İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/812 K.2024/911

Çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap,... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek;...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek;

...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek;

...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ...hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek; ...'ya ait, ... hesap, ... çek nolu, Boş (kullanılmamış) TL çek. tutarlı çeklerin zayi edildiğini belirterek,

söz konusu çekler hakkında ödeme yasağı konulmasını çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.

Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.

Dosya üzerinden, çek belgesi ile talep dilekçesi içeriği incelendiğinde davacı tarafın davaya konu çekin keşidecisi olan şirketinin yetkilisi ve ortağı olduğu, yetkili hamili olmadığı, kıymetli evrak iptali davasının keşidecisi tarafından açılmayacağından aktif husumet yokluğu...." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.... Dış Tic. Ltd.

Şti. keşideli olan ve elinde bulunan dosyada dökümü bulunan imzalı çekleri kaybettiği gerekçesiyle açıldığını, Öncelikle, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2013/12236 Esas ve 2014/2603 Karar sayılı kararında da ifade edildiği üzere bu hali ile boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olması nedeniyle, müvekkilinin davayı açmakta hukuki yararı bulunduğunu, çeklerin iptaline karar verilmesi gerektiğini, Diğer yandan, mahkemenin müvekkilinin çeklerin zilyeti değil, keşidecisi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu,

dava dilekçesinde de açıkça ifade etmiş oldukları üzere çeklerin keşidecisi olan müvekkilinir hisselerini devretmiş olduğu ... Tur. Teks. Dış Tic. Ltd.

Şti.olduğunu, dolayısıyla, gerekçeli kararda neden çeklerin keşidecisinin müvekkili ... olduğunun söylendiğinin anlaşılamadığını, müvekkilinin sadece şirketin eski ortağı olarak çeklerin son zilyeti olduğunu, ancak, çekleri kaybettiğini ve bulamadığını, Dolayısıyla, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin verdiği gerekçeli karardan dava dilekçesinin aksi yönde bir kabule dayalı olarak dava dilekçesinde belirtilen hususlara dahi dikkat edilmeden haksız şekilde davanın reddine karar verildiğinin görüleceğini,

hukuka aykırı şekilde verilen davanın ve ödemeye yasağı talebimizin reddi kararı nedeniyle müvekkilinin uğrayabileceği zararlara karşı yasal hakları saklı tuttuklarını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İlk derece mahkemesince, dava konusu çeklerin keşidecisi olan davacının dava açma ehliyeti olmadığından, yani davacının aktif husumeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Talepte bulunan davacı, dava dışı keşideci şirketin münferit yetkili ortağı olduğu dosyada örneği bulunan imza sirküsünden anlaşılmaktadır.

İddianın ileri sürülüşüne göre davacının dava dışı keşideci şirketin ortağı iken elinde bulundurduğunu ileri sürdüğü çekleri zayi ettiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır. Davacı vekili istinaf dilekçesinde , çekleri imzalı olarak müvekkkili elinde iken zayi olduğunu, mahkemenin müvekkilini keşideci olarak nitelendirmesinin doğru olmadığını ileri sürmüştür.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı keşideci şirketin münferit yetkilisi olduğu dönemde şirketin keşidecisi olarak imzalı çekleri zayi ettiğini iddia etmiştir. Yani şirket adına keşideci imzası atmaya yetkili kişi kendisidir. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Kanunda, bu talebin ancak çekin hamili tarafından ileri sürülebileceğini düzenlediği, bu tür bir talebin hiç bir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda keşidecinin zayi nedeniyle talepte bulunmasındaki amaç ve saikinin bir öneminin bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.