İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1389 K.2025/1758

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın görevsizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen karara karşı, davalı ... .... AŞ vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin gerçek kişi tacir olduğunu, ...Eks. Taş. Tic. Ve San. Ltd. Şti.'nden ... ve ...plakalı araçları satın aldığını, davacının bu araçları satın almadan önce ...ile ... Sanal market arasında imzalanmış olan nakliye/taşeronluk sözleşmesi gereğince söz konusu araçların ... Sanal market siparişlerinin Antalya İli'nde müşteriye teslimi amacıyla kullanıldığını, davacının da bu araçları satın almasının akabinde ...

Sanal Market ve ...arasındaki sözleşme devam ettiğinden, satın aldığı araçlarla birlikte bu teslimat işini yürüttüğünü, müvekkilinin verdiği hizmetin bedelinin de öncelikle ...ile ... Sanal Market arasındaki sözleşme gereği ... Lojistik'e ödenmesi, müvekkilinin hakediş bedellerinin karşılığını da ...

Lojistik'ten tahsil etmesi gerektiğini, hakediş bedelinin ise teslim ettiği paketlere göre belirlendiğini, ancak müvekkilinin hak kazandığı hizmet bedelinin ödenmediğini, müvekkilinin 2023 Nisan - 2023 Ekim arasında vermiş olduğu hizmete ilişkin hakediş bedellerine bağlı olarak fatura düzenlendiğini, ancak bu fatura bedelleri müvekkiline ödenmediği gibi fatura içeriklerine de yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğini, fatura içeriklerinin kabul edildiğinin de aşikar olduğunu, ...Eks.Taş.Tic.

Ve San. Ltd.Şti.'nin şirket bölünmesi yaşadığını, infisah edildiğini, davalı şirketler ... Dağıtım Lojistik ve Depolama AŞ ve ... ...Hiz.

AŞ'ye ait tüm aktif ve pasifleriyle birlikte Beyoğlu 7. Noterliğinin 25.07.2024 tarih ... sayılı, 24.07.2024 tarihli genel kurul kararı ile devrolduğunu, bu kararın Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde 31.07.2024 tarihinde ilan edildiğini, bu nedenle davalı şirketlerin davacının alacaklarının tamamından müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek, hizmet bedeli alacaklarının şimdilik 1.000,00 TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...... AŞ vekili, savunmasında özetle; davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, davaya ilişkin ticari kayıtlara ve ayrıntılı bilgilere yer verilmediğini, müvekkilinin şirket kayıtlarına ulaşamasalar da hakediş diye tabir edilen alacak talebinin o dönem ...

Lojistik ile davacı arasındaki kira sözleşmesine ilişkin olduğunun yüksek ihtimal olduğunu, bu sebeple sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğunu, müvekkilinin adresinin Sarıyer/ İstanbul olması sebebiyle İstanbul Mahkemelrinin yetkili olduğunu, infisah sonrasında ...ile ... Sanal market müşterilerine ilişkin ticari faaliyetlerden devaralan ... ...

AŞ firmasının sorumlu olacağının kararlaştırıldığını, bu sebeple davanın hsumetten reddi gerektiğini, davanın kötüniyetli açıldığını, davacının hukuki yararı olmadığını, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu davacı belirli alacak davası açmadığından davanın reddi gerektiğini, davaya mesnet fatura ve diğer delillerin taraflarına tebliğ edilmediğini, bu sebeple tüm savunma ve itirazlarını saklı tutuklarını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ...AŞ'ye dava dilekçesi e-tebligat yoluyla tebliğ edilmiş, ancak davaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, alacak talebine ilişkindir.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesinde.

Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi düzenlenmiş olup, bu hükme göre "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir." Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında istisna öngörülerek "Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." ifadesine yer verilmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 4. Maddesinde; nispi ve mutlak ticari davalar düzenlenmiş olup her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları nispi ticari dava olup, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddenin ilk fıkrasında a, b, c, d, e ve f bentlerinde sayılan hususlardan doğan hukuk davaları ise mutlak ticari dava niteliğindedir.

