İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1051 K.2024/1783

Çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2019 yılında dava dışı ... Bankası Esenyalı şubesinden aldığı ... numaralı çek defterinde 10 adet çek bulunduğunu, 10 adet çek yaprağının keşideci sıfatıyla imzaladığını, müvekkilin daha sonra banka ile çalışmayı bırakarak çekleri kullanılmadığını, çek koçanındaki kullanılmayan çeklerin aradan geçen sürede kaybolarak zayi olduğunu, bu süreçte 4 adet çekin kullanılarak ödendiğini, ancak defterde kalan ve kullanılmayan 6 adet imzalı çek kaldığını ileri sürerek, ... Bankası Esenyalı Şubesine ait olan ..., ..., ..., ..., ... ve ... nolu çeklerin iptaline, karar verilmesini, talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Müvekkilimiz 2019 yılında dava dışı ...

Bankası Esenyalı şubesinden ... nolu defterle içinde 10 adet çek yaprağı bulunan çek defterini alarak keşideci olarak imzaladığını, arada geçen sürede 4 adet çekin kullanılarak bedelinin ödendiğini,6 adet çekin ise kullanılmadığını ve zamanla imzalı şekilde zayi olduğunu, müvekkilinin başka banka ile çalışmak istediğini ve üzerine bedel yazılmayan ancak imzalanmış boş çek yapraklarının iptali gerektiğini, bankanın da ancak mahkeme kararı getirilmesi halinde ilgili çeklerin iptal edilebileceği ve müşteri gayri nakdi limitinden düşülebileceğini ifade ettiğini,

mahkeme gerekçesinin aksine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14.02.2014 tarih ve 2013/12236 E., 2014/2603 K. sayılı ilamında, keşideci imzasını bulunan çeklerin, boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olduğunun belirtilerek, bu çeklerin evrakın kıymetli evrak niteliğinde olduğunun belirlendiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s. maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı vekilince dava dilekçesinde ...Bankası Esenyalı Şubesine ati 6 adet çekin imzalı şekilde zayi edildiğini ileri sürerek çekin iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece, keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, müvekkilinin çekin hamili olduğunu ileri sürmediği gibi buna ilişkin bir belge de sunmamıştır. İstinaf başvurusunda sözü edilen Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin ilamında, keşidecinin açtığı çek yaprağından söz edilmemiştir. Anılan kararda da dava kısmında çekin keşidecinin ... olduğu belirtilmiş ve davanın hamil olan ... AŞ tarafından açıldığı görülmüştür. Gerçekten de yasada da hamile iptal davası açma hakkı tanınmamıştır.

Açık poliçe düzenlenmesi mümkün olduğundan, keşideci imzası dışındaki kısımları boş olan bir çekin piyasaya sürülmesi mümkündür. Çekin keşideci imzası dışındaki kısımlarının sonradan doldurulması mümkünüdür. Böyle bir durumda keşidecinin menfi tespit veya istirdat davası açma imkanı bulunmaktadır.

Yasanın, açıkça yetkili hamile tanıdığı çekin zayi nedeniyle iptali ile elinde çek bulunmayan hamile çeki temsil eden bir belge verilmesine ilişkin zayi nedeniyle iptal kurumundan keşidecinin yararlanması mümkün olmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı taafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.