Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1065 K.2025/921

2- .........

VEKİLLERİ

Av......Av...... DAVALI : .........

VEKİLLERİ

Av......Av......

DAVA

Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 19/06/2025

YAZIM TARİHİ : 20/06/2025

Davacılar tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 20/03/2025 tarihinde tesis edilen karara karşı davacıların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin, ......... Kaleiçi Denizli Şubesi’ne ait 08/07/2023 tarihli ... seri nolu 525.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 30/11/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 15/11/2023 tarihli ..... seri nolu 650.000,00 TL, .....

Denizli Sanayi Şubesi 30/10/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL olmak üzere toplam 2.475.000,00 TL tutarlı dört adet çeki ........ ile gayrimenkul satışı karşılığında ileri tarihli çekleri avans olarak verdiğini, ayrıca şimdilik dava konusu edilmeyen 31.12.2023 tarihli 650.000,00 TL bedelli çek de aynı taşınmaz satışı ile ilgili avans olarak verilmiş olup bu çekle ilgili de ileride dava açma haklarının saklı olduğunu, ........'a çekler teslim edilmesine rağmen ........'ın tapu devrinden kaçındığı gibi söz konusu çekleri akrabası olduğunu sonradan haricen öğrendikleri davalıya ciro ettirerek bedelini tahsile çalıştığını,

tapu devirleri ve sair hususlar yerine getirilmediğinden çek bedellerinin ödenmediğini, çeklerin de davacılara iade edilmediğini, davacıların davalı ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığı gibi davalının vergi kaydının dahi bulunmadığını, söz konusu çeklerin davacıların rızası dışında davalıya geçtiğini, davalının cirolayarak çekleri kötüniyetli olarak tahsil etmeye çalıştığını, davalı tarafından söz konusu çeklerin icraya konulduğunu, Konya.... İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyası, Konya.... İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyaları ile karşılıksız çek keşide etmekten şikayette bulunulduğunu, müvekkillerinin üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri de yerine getiremediğinden dolayı mağdur olduklarını, uğranılan işbu zarar her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile ayrıca talep edileceğini beyan ederek fazlaya dair dava, talep ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın kısmı dava olarak şimdilik 4.000,00 TL davanın kabulüne, dava konusu olan .........

Kaleiçi Denizli Şubesi’ne ait 08/07/2023 tarihli ... seri nolu 525.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 30/11/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 15/11/2023 tarihli ..... seri nolu 650.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 30/10/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL çeklerin iptaline, davacıların borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işbu davanın açılmasının sebebinin çekten kaynaklanan ceza davasını geciktirmeye yönelik olduğunu, davacıların iyi niyetli olmadığını, çekin bir borçlanma vasıtası olmayıp bir ödeme aracı olduğunu, müvekkilinin alacaklı olduğunun elindeki çeklerle sabit olduğunu, müvekkilinin alacaklı olduğunun elindeki çeklerle sabit olduğunu, basiretli bir tacir olan davacıların, bu denli yüksek miktarlı çekleri, gerçekte bir karşılığı olmadan verdikleri iddiasının hem hayatın olağan akışına hem de basiretli tacir kavramına aykırı olduğunu,

dava konusu çekler muhtelif kişilere ait olmakla birlikte müvekkili tarafından haricen satın alınıp elinde bulunan 3 adet aracın kaydını üzerine almadan davacılara satışından kaynaklandığını, davacıların olayı saptırdığını, iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacıların iddialarının gerçek olmadığını beyan ederek davanın reddine, davacılar aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, ödemedeki gecikme nedeniyle denkleştirmeden kaynaklanacak hak ve taleplerinin saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dava, menfi tespit isteminden ibarettir.

Taraflar arasındaki ihtilaf; davaya konu 4 adet çekin avans çeki olup olmadığı, avans çeki ise karşılığında mal ya da hizmet sunulup sunulmadığı, davacıların bu çekler nedeniyle borçlu olup olmadığı ile ispat yükünün hangi taraf üzerinde olduğu hususlarından ibarettir.

Her ne kadar davacılar tarafından dava değeri olarak 4.000,00 TL gösterilmiş ise de, eldeki dava ile çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini ve çeklerin iptalini istediklerinden dava değeri çek bedellerinin toplamından oluşmaktadır. Yine, davacılar arasında mecburi dava arkadaşlığı da bulunmadığından her iki davacının ayrı ayrı başvuru ve peşin harcı yatırması gerekir.

Somut olayda, 23/10/2024 tarihli celsede her iki davacı yönünden eksik harçların yatırılması için süre verilmiş ise de 18/12/2024 tarihli celseye kadar eksik harçlar yatırılmamıştır. Eksik harçların yatırılmamasına dayalı olarak 18/12/2024 tarihli celsede dosyanın 3 ay süreyle işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Davacılar 3 aylık süre zarfından eksik harcı ikmal ederek davayı yenilemediklerinden davacıların davalarının Harçlar Kanunu'nun 30. Maddesindeki atfı nedeniyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 150/5. Maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davacıların davalarının açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin, ......... Kaleiçi Denizli Şubesi’ne ait 08/07/2023 tarihli ... seri nolu 525.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 30/11/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL, ..... Denizli Sanayi Şubesi 15/11/2023 tarihli ..... seri nolu 650.000,00 TL, .....