TTK m. 5 uyarınca aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesi, tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Aynı kanunun 12.maddesine "bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.

Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır." Anılan Yasanın 11.maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.". 15.maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkanda veya sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve geliri 11.maddenin 2.fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemeleri bulunmaktadır.

Bir kimsenin Vergi Usul Kanunu'na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3’üncü maddesinde.

Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca TTK’nun 1463.maddesinde de, önce 17.maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17.maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.Gerçekten, 19.02.1986 tarih 19024 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile T.T.K.'nun 1463.maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir.

Buna göre;Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanunu'nun 177.maddesinin 1.fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

Vergi Usul Kanunu’na istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.(Yarg.3HD.

E: 2019/3674 -K: 2019/7113)tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; mahkememizce davacı tarafın uyuşmazlık konusu olayın gerçekleştiği iddia edilen 2022-2023 yılları arasına ait vergi kayıtlarının ilgili vergi dairelerinden istendiği, davacı tarafa ait vergi kayıtlarının incelenmesinde mezkur tarih aralığında işletme defteri esasına göre defter tuttuğu, gelir vergisi mükellefi olduğu,

ticari kazancının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesi kapsamında esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlayıcı faaliyette bulunmadığı anlaşılmakla davacı taraf tacir olmadığından huzurdaki davanın nisbi ticari dava olarak kabul edilemeyeceği, aynı zamanda mutlak ticari davalardan da olmadığı anlaşılmakla davanın Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerekmekte olup görev yönünden davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. " gerekçesiyle, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davalı ... ... AŞ vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ......

AŞ vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, her ne kadar görevsizlik kararı verilmiş ise de, davacının dava konusu alacak talebinin dayanağının bölünen şirket ...ile davacı arasında gerçekleştirilen taşıt kira sözleşmesine ilişkin olduğunu, müvekkili bölünen şirket ile davacı arasında taşıt kira sözleşmesi akdedildiğini, işbu sözleşme ile davacıya ait dava konusu aracın müvekkili tarafından kiralanarak,

müvekkilinin yetki belgesine kaydedildiğini, müvekkilinin iş ve işlemleri için ilgili aracın kullanıldığını, dolayısıyla esasen taraflar arasında bir araç kira sözleşmesi olduğundan mahkemenin işbu davaya bakmakla görevli olmadığını, müvekkili ... ...firmasının merkez adresinin Sarıyer/İstanbul olması hasebiyle İstanbul Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğunu, diğer bir deyişle taraflar arasındaki kira ilişkisinin varlığı sebebiyle işbu davanın sulh hukuk mahkemesinin görev alanına girdiğini, bu nedenle dosyanın asliye hukuk mahkemelerinin görev alanı kapsamında olduğuna ilişkin tespitin hatalı olduğunu,

huzurdaki davaya bakmakla görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemeleri olduğunu, bu sebeple mahkemenin 18.04.2025 tarihli asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğunun tespitine ilişkin ilamına karşı istinaf başvurusu yapmak zorunlulğu hasıl olduğunu, ayrıca müvekkilinin sicile kayıtlı olduğu adresin de "İstinye Mah. Şehit Fatih Satır Cad. ..., Sarıyer, İstanbul" olduğunu, bu nedenle İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğunu, istinaf incelemesi sonucunda kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda dosyanın yetkili ve görevli sulh hukuk mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini,

bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve dosyanın görevli ve yetkili İstanbul sulh hukuk mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, taşımaya ilişkin faturaya bağlanmış alacağın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davalı ... ... ...

AŞ vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili; davacının ...Eks. Taş. Tic. Ve San. Ltd. Şti.'nden ... ve ...plakalı araçları satın aldığını, davacının bu araçları satın almadan önce ...ile ... Sanal market arasında imzalanmış olan nakliye/taşeronluk sözleşmesi gereğince söz konusu araçların ...

