İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/845 K.2024/1782

Zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ortağı ve yöneticisi olduğu ... Tic. Ltd. Şti'nin genel kurul toplantı ve müzakere defteri ile ve ortaklar pay defterinin taşınma hazırlıkları 08.03.2014 tarihinde kaybolduğunu, ticari faaliyetini devam ettirebilmesi adına anılan defterlerin zayi olduğuna ilişkin belge verilmesi gerektiğini ileri sürerek, zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve kayıtların doğal afet, hırsızlık, su baskını, yangın, yada hırsızlık gibi olağan üstü bir sebeple ziyaa uğraması gerektiği halde dava dilekçesinde genel kurul toplantı ve müzakere defteri ile pay defterinin taşınma sırasında kaybolduğu beyan edilmiştir. Davacı taraf kendi kusur ve ihmaline dayanarak TTK'nun 82.maddesi uyarınca bu davayı açamayacağı gibi zayi belgesi istenen belgelerin 08/03/2014 tarihinde taşınma sırasında kaybolduğunu beyan ettiği, yasal 30 günlük süre içerisinde de bu davayı açmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kendisine ait ... Tic. Ltd. Şti'nin Genel Kurul Toplantı ve Müzakere ve de Ortaklar Pay Defterinin, deprem riski sebebi ile tahliyesine karar verilen binadan taşınması sırasında 08.03.2024 tarihinde kayıp olduğunu, ticari faaliyetinin devamı için zayi belgesi verilmesi gerektiğini, dava dilekçesinde sehven 13.03.2024 tarihinde defterlerin zayi edildiğinin belirtilmesine karşın, defterlerin 08.03.2024 tarihinde zayi olduğunu ve 30 günlük yasal sürede talepte bulunulduğunu Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6).

Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).

Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Somut olayda, davacı şirketin bir kısım defterlerinin taşınma sırasında zayi olduğu yetkilisi tarafından iddia edilmiş ve buna ilişkin bir bilgi ve belge ibraz edilmemiştir.

Zayi olayının nasıl meydana geldiğine dair somut bir açıklamaya veya belgeye yer verilmemiştir. İddianın muhafaza kusuru niteliğinde bir davranış olduğunun kabulü gerekmiştir. Tacirin defterlerinin muhafazası konusunda gerekli özeni gösterme yükümlülüğü dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince verilen karar isabetli olup aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Bu kabule göre talebin süresinde olup, olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.

Zira tacirin, saklamakla yükümlü olduğu defterlerin saklanmasında gerekli özen gösterilmemiştir. Bu nedenle davacı temsilcisinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı taafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.