İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1204 K.2024/1873

Zayi nedeniyle çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ... Limited Şirketi 02.06.2021 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki ilan ile tür değişikliğine giderek ... A.Ş. Olduğunu, ... A.Ş. ise 04.01.2023 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki ilandan görüleceği üzere devralan ... San. Dış Tic. A.Ş. ile birleşerek infisah olduğunu, ... Bankası A.Ş.

İstanbul Kurumsal Şubesinde ... numaralı hesaba bağlı olan aşağıda çek numaraları verilen toplamda 185 adet çek kayıp olduğu, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., .., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., .., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,

..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı çeklerin kayıp olup, ... Bankası A.Ş.

İstanbul Kurumsal Şubesinde ... numaralı hesaba bağlı olan ..., ..., ... numaralı çekler toplamda üç (3) adet çek kayıp olduğunu, toplamda yüz seksen sekiz (188) adet çekin çalınma/kaybolma tarihi net olarak bilinmediğini, çeklerin kimin elinde olduğu ve kullanılıp kullanılmadığı konusunda hiçbir bilgi olmayıp sadece çek yaprağı çalındığı/kaybolduğu zaman koçanın boş olduğunu iddia ederek, çeklerin 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankaya müzekkere yazılmasını, ivedilikle ödeme yasağı konulmasını,

kararın muhatap bankaya bildirilmesini ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 17/04/2013 tarih, 2012/8365 Esas ve 2013/7471 Karar sayılı ilamı. 26/06/2012 tarih, 2011/9069 Esas 2012/10993 Karar sayılı ilamı. 17/12/2013 tarih, 2013/9917 Esas 2013/23042 Karar sayılı ilamı.

18/11/2013 tarih, 2013/6068 Esas 2013/20772 Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere bu davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil, hukuki hamil olması gerekir, keşidecinin doğrudan doğruya çek iptali davası açma hakkı bulunmayıp keşidecinin keşide ettiği çekin bedelini hamile ödeyerek çeki geri alması da kendisine hamil sıfatı kazandırmaz. HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır.

HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir. (İstanbul 14.H.D.

2017/1052 E- 2018/65K) Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı 188 adet boş çekin kaybolduğu iddiası ile çek iptali talep etmektedir. Boş çek yaprağı, kambiyo evrakı niteliğinde bulunmadığından çek iptali davasına konu edilemeyecek olup, yukarıda ayrıntılı açıklanan gerekçeler ile somut olayda çek iptali davası açılamayacaktır. Tüm bu nedenlerle... " gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;...

Limited Şirketinin 02.06.2021 tarihinde tür değişikliğine gittiğini, devralan müvekkili şirketin davacı şirket ile birleşerek infisah olduğunu, şirketin halefi haline geldiğini bu sebeple ...Bankası A.Ş İstanbul Kurumsal Şubesinde 185 adet çekin ayrıca hesaba bağlı üç adet çekin kaybolması nedeniyle toplam 188 adet çekin iptali için dava açıldığını, mahkeme tarafından boş çek yaprağının kambiyo evrakı niteliğinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini,

180 adet çekin çalınma/kaybolma tarihinin net olarak bilinmediğinden söz konusu kayıp çekler hakkında iptal kararı verilmemesinin müvekkili şirket bakımından büyük risk teşkil ettiğini, çeklerin kimin elinde olduğu ve kullanılıp kullanılmadığının bilinmediğini, çalındığı zaman koçanın boş olduğu bilgisine sahip olduklarını iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Talepte bulunulan çeklerin keşidecisi davacı olup, bu husus ihtilafsızdır.

Dava dilekçesinde, davacıya ait toplam 188 adet boş çek yapraklarının zayi edildiği belirtilmiştir. Mahkemece, davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil hamil olması gerektiği, ayrıca boş çek yaprağının kambiyo evrakı niteliğinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur. Diğer yandan, imzasız boş çek yaprağının kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeniyle iptalinin istenilmesinde hukuki yarar bulunmamaktadır.

Açıklanan bu gerekçeyle, keşideci olan davacının zayi olduğunu ileri sürdüğü boş çek yapraklarının iptali davası açamayacağından, ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönünde kurduğu hüküm isabetli olup, aksi yöndeki davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmediğinden, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.