Sanal market siparişlerinin Antalya ilinde müşteriye teslimi amacıyla kullanıldığını, davacının da bu araçları satın almasının akabinde ... Sanal Market ve ...arasındaki sözleşmenin devam ettiğini, davacının da satın aldığı araçlarla birlikte bu teslimat işini yürütmeye devam ettiğini, bu şirketin davalı şirketlere devrolduğunu, davacının verdiği hizmetin bedelinin öncelikle ...ile ... Sanal Market arasındaki sözleşme gereği ...

Lojistik'e ödenmesi, akabinde davacının hakediş bedellerinin karşılığının da ... Lojistik'ten tahsili gerektiğini, ancak davacının ... Lojistik'e 2023 Nisan- Ekim arasında vermiş olduğu hizmete ilişkin kestiği fatura bedellerinin ödenmediğini ileri sürerek, fatura bedellerinin tahsili için eldeki kısmi alacak davasını açmıştır. Davalı ... ... AŞ (Eski Unvan;... ... ...

AŞ) vekili davaya cevap dilekçesi sunmuş, davaya ilişkin ticari kayıtlara ve ayrıntılı bilgilere yer verilmediğini, müvekkilinin şirket kayıtlarına ulaşamasalar da hakediş diye tabir edilen alacak talebinin o dönem ... Lojistik ile davacı arasındaki kira sözleşmesine ilişkin olduğunun yüksek ihtimal olduğunu savunarak, davanın reddini istemiş, diğer davalı davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkemece, davacının işletme esasına göre defter tuttuğu, gelirinin esnaf işlemesi sınırını aşmadığı, tacir olmadığı, bu sebeple davanın nispi ve mutlak ticari dava olmadığı ve asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Ticaret Sicil Gazetesinin 01.08.2024 tarihli nüshasına göre; davacının ... ve ...plakalı araçları satın aldığını belirttiği ...Eks. Taş. Tic. Ve San. Ltd.

Şti.'nin tam bölündüğü ve davalı şirketlere devrolunduğu anlaşılmaktadır. Davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu faturalar incelendiğinde; faturaların davacı tarafından ...Eks. Taş. Tic. Ve San. Ltd. Şti.adına ''... Sanal Destek Nakliye Bedeli'' açıklamasıyla düzenlediği, Nisan-Ekim 2023 dönemleri arasına ait olduğu görülmektedir. Her ne kadar kararı istinaf eden davalı ... ... AŞ (Eski Unvan;... ... ...

AŞ) vekili taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğunu ileri sürmekte ise de basit yargılama usulüne ilişkin eldeki davada cevap dilekçesi ile veya tensip zaptı ile delillerini sunması için verilen bu sürede bir kira sözleşmesi sunmamıştır. Bu nedenle davalının isitnaf istemi yerinde görülmemiştir. Öte yandan, davacı, davalıdan satın aldığı araçlarla davalının ...

Sanal markete verdiği nakliye hizmetine kendisinin devam ettiğini, ancak davalının hizmet bedelini ... sanal marketten tahsili ile kendisine ödenmesinin kararlaştırılmasına rağmen kendisine hizmet bedellerine ilişkin ödeme yapılmadığını ileri sürmüş, davalı ... ... ...AŞ ise ilişkinin kira sözleşmesinden kaynaklandığını savunmuşturTaşıma TTK'da düzenlenmiş olup TTK'nın 4/1.a maddesi uyarıca mutlak ticari davadır.

TTK'nın 5/1.maddesi uyarınca, kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara bakma görevi asliye ticaret mahkemelerine aittir. Somut uyuşmazlıkta davacının davalıya düzenlediği faturaların konusunun nakliye hizmeti verilmesine ilişkin olduğu, davacının davalıdan satın aldığı araçlarala davalıya ... Sanal market işinde nakliye hizmeti verdiği, alacağın bu hizmetten doğduğu görülmektedir.

Görev, dava şartı olup yargılamanın her aşamasında mahkemelerce resen gözetilecek hususlardandır. Bu açıklamalar doğrultusunda, resen yapılan incelemede, ilk derece mahkemesi davaya bakmak konusunda görevli olduğundan işin esasına girilmesi gerekirken yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş ve kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik karanının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.