İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/254 K.2024/384

Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; tarafına ait ''... Mah. ... Sok No:... İç Kapı No:... Sultanbeyli/ İstanbul'' adresindeki ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil numarasının ... olduğunu, ticari işletmesinin 01.09.2023 tarihinde evrak kontrol ve arşivleme çalışmaları yapılırken karar defterinin kaybolduğunu fark ettiğini ileri sürerek, zayi olan karar defterinin TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda. "Dava, hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin bir çekişmesiz yargı işidir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Somut olayda, davacı ... Tic. Ltd. Şti.

İsimli ... ticaret sicil nolu ticari işletmesinin 01/09/2023 tarihinde evrak kontrol ve arşivleme çalışmaları yapılırken karar defterinin 01/09/2023 tarihinde kayıp olduğunu öğrenmiş bulunduğunu açık ve net bir şekilde, dava dilekçesinde ifade etmiştir. Yasa ve tebliğ gereğince bu tarihten itibaren 30 gün içinde yetkili mahkemeye kendisine zayi belgesi verilmesi için başvurmak zorunda olup, davacı iş bu davayı sürenin bitiminden sonra 18/10/2023 tarihinde açmıştır.

Dava, basit usule tabi olmakla, hukuki dinlenilme hakkının tam olarak sağlanmış olması şartıyla HMK'nın 320/1. maddesi uyarınca duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün olup, işbu davanın, TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açıldığının davacının dava dilekçesindeki açık ve net beyanı ile anlaşılması nedeniyle, usul ekonomisi gözetilerek, HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde dosya üzerinden karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı şirket yetkilisi, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; her ne kadar dava dilekçesinde 01.09.2023 tarihinde evrak kontrol ve arşivleme çalışmaları esnasında karar defterinin kaybolduğunun tespit edildiği belirtilmiş ise de bu beyandaki tarihin sehven 01.09.2023 şeklinde yazıldığını, yapılan evrak kontrol ve arşivleme çalışmasının tarihinin 01.10.2023 olduğunu, dolayısıyla huzurdaki davanın süresi içerisinde açıldığını, ilk derece mahkemesince davanın reddinin hatalı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı şirket yetkilisince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK'nın 82/7.maddesi ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir'' düzenlemesini içermektedir. Talep, ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin kaybolan karar defteri için zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Öncelikle, dava dilekçesi başlığında davacı olarak ''...'' yani ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin yetkilisi gösterilmiş ise de, dava dilekçesinin sonunda bu şirketin kaşesi basılmak ve şirket yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle talepte bulunulmuştur. Bu nedenle, her ne kadar mahkeme karar başlığında davacı olarak şirket yetkilisine yer verilmiş ise de, zayi belgesi verilmesi talebinin ... San.

Ve Tic. Ltd. Şti.adına yetkilisi tarafından yapıldığı anlaşıldığından UYAP sitemine davacı olarak şirket kaydedilmiş ve Dairemiz karar başlığı da bu şekilde düzenlenmiştir. Davacı ticaret şirketi olup tacirdir. Zayi olduğu talep edilen karar defteri de maddede belirtilen saklanması zorunlu olan ticari defterlerdendir.

Yasal düzenlemede açıklandığı üzere davanın 30 günlük süre içinde açılması gerekir TTK'nın 82/7.maddesinde düzenlenen zayi belgesi verilmesi için başvuru süresi hak düşürücü süre olup bu süre içinde başvuru yapılması zorunludur. Somut olayda dava dilekçesinde davacı şirket yetkilisi 01.09.2023 tarihinde evrak kontrol ve arşivleme çalışması yaparken karar defterinin kaybolduğunu belirtmiştir.

Yani öğrenme tarihini 01.09.2023 olarak belirtilmiş, istinaf dilekçesinde ise sehven böyle yazıldığını, aslında 01.10.2023 tarihinde öğrendiğini, çalışmanın o gün yapıldığını beyan etmiş ancak herhangi bir belge ibraz etmemiştir. Buna göre Yasa hükmü uyarınca defterin kaybının öğrenildiği tarihten itibaren 30 günlük hak düşürücü süre geçirildikten sonra talepte bulunulduğu anlaşılmış olup mahkemece bu sebeple davanın reddinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı şirket yetkilisinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.