İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1162 K.2024/1835

Çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ... A.Ş. olan ...Bankası A.Ş Avcılar/Merkez Şubesi, 01.02.2024 keşide tarihli ... çek no’lu 15.000 TL bedelli çek, Keşidecisi ... Gıda A.Ş. olan ... Bankası A.Ş. Avcılar/Merkez Şubesi, 06.02.2024 keşide tarihli ... çek no'lu 15.000 TL bedelli çek, Keşidecisi ... A.Ş. olan ... bank A.Ş Maslak Şubesi, 09.02.2024 keşide tarihli ... çek no’lu 15.000 TL bedelli çeklerin kaybolduğu veya çalındığından bahisle, muhatabın ödemeden tedbiren men edilmesine ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.

Yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Yargıtay içtihatları da bu yöndedir.

İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi istenen dava konusu çekin ilgili bankaya ibraz edildiği,

davacı tarafın çeki ibraz eden son hamile karşı istirdat davası açmaması üzerine açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki ve aşamalardaki beyanlarını aynen tekrarla; her ne kadar ilgili banka şube müdürlüklerinden gelen yazı cevaplarına atıf yapılmış ise de gelen yazı cevaplarında çeklerden sadece ... bank Maslak Şubesi Şubesi,... çek no’ lu çek ile ilgili, çekin ... Tur. Ve İnşaat Ltd.

Şti.'ne keşide edildiğinin belirtildiğini, diğer çekler ile ilgili olarak ise gelen yazı cevaplarında bu şekilde bir hususa değinilmediğini, hal böyleyken en azından diğer iki çek ile ilgili davanın kabulüne verilerek çeklerin iptaline karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekili, müvekkilinin, keşidecisi ... Gıda A.Ş. olan ... Bankası A.Ş Avcılar /Merkez Şubesi,01.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli,...

Bankası A.Ş Avcılar /Merkez Şubesi,06.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli, ... bank A.Ş Maslak Şubesi,09.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli 3 adet çekin hamili iken zayi olduğunu ileri sürerek bu üç adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.10.2018 tarih ve 2017/975 Esas, 2018/6640 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere.

TTK'nın 778/1-ı maddesi yollamasıyla TTK'nın 759/2. maddesine dayalı, kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali talebinde, TTK'nın 759/2. maddesinde iptal isteminde bulunan kişinin, kıymetli evrakı elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

Benzer şekilde çek iptali davalarında da iptali istenilen çekin bilgilerinin verilmesi yeterlidir. Dava dilekçesinde, çekin numaraları, keşideci ve muhatap banka bilgileri verilmiştir. İlk derece mahkemesince ilgili bankalardan çeklerin akibeti ve ibraz olunup olmadığı sorulmuş, ayrıca ilana karar verilmiştir.

Bankalara yazılan müzekkerelere verilen cevaplar incelendiğinde; dava konusu ... bank A.Ş Maslak Şubesi,09.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli çekin ibraz edildiği ve ibraz eden bilgilerinin verildiği, ancak diğer dava konusu keşidecisi ... Gıda A.Ş. olan ... Bankası A.Ş Avcılar /Merkez Şubesi,01.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli,...

Bankası A.Ş Avcılar /Merkez Şubesi,06.02.2024 keşide tarihli ... çek no’ lu 15.000 TL bedelli iki adet çekle ilgili olarak bankaca verilen yanıttan bu çeklerin ibraz edilmediği anlaşılmaktadır. Buna rağmen mahkemece çeklerin ibraz edildiği, ibraz edenlere istirdat davası açılması için davacıya süre verilmesine rağmen istirdat davası açılmadığı gerekçesiyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemece, bu iki çeke ilişkin ilanların yapılarak zayi istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken, çeklerin ibraz edildiği ve davacıya verilen sürede istirdat davası açılmadığı gerekçesiyle bu iki çeke ilişkin olarak da zayi nedeniyle iptal talebinin reddine karar verilmesi yerinde değildir.

Açıklanan bu gerekçeyle, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.