İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1058 K.2025/1142

Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen karara karşı, ihtiyati tedbir isteyen vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 14.03.2020 tarihinde Bayilik Anlaşması imzalandığını, süresinin dolması nedeniyle sözleşmenin son bulduğunu, müvekkili firmanın istasyonu tahliye ettiğini, fakat davalı firmanın teminat mektuplarını müvekkili şirkete geri iade etmediğini, davalıya Bolu ... Noterliğinin 13/03/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi ile Bodrum ...

Noterliğinin 19/03/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamelerinin gönderildiğini, bu ihtarnamelerle bakiye alacaklarının ödenmesi ve teminat mektuplarının iadesinin istendiğini, ancak teminat mektuplarının iade edilmediğini, davalı şirketin teminat mektuplarını iade etmemesi nedeniyle nakde çevrilmesi yönünde girişimde bulunması ihtimali olduğunu belirterek,

... bank Bolu Şubesinin 19.07.2022 tarihli ... numaralı 1.100.000 TL bedelli, ... bank Yalıkavak Şubesi 09.06.2023 tarihli ... seri numaralı 2.000.000 TL bedelli, .. bank Yalıkavak Şubesi 24.07.2024 tarihli ... seri numaralı 1.500.000 TL bedelli, ... bank 25.06.2024 tarihli ... numaralı 400.000 TL bedelli, ... Bankası 25.06.2024 tarihli ... numaralı 1.100.000 TL bedelli teminat mektuplarının ödenmesinin ihtiyati tedbir ile durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Talep eden tarafça teminat mektuplarının paraya çevrilmemesi hususlarında ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiş ise de; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin ne şekilde sona erdiği, teminat mektuplarının bu sözleşme kapsamında verilip verilmediği ve bu teminat mektuplarının iadesinin gerekip gerekmediği veya ne kadarının iadesinin gerektiği hususlarının yargılamayı gerektirdiği, ancak açılacak davada toplanacak delillerden sonra durumun ortaya çıkacağı ve bu aşamada yaklaşık ispatın gerçekleşmediği..." gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir taleben eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 14.03.2020 tarihinde 'Bayilik Anlaşması akdedildiğini, bu sözleşmenin garantisi için müvekkili şirket tarafından belli dönemlerde; ... bank Bolu Şubesi 19.07.2022 tarihli ...numaralı 1.100.000,00 TL bedelli, ... bank Yalıkavak Şubesi 09.06.2023 tarihli ... seri numaralı 2.000.000,00 TL bedelli, ...bank Yalıkavak Şubesi 24.07.2024 tarihli ... seri numaralı 1.500.000,00 TL bedelli, ...

25.06.2024 tarihli ... numaralı 400.000,00 TL bedelli, ... Bankası 25.06.2024 tarihli ... numaralı 1.100.000,00 TL bedelli teminat mektuplarını davalıya verdiğini, söz konusu sözleşme süresi dolması nedeni ile son bulduğunu, müvekkili firmanın istasyonu tahliye ettiğini, fakat davalı firma teminat mektuplarını müvekkili şirkete geri iade etmediğini, Davalıya Bolu ... Noterliğinin 13/03/2025 tarih, ... yev. numaralı cevabi ihtarnamesi ile Bodrum ...

Noterliğinin 19/03/2025 tarih, ... yev. numaralı ihtarnameleri gönderildiğini, bu ihtarnamelerle bakiye alacağın ödenmesi ve teminat mektuplarının iadesi istendiğini ancak teminat mektuplarının davacı firmaya iade edilmediğini, Tarafların cari hesap hareketlerinde görüleceği üzere davacı firma davalıdan alacaklı konumda olduğunu, davalı şirketin teminat mektuplarını iade etmemesi nedeni ile nakde çevrilmesi yönünde girişimde bulunması ihtimalinin çok yüksek olduğunu, bu nedenle 6100 sayılı yasanın 389 ve devamı maddeleri uyarınca müvekkili için telafisi güç ve imkansız zararlar doğacak olup ihtiyati tedbir şartlarının oluştuğunu,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, teminat mektubunun nakte çevrilmesinin durdurulması yönünde HMK'nın 389 vd. maddeleri uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, tedbir talep eden vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanunun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru sebepleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İhtiyati tedbir isteyen davacı, taraflar arasında imzalanan 14.03.2020 tarihli bayilik sözleşmesi kapsamında verilen çeşitli teminat mektuplarının nakde çevrilme riski bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin süresi dolması nedeniyle son bulduğunu, talep eden şirketçe istasyonun da tahliye edildiğini, müvekkilinin cari hesap borcunun bulunmadığı gibi alacaklı olduğunu, çekilen ihtar ile bu durumun iletildiğini,

