İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/274 K.2023/274

Taraflar arasında görülen menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında talep edilen ihtiyati tedbirin reddine dair ara kararına karşı, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin satın almak istediği bilgisayar ve yazılım donanımları için ... Bankası Esenler şubesine ait 05.11.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 70.000,00 TL bedelli çeki verdiğini, ancak davalının edimini yerine getirmediğini, emtiayı teslim etmediği gibi avans olarak alınan çeki de iade etmediğini, çekin ibraz edilerek tahsili halinde müvekkilinin zararının oluşacağını ileri sürerek, müvekkilinin dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, çekin ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilerek, takip yapılması halinde ise icra icra veznesine girecek paranın davalıya ödenmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi ihtiyati tedbir talebini değerlendirdiği 09.11.2022 tarihi tensip zaptının 17. maddesinde, yaklaşık ispat koşulunun oluşmamasın nedeniyle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Bu ara karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir eden davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilince talep edilen tedbirin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, taraflar arasındaki satım ilişkisinde davacının emtiayı teslim edileceği inancıyla çek verildiğini, ancak davalının emtiayı teslim etmediği gibi çeki de iade etmediğini, bu durumda bedelsiz çekin tahsil edilmesi halinde telafisi imkansız zararlar oluşacağından, çek bedelinin ödenmesini engeller nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini belirterek, ara kararın kaldırılarak ihtiyati tedbire karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesi kapsamında verildiği ileri sürülen avans çeki nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitine ve ihtiyati tedbir istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada ihtiyati tedbir talebinin reddine dair ara karar verilmiş; bu ara karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dava dilekçesinde ihtiyati tedbir talep edilmiş olup, ilk derece mahkemesince düzenlenen 09.11.2022 tarihli tensip zaptının 17. maddesi ile yaklaşık ispat koşulunun oluşmadığı gerekçesiyle tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

Uyap ortamında yapılan incelemede ilk derece mahkemesince gerekçeli ara karar yazılmış olup, bu ara kararın silinen evraklar arasında olduğu ve ara kararın ikinci sayfasında 2018 Esaslı bir icra takibi ile imza inkarından söz edildiği ve sonuç olarak, icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmesini tedbiren durdurulmasına (İİK'nın 72/3. maddesi) karar verildiği anlaşılmıştır.

UYAP ortamında 09.11.2022 tarihinde oluşturulan ara kararın sonunda karar tarihi 07.10.2022 olarak yazılmıştır. Mahkemelerin her türlü kararlarını ve ara kararlarını gerekçeli olarak yazılması Anayasa ve tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerin amir hükmüdür.

Mahkemece verilen ara karara ilişkin bir gerekçe yazılmadığı, yazılan ve silinen gerekçenin somut olaya uygun olmadığı, tensip ara kararında sadece HMK'nın 389 vd. maddelerine göre yaklaşık ispat koşulunun oluşmadığının belirtilerek tedbir talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

Hangi hukuki sebeple ve hangi maddi vakıalar sabit görülerek tedbir talebinin reddine karar verildiği, iddia ve savunma gerekçelerinin nasıl aşıldığı gösterilmeden gerekçesiz olarak ara karar verilmiştir. Anayasa'nın 141/3. maddesi ''Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır'' hükmünü içermektedir.

HMK'nun 297/c, 27/c maddelerinde ise mahkeme kararlarında her iki tarafın iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, çekişmeli konular hakkında toplanan deliller, delillerin tartışılması, ret ve üstün tutma nedenleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonucu ve hukuki sebeplerin açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Gerekçe, kararın denetiminin yapılabilmesi ve tarafların kararın doğruluğu veya yanlışlığı konusunda fikir sahibi olmasını sağlayarak kanun yollarına başvurma konusundaki tutumlarının belirlenebilmesi açısından önemli bir işlev görür. Somut olayda istinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesi ara kararında gerekçe bulunmamaktadır. Yani ilk derece mahkemesi, iddia ve savunma kapsamında delil değerlendirmesi yapmamıştır.

Karar, bu haliyle istinaf incelemesine elverişli değildir. Tüm bu değerlendirmeler ışığında, kararın bu haliyle istinaf denetimine elverişli bulunmadığı anlaşıldığından, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, esasa dair istinaf sebepleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu 09.11.2022 tarihli ara kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.