İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/974 K.2024/1097

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, ihtiyati ihtiyati hacze itirazın reddine dair ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... A.Ş. Tirebolu/Giresun Şubesine ait ... numaralı, 25.02.2024 keşide tarihli ve 3.181.000,00 TL bedelli çek nedeni ile borçlu ...

Anonim Şirketinden alacaklı olduğunu, alacağın vadesinde ödenmediğini, bütün talep ve ihtarlarına rağmen borçların ödenmediğini, borçluların kaçma ihtimali olduğunu iddia ederek, İİK 257 maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 12.03.2024 tarihli değişik iş kararıyla; "...Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre, Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talep dilekçesi ekinde sunulan yukarıda vasıfları yazılı belge(ler), iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde;

talebe konu alacağın muaccel olduğu ve İ.İ.K. nun 257. maddesindeki şartların gerçekleştiği..." gerekçesiyle, ihtiyati haciz talebinin kabulüne, borçlunun yedinde veya üçüncü şahıslarda bulunan taşınır ve taşınmaz malları ile diğer hak ve alacaklarının borca yeter miktarı üzerine ihtiyati haciz konulmasına,

İhtiyati haciz isteyen tarafından 6100 sayılı HMK'nın 87. maddesi gereğince takdiren kabul edilen alacak miktarı olan 3.171.730,00-TL nin yüzde on beş'i oranında 475.759,50-TL nakdi teminat yatırılmasına veya aynı miktarda kesin ve müddetsiz muteber banka teminat mektubunun dosyaya sunulmasına karar vermiştir.Bu karara karşı, borçlu vekili tarafından, İİK'nın 265.maddesi uyarınca itiraz edilmiştir.

Borçlu vekili, itiraz dilekçesinde özetle; mahkemenin yetkisizliği nedeniyle itiraz etmek zorunluluğu doğduğunu, müvekkili şirketin sicile kayıtlı adresinin Şişli İstanbul olduğunu, ek olarak düzenlenmiş olan banka şubesininde Tirebolu/Giresun olduğunu, ihtiyati haczin talep edebileceği yetkili mahkemenin İstanbul Ticaret Mahkemeleri olduğunu, buna ilişkin adres değişikliği ilanının sunulduğunu belirterek, yetki itirazlarının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İSTİNAFA KONU EK KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesi, ihtiyati hacze itirazı değerlendirdiği 24.04.2024 tarihli ek kararıyla; "...İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda HUMKnun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı; borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.Dolayısıyla, talep eden şirketin talep tarihinde elinde bulunun ticaret sicil kayıtlarına göre, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen borçlunun şirket merkezinin Ümraniye/İstanbul olduğu ve Mahkememiz yetki sınırları içerisinde kaldığı anlaşılmakla usul ekonomisi de gözetilerek itiraz eden vekilinin yetki itirazının reddine dair..." gerekçesiyle, ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmiştir.

Bu ek karara karşı, borçlu vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle ;Mahkeme tarafından müvekkili şirketin merkezinin Ümraniye/İstanbul olduğu belirtilerek yetki itirazının reddine karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosya içerisine ibraz edilen ticaret sicil kaydından görüleceği üzere, müvekkili şirketin merkezinin 15.01.2024 tarihli yönetim kurul kararı ile ... Mahallesi ...

Sokak No:28/A Ümraniye/İstanbul adresinden, ... Mahallesi ... Caddesi ... Merkezi No:... Daire:...

Şişli/İstanbul adresine taşındığını, söz konusu adres değişikliğinin 22.01.2024 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiğini, çekin keşide tarihinin 25.02.2024 tarihi olup, ihtiyati haciz talebinin ise 11.03.2024 tarihinde yapıldığı gözetildiğinde gerek keşide tarihinin, gerekse ihtiyati hacze başvuru tarihinin adres değişikliğinden sonra olduğunu, resmî kayıtlar ile bu durumun sabit olduğunu, bu nedenlerle yetki itirazı haklı olup ilk derece mahkemesinin itirazın reddine dair verdiği ek kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek,

ek kararın kaldırılmasına ve itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararına karşı yapılan itirazın reddi kararının istinafına ilişkindir.İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararına karşı yapılan itirazın reddine dair ek karar verilmiş; bu ek karara karşı, itiraz eden borçlu vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, talep eden tarafından, karşı taraf adına dava dışı ...