sözleşme kapsamında verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.İddianın ileri sürülüş biçimine göre taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinde talep edenin edimlerinin teminatı için teminat mektupları verildiği, sözleşmenin süresinin bitimi ile sona erdiği, sözleşme kapsamında talep edenin cezai şart veya sözleşmeden kaynaklı bir borcunun bulunup bulunmadığı, toplanacak delillerden sonra ve yapılacak yargılama ile ortaya çıkabilecektir.

HMK'nın 389.maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyat tedbir kararı verilebilir " hükmünü, aynı Yasa'nın 390/3 maddesi ise ''Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir.

İhtiyati tedbir geçici hukuki korumalardandır. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca talep edenin sözleşme edimlerinin teminatı olarak talebe konu teminat mektuplarının verildiği anlaşılmaktadır. Banka teminat mektubu, bizzat lehtarın veya üçüncü bir kişinin verdiği kontrgaranti karşılığında bankanın muhataba karşı, belli bir paranın, muhatabın ilk yazılı talebi üzerine ödemesi hakkındaki taahhüdüdür.

Buna göre, lehtarın muhataba olan borçlarının yerine getirilmemesi halinde bankanın bağımsız olarak yüklendiği bir borçtur. Bankanın bu borcu, üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olup üçüncü kişinin (lehtarın) borcunu yerine getirmemesi halinde, hatta yerine getirilmediğinin muhatap tarafından beyan edilmesi halinde, salt bu soyut beyan üzerine mektup bedelinin ödenmesi yükümlülüğünü doğurur.

Bu nedenle de bankanın borcunun, lehtarın muhatap ile olan borç ilişkisinden bağımsız ve asli bir niteliğinin olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte, somut olayda olduğu gibi muhatapla lehtar arasındaki uyuşmazlıkta, teminat mektubunun banka tarafından ödenmesinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir talep edilebilir. Böyle bir talep halinde mahkemece, HMK'nın 391/3. maddesi uyarınca yaklaşık ispatın aranması gerekir.

Ancak, teminat mektubunun açıklanan bu özelliği nedeniyle, burada aranacak yaklaşık ispat, seviyesi yükseltilmiş bir yaklaşık ispat olmalıdır (Müjgan TUNÇ YÜCEL, "Banka Teminat Mektuplarının İhtiyati Tedbire Konu Olması Üzerine Medeni Usul Hukuku Bakış Açısından Bir İnceleme", Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C:8, S: 107-108, Temmuz- Ağustos 2013, s.9-18).

Bu bilgilere göre somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında kurulan bayilik sözleşmesi kapsamında talep edenin borcu bulunup bulunmadığı, teminat mektubunun nakte çevrilme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda ileri sürülen iddia bakımından mevcut deliller gözetildiğinde, yaklaşık ispat olgusunun gerçekleşmediği, yaklaşık ispat ölçüsünde bir kanıt sunulamadığı, aleyhine tedbir talep edilen davalının sözleşmeye aykırı davrandığı ve bu surette teminat mektubunun karşılıksız kalıp kalmadığının bu aşamada yaklaşık olarak kanıtlanmadığı anlaşıldığından,

teminat mektubunun niteliği de gözetildiğinde, mahkemece tedbir isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 391/3 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen 26.03.2025 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.