Denizli Sanayi Şubesi 30/10/2023 tarihli ........ seri nolu 650.000,00 TL olmak üzere toplam 2.475.000,00 TL tutarlı dört adet çeki ........ ile gayrimenkul satışı karşılığında ileri tarihli çekleri avans olarak verdiğini, ayrıca şimdilik dava konusu edilmeyen 31.12.2023 tarihli 650.000,00 TL bedelli çek de aynı taşınmaz satışı ile ilgili avans olarak verilmiş olup bu çekle ilgili de ileride dava açma haklarının saklı olduğunu, ........'a çekler teslim edilmesine rağmen ........'ın tapu devrinden kaçındığı gibi söz konusu çekleri akrabası olduğunu sonradan haricen öğrendikleri davalıya ciro ettirerek bedelini tahsile çalıştığını,

tapu devirleri ve sair hususlar yerine getirilmediğinden çek bedellerinin ödenmediğini, çeklerin de davacılara iade edilmediğini, davacıların davalı ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığı gibi davalının vergi kaydının dahi bulunmadığını, söz konusu çeklerin davacıların rızası dışında davalıya geçtiğini, davalının cirolayarak çekleri kötüniyetli olarak tahsil etmeye çalıştığını, davalı tarafından söz konusu çeklerin icraya konulduğunu, Konya.... İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyası, Konya.... İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyaları ile karşılıksız çek keşide etmekten şikayette bulunulduğunu, müvekkillerinin üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri de yerine getiremediğinden dolayı mağdur olduklarını, müvekkillerinin bu sebeple fazlaya ilişkin haklar ve ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile davayı kısmi dava olarak açtıklarını, mahkemece davanın kısmi dava olduğu hususunun gözden kaçırıldığını veya dikkate alınmadığını, Kanunumuzda talep konusunun niteliği itibarı ile bölünebilir olduğu durumlarda sadece bir kısmının da dava yoluyla ileri sürülebileceğinin açıklandığını, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 07.02.2019 tarih, ...

Esas ...

Karar kararında menfi tespit davasının kısmi şekilde açılabileceği, hukuki yararın olduğunun açıkça belirtildiğini, mahkemece işin esasına girilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken aksi şekildeki mahkeme kararının hukuka uygun olmadığını, ayrıca kesin sürenin, kanuna ve Yargıtay uygulamasına aykırı olarak hatalı verildiğini, yine mahkemece ön inceleme yapılmadan davacı şirket aleyhine ve ......... yönünden ayrı ayrı olacak lehine davalıya 30.000'er TL vekalet ücretine hükmedildiğini, dava dilekçesi ile dava esas değerinin 4.000,00 TL olarak belirtilmesine karşın dava esas değerini aşacak,

kanuna açık aykırı olacak şekilde fazla vekalet ücreti takdiri de usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut olayda davacıların, davacı ......... Limited Şirketi'nin keşidecisi, davacı .........'ın da lehtar ve cirantası olduğu toplam bedelleri 2.475.000,00 TL olan 4 adet çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespiti talebiyle eldeki menfi tespit davasını açtıkları, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak dava değerini 4.000,00 TL olarak gösterdikleri ve harcı da bu miktar üzerinden tek harç olarak yatırdıkları, davanın kısmi dava olarak açıldığını belirtikleri görülmüştür.

Menfi tespit davalarının, kısmi dava şeklinde açılamayacağı Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2017 tarih ve 2016/7775 Esas, 2017/4600 Karar sayılı ilamında vurgulanmıştır.

Davacılar aynı dilekçe ile birlikte dava açmışlar ise de somut olayda davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmamakta olup, her birinin davası diğerinden bağımsızdır. Bu sebeple her bir davacının başvurma harcını ve dava konusu çeklerin toplam bedeli olan 2.475.000.00 TL üzerinden yatırması gereken peşin harcı yatırması gerekmektedir.

İlk derece mahkemesince davacılara eksik harçları yatırmaları için kesin süre verildiği, harçların yatırılmaması durumunda sonucunun da ihtar edildiği verilen kesin sürenin usule uygun olduğu, eksik harçlar yatırılmadığı için önce dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesinde, sonrasında da davacıların 3 aylık sürede eksik harçları yatırarak davalarını yenilemedikleri için davalarının açılmamış sayılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacıların davalı lehine hükmedilen vekalet ücretine yönelik istinaf sebepleri incelendiğinde ise; karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 5/2.maddesinde;'' Gerek kısmi dava gerekse belirsiz alacak ve tespit davasında mahkemece dava değerinin belirlenmesinden sonra davacı davasını belirlenmiş değere göre takip etmese dahi, yasal avukatlık ücreti, belirlenmiş dava değerine göre hesaplanır.'' hükmü yine tarifenin 7/1. maddesinde de .'' Ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar;

davanın nakli, davanın açılmamış sayılması yahut görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildikten sonra başka bir mahkemede yargılamaya devam edilmemesi durumunda bu Tarifede yazılı ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra karar verilmesi durumunda tamamına hükmolunur. Şu kadar ki, davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez.'' hükmü bulunmaktadır.

Somut olayda dava değerinin 2.475.000,00 TL olduğu mahkemece belirlenmiş olup, kural olarak davacılar davalarını takip etmese de bu miktar üzerinden hesaplanacak nispi vekalet ücretinden ayrı ayrı sorumlu olacaklardır. Ancak ön inceleme tutanağı imzalanmadan davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği için vekalet ücretinin yarısına hükmedilecektir.

Bu şekilde davacıların ayrı ayrı sorumlu olduğu nispi vekalet ücreti 332.250,00 TL'nin yarısı olan 166.125,00 TL ise de A.A.Ü.T.'nin 7/1.maddesinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi durumunda hükmolunacak vekalet ücretinin, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemeyeceği başka bir deyişle maktu vekalet ücretinden fazla olamayacağı düzenlendiğinden ve karar tarihinde de maktu vekalet ücreti 30.000,00 TL olduğundan davacılar aleyhine ayrı ayrı 30.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinde de bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacılar tarafından ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacıların istinaf başvuru taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır ......