İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/921 K.2024/1752

Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının tüm gelirini haber satışlarından sağlamakta olduğunu, muhabir çalışanların masraflarını, maaşlarını, telif ücretlerini bu gelirlerden sağlamakta olduğunu, davacı ve davacıya bağlı muhabirler tarafından yapılan haber ve görüntülerin, üçüncü kişiler tarafından izin almadan ve bedeli ödenmeden alınması halinde davacının mağdur olacağını hatta bu sayının artmasının davacının mahvına sebebiyet vereceğini, dava konusu haber içeriğinin davacı tarafından hazırlandığını,

davalı tarafından ticari maksat elde etmek amacıyla ve davacının izni olmaksızın kullanıldığını, davacının sahibi olduğu internet sitesinde yayınlanan haber ve haber içeriğinin davalıya ait internet sitelerinde izinsiz ve hukuka aykırı olarak yayınlandığını, davacı ile fiili ve hukuki hiçbir ilişkisi olmayan, davacı ile herhangi bir abonelik sözleşmesi bulunmayan davalıya ait https://www...net,https://...com,https:ww....com isimli internet sitelerinde, muhtelif zamanlarda davacının makalelerinin yayınlandığını, davacının internet sitesinde “www....com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı ...

A.Ş.'ye aittir. izin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi kullanılamaz.” yasal uyarısının yer aldığını, yayım haklarının saklı tutulduğunu, yasal uyarıya rağmen davalının davacıdan izin almadan davacıya ait internet sitesinde yayınlanan ve sadece abonelere sunulmak üzere, fotoğraf ve görüntülerle yayınlanmaya hazır hale getirilen haberi, davalının emeksiz, masrafsız, kendi yayını ve/veya internet sitesi vasıtası ile okuyucuya sunduğunu, söz konusu haberin davacı şirket muhabirleri tarafından hazırlandığını ve davacıya ait internet sitesinde yayınlandığını, bu izinsiz kullanıma konu haberin davalı tarafından abonelerine servis edildiğini,

davalının davacıya ait haberi herhangi bir karşılık ödemeksizin veya abone olmadan izinsiz elde ettiğini ve davacının logosunu kullanmadan yayınladığını, böylelikle haksız rekabet hükümlerini ihlal ettiğini, davalının davacının hak sahibi olduğu içerikleri kullanarak internet sitesine arttırdığını, böylelikle daha fazla trafik ve reklam aldığını, davalının bu filli ile davacıya ait olan haberleri yeniden yayınlamak suretiyle haber üzerinden haksız bir biçimde kar elde ettiğini iddia ederek,

TTK m.54 vd uyarınca haksız rekabetten kaynaklı 1.000.00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın haberin yayın tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafça dosyaya süresi içerisinde sunulmuş herhangi bir cevap dilekçesine rastlanmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...04.06.1958 gün 15/6 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nda belirtildiği üzere; bir davada dayanılan maddi vakıaları açıklamak tarafların, bu olguları hukuken nitelendirmek, uygulanacak yasa maddelerini arayıp bulmak ve doğru olarak yorumlayıp uygulamak da hakimin görevidir.

Başka bir deyişle; bir davada maddi olayı anlatmak taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak ise hakime aittir. Bu ilke 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33. maddesinde de "Hakim, Türk hukukunu resen uygular." şeklinde düzenlenmiştir. Huzurda görülen dava, davacı tarafından üretilen haber içeriklerinin davalı tarafından izinsiz bir şekilde kullanıldığı iddiası ile Türk Ticaret Kanunu'nun 54. ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Bilindiği üzere Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin hükümleri, fikri mülkiyet hükümlerine nazaran genel hüküm niteliğinde olup her iki hukuk dalını ilgilendiren bir olayda bu hükümlerin kümülatif olarak uygulanması gerekir.

Dava konusu olayda dava konusu içeriğin TTK'ya göre daha özel nitelikte bulunan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında "eser" niteliğinde mi yoksa 5846 sayılı kanunun 36. maddesinde özel olarak düzenlenmiş bulunan "gazete içeriği" niteliğinde olup olmadığının söz konusu kanun hükümlerine göre değerlendirilmesi dolayısıyla da öncelikli olarak dava konusu uyuşmazlığın çözümünde 5846 sayılı kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca dava şartı olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınır. FSEK'in 76. maddesine göre söz konusu kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan davalarda görevli mahkeme ihtisas mahkemesi olan Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olup bu mahkeme ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki TTK'nın 5/3. maddesi uyarınca görev ilişkisidir.

