İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1893 K.2024/1834

Zayi nedeniyle çek ve bono iptali talebinin ilk derece mahkemesice yapılan yargılaması sonucunda davanın açılmamış sayılmasına dair verilen karara karşı, çek hamili üçüncü kişi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvrulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde gösterine çek ve senetlerin, müvekkilinin arabasından çalındığını, müvekkilinin hemen karakola başvurduğunu, kıymetli evrakın bulunamadığını belirterek sonuçta, 13 adet çek ile bir bononun zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...21/03/2018 tarihli duruşmanın davacı tarafça takipsiz bırakılması sonucu dosya işlemden kaldırılmış, HMK'nun 150(5) maddesi uyarınca dava dosyasının işlemden kaldırıldığı 21/03/2018 tarihinden itibaren üç aylık süre içinde yenilenmediği anlaşılmakla davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle, davanın açılmamış sayılamasına karar verilmiştir. Bu karara karşı, çek hamili olup müdahale talebiyle çeki mahkemeye ibraz eden üçüncü kişi ... Bankası vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ Çek hamili ...bank vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olmasına rağmen AAÜT uyarınca müvekkili müdahil lehine nispi tarifeye göre avukatlık ücreti takdir edilmesi gerekirken ücret takdir edilmemesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden düzeltilmesine ve müvekkili lehine AAÜT uyarınca belirlenecek nispi vekalet ücretinin davacıdan alınıp müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili, istinafa cevap dilekçesinde; çek hamilinin hasımsız olarak açılmış olan zayi nedeniyle çek iptali dasına asli ya da feri müdahil olarak katılmasının hukuken mümkün olmadığını, bu nedenle vekalet ücreti talebinin yasal dayanağının bulunmadığını, çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararların ilgililer bakımından kesin hüküm teşkil etmemesi nedeniyle çek hamilinin davaya müdahil olarak kabul edilmesinin usule aykırı olduğunu, Yargıtay emsal içtihadının da bu yönde olduğunu belirterek, ... bank vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 778/1.ı ve 818/1.s maddeleri atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek ve bono iptali taleplerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş; bu karara karşı, çek hamili üçüncü kişi ... bank vekili tarfından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Öncelikle, zayi nedeniyle çek iptali davası çekişmesiz yargı işidir. Zayi nedeniyle çek iptali davasında verilen kararlar, ilgileri bakımından kesin hüküm oluşturmadığından (HMK m.388), çek hamilinin davaya asli ya feri müdahil olarak katılması hukuken mümkün değildir. Esasen feri müdahale, HMK'nın 66. maddesinde düzenlenmiş olup, üçüncü kişi, davayı kazanmasında menfaati bulunan taraf yanında davaya katılabilir.

Hasımsız açılan çekişmesiz yargı işinde üçüncü kişinin her hangi bir taraf yaranına davaya katılması söz konusu olmayacağından, feri müdahale mümkün değildir. Asli müdahale ise HMK'nın 65. maddesinde düzenlenmiş olup, böyle bir usulle açılmış bir asli müdahale davası bulunmadığı gibi, asli müdahalenin koşulları da yoktur.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin, müdahalenin niteliğini dahi belirtmeksizin ... bank vekilinin müdahale talebinin kabulüne karar verilmesi usule aykırı olmuş ise de aşağıda açıklanan nedenlerle bu husus sonuca etkili görülmemiştir. Çek iptali talebi hasımsız olarak açılır ve HMK'nın 382/1.e.6 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı kapsamındaki işlerdendir.

Çekişmesiz yargı işlerinde kanun yolunu düzenleyen HMK'nın 387. maddesinde, çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililerin, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Üçüncü kişi ... bank, açılan eldeki çek iptali davasında çeki elinde bulundurduğunu iddia eden kişi olup anılan madde uyarınca verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Bu nedenle başvurunun esası incelenmiştir. Zayi nedeniyle iptal davasında çeki mahkemeye ibraz eden çek hamili üçüncü kişi, davanın tarafı sıfatını kazanmaz. İbraz üzerine mahkeme, zayi nedeniyle iptal talep eden davacıya çek istirdadı davası açmak üzere süre verir.

Çek hamili ancak çek istirdadı davasında davalı olarak taraf sıfatı kazanabilir. Zayi nedeniyle çek iptali yargılamasında taraf sıfatı bulunmayan üçüncü kişi hakkında hüküm kurulamayacağı gibi, lehine vekalet ücretine hükmedilmesi de mümkün değildir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince çek hamili banka lehine avukatlık ücretine hükmedilmemiş olması usule ve yasaya uygun olduğundan, çek hamili banka vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, çek hamili üçüncü kişi banka vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.