İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/593 K.2024/905

Taraflar arasındaki çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; 15.01.2024 tarihli hisse alım-satım sözleşmesi ile ...'in ... İnş. Ve San. Ltd. Şti.'deki hisselerinin tamamını ... San. Tic. AŞ 'ye devrettiğini, devir esnasında davacı ... İnşaat Ve San. Ltd. Şirketine ait ... Bankası, Şişli Şubesi, ... seri nolu çekin kaybolduğunu, bu konuyla alakalı ilgili bankaya Beyoğlu ... Noterliğinin .. yevmiye numarasıyla ihtar çekildiğini, çekin kaybolduğunun bildirildiğini, işbu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, çekin akıbetinin bilinmediğini, çekin, kötü niyetli kişilerin eline geçme ihtimali olduğunu, çekin üzerine ödeme yasağı konulması gerektiğini ileri sürerek, çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;'' ... Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...

Bankası'nın Şişli Şubesinde bulunan hesaptan alınan ... seri nolu çekin müvekkili tarafından keşide edilmeden kayıp edildiğini, bu nedenle çek üzerine ödeme yasağı konularak iptaline karar verilmesini talep etmiş ise de; dava dilekçesinde de belirtildiği gibi çekin keşide edilmediği, dolayısıyla kıymetli evrak niteliğini kazanmadığı gibi 6102 sayılı TTK'nın 651/2.

Maddesi gereğince kıymetli evrak zayi olduğu anda ancak çek üzerinde hak sahibi olan kişinin iptal davası açma hakkının bulunduğu keşidecinin çek iptal davası açma hakkının bulunmadığı ...'' gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ...'in, ... İnş. Ve San. Ltd. Şti.'deki hisselerinin tamamını ... San. Tic. AŞ'ye devrettiğini, devir esnasında ... İnşaat Ve San. Ltd. Şirketine ait ... Bankası, Şişli Şubesi, ... seri nolu çekin kaybolduğunu, ilgili bankaya çekin kaybolduğunun bildirildiğini, çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, çekin akıbetinin bilinmediğini, kötü niyetli kişilerin eline geçme ihtimali olduğunu, çekin iptali gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı vekilince dava dilekçesinde ve ekinde yer alan ihtarnamede, müvekkiline ait ... Bankası, Şişli Şubesi, ... seri nolu çekin kaybolduğunu, çekin keşide edilmeden kaybolduğunu ileri sürerek çekin iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece, çekin keşide edilmediği ve kıymetli evrak vasfı taşımadığı gibi keşidecinin iptal davası açma hakkı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde de müvekkilinin çekin hamili olduğunu ileri sürmediği gibi buna ilişkin bir belge de sunmamıştır. Bu durumda çekin keşidecisi olan davacının çek iptali davası açamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu nedenlerle, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.