İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1093 K.2025/1100

Taraflar arasında görülen ödeme yasağı talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonununda kararda yazılı nedenlerle ödeme yasağı konulması talebinin reddine dair verilen 09.05.2025 tarihli değişik iş kararına karşı, talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; ... Bankası Kadıköy Şubesine ait ... seri numaralı, 09.05.2025 ödeme tarihli, 1.580.000 TL bedelli çekin, ... San. Tic. Ltd. Şti emrine keşide edildiğini, çekin keşidecinin cirosu ile müvekkilince iktisap edildiğini, çekin müvekkilinin elindeyken kaybolduğunu ileri sürerek, % 10 veya mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında ödeme yasağı kararı verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince tarihli ara kararda özetle; "...TTK Madde 651- (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. TTK.

818/s. maddesi yollamasıyla aynı yasanın Madde 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. maddeleri düzenlenmiştir. Somut olayda.

Talebe konu çekin meşru hamili olduğunu söyleyen talep eden tarafın çekin elinde iken zayi olduğunu ileri sürdüğü ancak çek iptalini talep etmediği, sadece ihtiyati tedbir mahiyetinde ödemeden men istediği anlaşılmaktadır.Talep eden tarafın, çek iptali davası açabilecekken yanlızca ödemeden men istemesinde hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından" gerekçesiyle, ödeme yasağı konulması talebinin reddine karar verilmiştir.Bu ara karara karşı, talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Talep eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Talebin hukuka aykırı ve keyfi biçimde reddedildiğini, çek iptali davası açmadan tedbir talep edilebileceğini, ödeme yasağı talebinde bulunmanın çeki zayi edenin yasal hakkı olduğunu, tedbir kararı verildikten sonra da süresi içinde iptal davası açma hakkı bulunduğunu, yasal düzenleme veya içtihatlarda iptal davası ile tedbir talebinin beraber ileri sürülmesi gerektiğine dair bir düzenleme bulunmadığını, çekin keşide tarihinin 09.05.2025 olmasına rağmen mahkemece saat 16.00 sıralarında kararın onaylandığını, bu tavrının objektif olmadığını,

bu saatten sonra yeni tedbir ve iptal talebinde bulunmanın da mümkün olmadığını, bulunsa dahi mahkemece verilecek kararın mesai saatine yetişmeyeceğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi edilen çek bedelinin, muhatap banka tarafından ödenmesinin tedbiren men edilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, talep eden vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Talepte bulunan vekili ... Bankası Kadıköy Şubesine ait ... seri numaralı, 09.05.2025 ödeme tarihli, 1.580.000 TL bedelli çekin, ... San. Tic. Ltd. Şti emrine keşide edildiğini, çekin keşidecinin cirosu ile müvekkilince iktisap edildiğini, ancak çekin zayi edildiğini ileri sürerek ödeme yasağı talep etmiştir.

TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652) TTK'nın 759. maddesi uyarınca, poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Hukuki yarar dava şartı olup, dava ve her türlü talepte hukuki yarar bulunup bulunmadığı mahkemece her zaman re'sen değerlendirilmelidir, yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında, davacının çekin rızası dışında zayi olması nedeniyle ve çekin kimin elinde olduğunu bilmemesi nedeniyle hasımsız şekilde çek iptali davası açarak, ödeme yasağı talep edebilecekken, iptal talebi bulunmadan ve nedenleri de açıklanmadan sadece ödeme yasağı istenilmesinde davacının hukuki yararı bulunmamaktadır.

HMK'nın 389 ve devamı maddelerinde ihtiyati tedbir kurumuna ilişkin yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Anılan düzenlemeler genel hüküm olarak, ayrık bir düzenleme bulunmayan her türlü geçici hukuki koruma tedbirleri hakkında uygulanabilir.

HMK'nın 397/1. maddesine göre, ihtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar düzenlemesi bulunmaktadır.

Buna göre, esasa ilişkin bir dava açılmadan önce ihtiyati tedbir talep edilmesi mümkün ise de, hasımsız şekilde açılan zayi nedeniyle iptal davasına ilişkin yasal düzenlemelerde ve özellikle TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulama imkanı bulunan TTK'nın 759 ve 760.maddelerinin birlikte değerlendirilmesinde, hasımsız şekilde çek iptali davası açması gereken bir kişinin, iptal talebinde bulunmadan, sadece ödeme yasağı istemesinde hukuki yararı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Zira, ihtiyati tedbir talebi ile esastan açılacak hasımsız şekilde çek iptali davasında, dilekçeye yazılacak hususlarda bir fark bulunmamaktadır. Bu talep dilekçesinde ileri sürülen vakıalar ile iptal talebinde bulunması mümkün olan bir davacının, iptal talebinde bulunmayarak, HMK'nın 397.maddesine göre sonradan, aynı vakıalarla yeniden talepte bulunması yargılamaya hakim olan temel ilkelerden olan ve HMK'nın 30.maddesinde düzenlenen usul ekonomisine de aykırıdır.

Diğer yandan tedbir talebi 08.05.2025 günü saat 15:47 de mahkemeye tevzi edilmiştir. Mahkemece 09.05.2025 günü saat 14:19:58 de karar dokümanı açılmıştır. Talep, tevzi ve yapılan işlem yerindedir. Esasen mahkemenin bir kararı ne kadar süre içinde vermesinin bir istinaf nedeni olmadığı, davacı vekilinin hukuki yararı bulunan bir talebini ileri sürmesinde hukuki bir engel bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan bu gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, tale eden vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f maddesi uyarınca karar kesindir.