AŞ Şirketi tarafından Halbank Tirebolu Giresun şubesindeki çek hesabından 25.02.2024 tarihinde 3.181.000,00 TL bedelli çekin düzenlendiği, karşı tarafça çekin talep eden şirkete ciro edildiği, çekin bankaya ibrazında 3.181.000,00 TL'nin karşılığı olmadığına dair 28.02.2024 tarihinde karşılıksız şerhinin düzenlenmiş olduğu, çekin ...

Tirebolu Giresun şubesindeki çek hesabından keşide edildiği, muhatap adresinin Tirebolu Giresun olduğu, çekin keşide yerinin Giresun olduğu, çek üzerindeki karşı tarafın cirosuna ait şirket kaşesinde adresin Tirebolu Giresun olarak gösterildiği, çekin karşılıksız çıkması üzerine ödenmeyen bedel yönünden 11.03.2024 tarihli dilekçe ile ihtiyati haciz talebinde bulunulduğu, talep dilekçesinde karşı taraf borçlu şirket adresinin Ümraniye İstanbul'daki adresi olarak gösterildiği,

itiraz eden tarafça dosyaya ibraz edilen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 22.01.2024 tarihli 11005 sayılı nüshasında, borçlu şirketin adresinin 15.01.2024 tarihli yönetim kurulu kararı ile ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Merkezi No:... Daire:... Şişli/İstanbul olarak değiştirildiği, söz konusu değişikliğin 22.01.2024 tarihli Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği, aynı ilanda şirketin ... Mahallesi ... Sokak, No:... Ümraniye/İstanbul adresinden ... Mahallesi, ...

Caddesi, ... Merkezi No:... Daire:... Şişli/İstanbul adresine taşınmış olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır. İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir.

Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir (Dairemizin Emsal 2024/154 E 2024/231 K 15.02.2024 T kararı).Somut olayda, ihtiyati hacze konu ...

Tirebolu/Giresun Şubesinden verilme, 25.02.2024 keşide tarihli, 3.181.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi ... AŞ olup, çek .... Tic AŞ emrine keşide edilmiştir. Keşide tarihinde ibraz edilen çekin 3.171.730,00 TL'lik kısmının karşılığının bulunmadığı bankaca belirlenmiş ve ödeme yapılmadığı şerh edilmiştir.

Muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız çıkan çeke dayalı alacağın bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline geldiği anlaşılmıştır. Ne var ki dosyadaki belgelerden, ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim adresinin Kiremit köyü Güneysu/Rize olduğu anlaşılmaktadır.

Talep eden tarafça kendi adresinde ihtiyati haciz talebinde bulunulmamıştır. Borçlu şirket adresi olarak gösterilen ve takip başlatılan adres ise borçlunun güncel adresi olmayıp, adres değişiklikten önceki eski adrestir. Yukarıda ayrıntılı şekilde belirtildiği üzere borçlu şirket adresinin çekin keşide tarihinden dolayısıyla talep tarihinden önce değiştirilerek Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilmiştir.

Borçlunun yerleşim yeri itibariyle yetkili mahkeme, İstanbul Mahkemeleridir. Bu hukuki açıklamalara göre ilk derece mahkemesince borçlu vekilinin yetki itirazının kabulüne karar verilmesi gerekirken, dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçeyle, haciz tarihinde borçlu şirket merkezinin adresinin Ümraniye/İstanbul olduğu gerekçesiyle ret kararı verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Her ne kadar, ihtiyati haciz kararının infazı aşamasında borçlu şirkete yönelik haciz18.03.2024 tarihli ve borçlu şirketin adres değişikliği öncesindeki adresi olan Ümraniye/İstanbul adresinde gerçekleştirildiği belirtilmiş ise de resmî kayıtlar karşısında yapılan işlemin borçlu şirket adresi yönünden kabulünün yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati hacze yetki itirazında bulunan borçlu vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze yapılan itirazın reddine dair 24.04.2024 tarihli ek kararın kaldırılmasına ve itiraz hakkında Dairemizce karar verilmesine ve neticede itirazın kabulüne dair aşağıdaki karar verilmiştir.