelik istinaf başvurusu yapılması hâlinde ilk derece mahkemesince istinaf dilekçesinin reddine karar vermesi gerekir.

İlk derece mahkemesinin, bu konuda olumlu veya olumsuz bir ek karar vermeden dosyayı doğrudan istinaf incelemesi için Bölge Adliye Mahkemesine göndermesi hâlinde, HMK'nın 352/1.b hükmü gereğince istinaf mahkemesince bu konuda karar verilmesi mümkündür. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 352/1.b ve 346. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan ön inceleme sonucunda, davacılar vekilinin istinaf dilekçesinin reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.