İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1315 K.2025/1319

Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen karara karşı, tedbir talep eden vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbirin konusunun, taraflar arasındaki ticari alım-satım doğrultusunda aleyhine tedbir istenen şirket tarafına mal karşılığı olmak üzere teslim edilen 9 adet çekin müvekkili şirket ...'e istirdadı ve çek karşılığı gelen malların müvekkiline teslim edilmemesi sebebiyle müvekkilinin mezkur çeklerden dolayı aleyhine tedbir istenen şirkete borcunun bulunmadığının tespitine yönelik dava öncesi ihtiyati tedbir talebine ilişkin olduğunu, müvekkili şirket ...

Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin, "Türkiye’nin İlk Trafo Radyatörü Üreticisi" olarak İstanbul'da kurulduktan sonra günümüze kadar Türkiye’nin enerji ve elektrik sektöründe ihtiyaç duyulan özel radyatör ve kazan çözümlerini sunmaya devam ettiğini, ülkenin sanayileşme sürecine önemli katkılar sağlamış lider kuruluşlardan biri olduğunu, müvekkilinin ticari ilişkileri kapsamında ... Nakliye Ltd.

Şti. ile toplamda 8.000.000 TL'lik ahşap palet-ambalaj alımı konusunda anlaşma sağladığını, bu ticari ilişki anlaşma kapsamında, müvekkilinin tedbir istenen firmaya toplamda 8.000.000 TL'ye denk gelen 9 adet çek verecek olup, aleyhine tedbir istenen firmanın da malları teslim edeceğini, bu kapsamda, firma tarafından ilk part mal teslimine yönelik ... nolu, 14.02.2025 tarihli 1.728.000 TL bedelli ve ... nolu, 24.02.2025 tarihli, 787.200 TL bedelli faturalar tanzim edilmiş olduğunu, faturalara konu malların tesliminin yapılmadığını, gelinen aşamada toplamda 8.000.000 TL'ye tekabül eden 9 adet çekin karşılıksız kaldığını,

karşı edimin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi durumunda, senet borçlusunun sözleşmeden dönme ile bedel iadesi hakkını kullanabildiğini, müvekkilinin, malların teslim edilmemesi sebebiyle aleyhine tedbir istenen firmadan çeklerin iadesinin talep edilmiş olmasına rağmen firmaya ulaşılamadığını, müvekkili şirketin çeklerin keşidecisi olduğundan çekler hakkında iptal davası ikame edilemediğini, bu sebeple menfi tespit davası ikame edilecek olduğunu, çeklerin ibraz tarihlerinin yaklaşması nedeniyle arabuluculuk sürecinde müvekkilinin hak kaybına uğramaması adına dava öncesinde ihtiyati tedbir talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu,

müvekkili bakımından sonradan telafisi güç veya imkansız zararların meydana gelmesini önlemek amacıyla mezkur çekler hakkında ödemeden men yasağı verilmesi yönünde ve icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, öncelikle teminatsız olarak, kabul edilmediği halde teminatlı şekilde; ... Tuzla Organize San.

Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 750.000 TL bedelli, 28.06.2025 tarihli, .../İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 1.000.000 TL bedelli, 24.06.2025 tarihli, .../ İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 1.000.000 TL bedelli, 29.05.2025 tarihli, ... / İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 1.000.000 TL bedelli, 30.05.2025 tarihli, .../İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 1.000.000 TL bedelli, 25.06.2025 tarihli, .../İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ...04 seri nolu,

750.000 TL bedelli, 27.06.2025 tarihli, ... Tuzla Organize San. Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 1.000.000 TL bedelli, 30.06.2025 tarihli, ... Tuzla Organize San.

Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 750.000 TL bedelli, 29.06.2025 tarihli, .../İstanbul Deri OSB Şubesi'nin, keşide yeri İstanbul olan, ... seri nolu, 750.000 TL bedelli, 28.06.2025 tarihli, çekler hakkında hem lehtar konumunda bulunan aleyhine tedbir istenen firma hem de çekleri devralmış olabilecek üçüncü kişilerin müvekkilini haksız şekilde ödeme yapmakla karşı karşıya bırakabilecek olması ihtimali gözetilerek,

üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde ödeme yasağı verilmesini ve bununla birlikte İİK'nın 72/2 hükmü uyarınca icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, masrafların aleyhine tedbir istenilen tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk derece mahkemesi, ihtiyati tedbir talebini değerlendirdiği 22.05.2025 tarihli Değişik İş kararıyla; "...İhtiyati tedbir talebinde bulunan talep ettiği varlığın hakkı ve bu hakkın varlığının tehlikede olduğu hususunda hakimde kuvvetli bir kanaat oluşturması hususunun ispatı gerektiği, ihtiyati tedbir talebinde bulunanın hakkını ve tedbir sebeplerini dilekçede belirtmiş olmasının yeterli olmayacağı" (İsmail Hakkı KARAFAKİH, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Usulü ve Esasları, Ankara, 1952, Sy.267.

Prof. Dr. Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, Cilt 1-2, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, S. 58; Hakan ALBAYRAK, Medeni Usul ve İcra İflas Hukukunda Yaklaşık İspat, Ankara, 2013, S.192,193. Dr. Evrim ERİŞİR, Geçici Hukuki Korumanın Temelleri ve İhtiyati Tedbir Türleri, 2013,Sy.148. Prof. Dr. Baki KURU, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 4. Cilt, İstanbul, S.4326. Prof. Dr. Ejder YILMAZ, Hukuk Muhakemeleri Şerhi, Ankara, S.213. Prof.

Dr. İlhan POSTACIOĞLU, Medeni Usul Hukuku Dersleri, İstanbul, 1975, S.488.

Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ, İhtiyati Tedbirler, İstanbul Üniversitesi, İstanbul, 1981,S.783); ayrıca belge sunması gerektiği, atıf yapılan eserlerde de belirtildiği üzere "ihtiyati tedbir talebinde bulunanın hakkını ve tedbir sebeplerini dilekçede belirtmiş olması yeterli olmayacağı" gibi tam ispat aranmasa da sunacağı belge ile yaklaşık ispat seviyesinde iddiasını ispatlamasının zorunlu olduğu bu aşamada yaklaşık ispat seviyesinde de olsa talep edenin tedbir talebinin kabulü açısından gerekli delillerinin henüz toplanmadığı, ayrıca sunulmadığı,

bu nedenle tedbir kararının verilmesinin yasal koşullarının oluşmadığı sonucuna varıldığından..." tedbir talep edenin tedbir talebinin reddine, karar vermiştir.Bu karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir talep eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İhtiyati tedbir konusunun ticari alım satım doğrultusunda karşı tarafa mal karşılığı olmak üzere teslim edilen 9 adet müvekkili şirket tarafından istirdadı ve çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine yönelik dava öncesi ihtiyati tedbir talebinden ibaret olduğunu, mahkeme tarafından ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiğini, müvekkilinin Türkiye'nin ilk trafo radyotörü üreticisi olarak kurulduğunu, karşı tarafla toplamda 8.000.000,00 TL'lik ahşap palet ambalaj alımı konusunda anlaşma sağlandığını ve aleyhine tespit isteyene 8.000.000,00 TL'ye denk gelen 9 adet çek teslim edildiğini,

faturalara konu malların tesliminin yapılmadığını, karşı tarafın mal teslimine yönelik fatura düzenlemiş olduğunu ancak malların tesliminin yapılmadığını, hiçbir mal tesliminin yapılmadığını, firma yetkililerine ulaşım sağlanamadığını, 9 adet çekin karşılıksız kaldığını, kararın hukuka aykırı ve hatalı olduğunu, HMK'da yaklaşık ispat ölçüsünün ispat olarak arandığını, bu bilgiler ışığında dosyaya sunulan faturaların taraflar arasındaki ticari ilişkiyi gösterdiğini, yaklaşık ispata ulaşacak yeterlilikte olduğunu ayrıca faturaların ticari defterlere kaydedilmiş olmakla defterler incelendiğinde açıkça görüleceğini,