Yukarıda ayrıntılı bir şekilde izah edildiği üzere söz konusu davanın görevli mahkeme olan Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğinden..." gerekçesiyle göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle, HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince davanın usulden reddine, uyuşmazlığın çözümünde Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna, HMK'nın 20.maddesindeki usul çerçevesinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Mahkeme tarafından davada görevli mahkemenin Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, kararın dosya içerisindeki delillere, beyanlara ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu haber içeriklerinin izinsiz kullanılmasının haksız rekabet yükümlerini ihlal ettiğini, haksız rekabetten kaynaklanan davaların mutlak ticari dava olduğunu,

haber içeriğinin davalı tarafça iktibas serbestisi kurallarına riayet edilmeksizin kullanılmasından kaynaklanan sorumluluk hususunda amir mevzuat FSEK madde 84 atfıyla birlikte haksız rekabet yükümlerine işaret ettiğini, Basın Kanunun 24.maddesi ile tanınan korumanın FSEK m.84 ile TTK'da düzenlenen haksız rekabet çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, yargılama konusu gazete içeriğinin eser vasfına haciz olmadığını, gazete münderecatı niteliğinde olduğunu,

bütün fikir ve sanat ürünlerinin eser olarak kabul edilemeyeceklerini dolayısıyla bir kimsenin ufak bir çaba ile yazabileceği yazıların gazete haberlerini eser olarak kabul edilemeyeceğini, burada korunan birebir haberin kullanımı olduğunu, yargılama konusu haber içeriğinin eser vasfına haiz olmadığının izahten vareste olduğundan haksız rekabet hükümlerine tabi olduğunu iddia ederek, görevsizlik kararının kaldırılıp dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 54 vd. maddeler gereğince haksız rekabet nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ve müvekkiline bağlı muhabirler tarafından yapılan haber ve görüntülerin 3.kişiler tarafından izin alınmadan ve bedeli ödenmeden kullanılmasının müvekkilini mağdur ettiğini, haber içeriğinin müvekkili tarafından hazırlandığını, davalı tarafça ticari maksat elde etmek amacıyla müvekkilinin izni alınmaksızın kullanıldığını, izinsiz ve hukuka aykırı olarak yayınlandığını, davalının TTK'da düzenlenen haksız rekabet hükümlerini alenen ihlal ettiğini, TTK'nın 55/c maddesinde başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmanın haksız rekabet olarak düzenlendiğini, 55.maddenin 3.bendinde,

kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemlerini devralıp onlardan yararlanmanın haksız rekabet oluşturduğunun düzenlediğini belirterek, TTK 54 vd maddeleri uyarınca maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, bilirkişi rapor ve ek rapor alındıktan sonra yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden görevli mahkemenin Bakırköy Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

TTK'nın 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesi ile ilgili olmalı (nispi ticari dava) ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın, TTK veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinde bakılacağı yönünde düzenlenme (mutlak ticari dava) olmalıdır.

Somut uyuşmazlık, davalının TTK'nın 54 vd maddelerinde düzenlenen haksız rekabet hükümlerine aykırı davranmış olduğu iddiası ile açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili dava dilekçesinde TTK'da düzenlenen haksız rekabet hükümlerine dayanarak iş bu davayı açmıştır. Haksız rekabet TTK'nın 4. maddesinde sayılan mutlak ticari davalardandır.

Ticari davalar, aksine bir yasal düzenleme bulunmadıkça, asliye ticaret mahkemesinde görülür.Sınai Mülkiyet Kanunu'ndan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olmakla birlikte, davacı vekili, eldeki davada Sınai mülkiyet Kanunu'na dayalı bir talepte bulunmamıştır. Anılan kanunun eldeki uyuşmazlıkta uygulanması söz konusu değildir. Uyuşmazlık, TTK'nın haksız rekabet hükümlerine göre çözümlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında mutlak ticari dava niteliğinde olan ve TTK'nın haksız rekabet hükümlerine göre çözümlenmesi gereken uyuşmazlığa ticaret mahkemesince bakılması gerekirken, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.