hiçbir firmanın durduk yere toplam 9 adet çek keşide etmeyeceğini, aksinin kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, çeklerin mal karşılığı olmak üzere avans niteliğinde karşı tarafa verilmiş olduğunu, bu hususun faturalar ve ticari defterlerle sabit olduğunu, müvekkilinin çeklerin işleme konulması durumunda haksız icra takibine maruz kalacağını, banka hesaplarının bloke edilmesi ile ticari iş akışının kilitleneceğini, ticari itibar kaybı yaşayacağını, faiz ve masraflarla karşı karşıya kalacağını, bu zararların telafisi mümkün olmayan zararlar niteliğinde olduğunu,

ibraz tarihinin 30.05.2025 başlamasından ötürü ve ibraz tarihi geldiğinde karşılığının bankadan tahsil edilme imkanı bulunduğundan müvekkilinin haciz tehdidi altında ödeme yapmaya zorlanacağını, müvekkili tarafından borçlu olmadığını ispatlamak amacıyla ayrıca menfi tespit ve çekin istirdadı davasının ikame edileceğini, arabuluculuk için gerekli işlemlerin tamamlandığını, men yasağı ve icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı istenmesinin zorunluluğunun hasıl olduğunu, kararın hukuka aykırı olduğunu iddia ederek,

kararın kaldırılmasını, çekler bakımından hem lehtar konumunda bulunan aleyhine, hem de çekleri devralmış olabilecek üçüncü kişilerin müvekkilinin haksız şekilde ödeme yapmakla karşı karşıya bırakılabilecek olma ihtimali gözetilerek üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde ödeme yasağı verilmesi ve bununla birlikte İİK'nın 72/2.maddesi uyarınca icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 72/2. maddesi gereğince ihtiyati tedbir istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekilince, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, talep eden şirketin ... Tuzla Organize Sanayi Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 28.06.2025 tarihli 750.000,00 TL tutarlı çek keşide ettiği, talep eden tarafın ayrıca ...

İstanbul Deri OSB Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 24.06.2025 - 29.05.2025 - 30.05.2025 - 25.06.2025 tarihli olarak ayrı ayrı 1.000.000,00 TL tutarında çek keşide ettiği, aynı banka şubesindeki çek hesabından 27.06.2025 tarihinde 750.000,00 TL tutarında çek keşide ettiği, 28.06.2025 tarihinde 750.000,00 TL tutarında çek keşide ettiği, talep eden şirketin ...

Tuzla Organize Sanayi Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 29.06.2025 tarihli 750.000,00 TL tutarında ve 30.06.2025 tarihinde 1.000.000,00 TL tutarında çek keşide ettiği, karşı tarafça talep eden şirket adına 24.02.2025 tarihli ahşap palet ürününe ait toplam 787.200,00 TL tutarında ve 14.02.2025 tarihinde 1.728.000,00 TL tutarında e-faturalar ibraz etmiş olduğu ve başkaca bilgi ve belgelerin dava dilekçesine ekli olmadığı anlaşılmıştır.

İİK'nın 72/2 fıkrasında; icra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkemenin talep üzerine alacağın %15'den az olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebileceği düzenlenmiştir. Anılan hükmün, HMK'nın 389 vd. maddeleriyle birlikte uygulanması gerekir.

HMK'nın 389/1.maddesi ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. '' hükmünü, 390/3 maddesi "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' hükmünü, 391/1.maddesi ise ''Mahkeme,

tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir." hükmünü içermektedir.Somut olayda, talep eden tarafça ticari satım ilişkisi kapsamında avans olarak verildiği iddia edilen çekler karşılığı olarak düzenlenen faturalara istinaden malların teslim edilmediği iddia edilmiştir.

Çek, bilindiği üzere, temel ilişkiden mücerret bir kambiyo ilişkisini ifade etmektedir. Dilekçeye ekli bilgi ve belgelerden, HMK'nın 390/3. hükmü gereğince, talep eden tarafın kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmiş olduğunun kabulü mümkün görülmemektedir.

Diğer taraftan, İİK'nın 72/2.fıkrası gereğince takip öncesi icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilebilir ise de talep eden vekilince üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde ödeme yasağı ile birlikte takibin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir talep edilmiştir. Üçüncü kişilerin haklarının ihlali sonucunu doğuracak şekilde ödeme yasağı kararı verilemeyeceği açıktır. Kaldı ki mevcut deliller, yaklaşık ispat bakımından yeterli değildir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b1 ve 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 391/3. maddeleri gereğince karar kesindir.