İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1539 K.2025/1567

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin borçlulardan 11.03.2025 keşide tarihli 476.162,35 TL, 16.04.2025 keşide tarihli 469.921,12 TL, 26.03.2025 keşide tarihli 452.425,99 TL bedelli bedelli çekler yönünden, alacak ödeme günü geçmiş olmasına rağmen ödenmediğini, alacağın rehinle de temin edilmediği sebebiyle 1.398.509,46 TL alacak yönünden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 28.04.2025 tarihli Değişik İş kararında;

"...alacağın varlığının yaklaşık olarak ispat edildiği ve böylece ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, alacaklının (banka sorumluluk tutarları hariç bedel üzerinden hesaplanan) 1.360.559,46-TL Alacak yönünden alacağın % 15'ine tekabül eden 204.083,919-TL Teminat karşılığında, İİK'nın 257. vd maddeleri gereğince karşı tarafın/borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının kararda yazılı alacak miktarına yetecek kadar kısmının, İcra İflas Kanunun koyduğu sınırlar içinde ihtiyaten haczine..." gerekçesiyle,

teminat karşılığında ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiştir.Borçlular vekilince, İİK'nın 265.maddesi uyarınca bu karara, yasal süresi içinde itiraz edilmiştir.İtiraz eden borçlular vekili, itiraz dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkilleri aleyhine 3 adet çeke istinaden ihtiyati haciz talebinde bulunulduğunu ve çeke istinaden verilen ihtiyati haciz kararının davalı tarafından İstanbul 12.İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyasına konularak takip başlatıldığını, İhtiyati haciz kararının taraflara tebliğ edilmediğini, davalı tarafın çeklere istinaden yani kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz talep ettiğini, söz konusu ihtiyati hacizde İstanbul Mahkeme ve İcra Dairelerinin yetkili olmadığını, müvekkili ...

Enerji Nakliye Otom.San.ve Tic.Ltd.Şti. ve diğer müvekkili ...’in adresinin Uzunköprü olduğunu, bu sebeple Uzunköprü Mahkeme ve İcra daireleri yetkili olduğunu, ihtiyati haczi sebeplerinin mevcut olmadığını, belirlenen teminatın düşük olduğunu iddia ederek, ihtiyati hacze itirazlarının kabulüne ve kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz kararını değerlendirdiği 19.06.2025 tarihli ek kararında; "... ihtiyati hacze konu çekin muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliğine dönüştüğü gözetilerek, HMK'nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak BK.'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de yetkili mahkemelerden biridir. Bu nedenle alacaklının ikametgah yeri Gaziosmanpaşa/İstanbul olması itibariyle yetkili mahkemeden talepte bulunduğundan..." gerekçesiyle, ihtiyati hacze yetki bakımından yapılmış olan itirazın reddine karar verilmiştir.

Bu ek kararına karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ .

Borçlular vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

Yetkili mahkemenin Uzunköprü Mahkemeleri ve İcra Daireleri olduğu, HMK 10. maddesi ile TBK'nın 89. maddesi hükmü gözetilerek alacaklının ikametgah mahkemesinin yetkili olduğu belirtilmek suretiyle itirazlarının reddedildiğini, emsal kararlarda karşılıksız çıkan çek alacağının götürülecek borç hâline geldiğini kabul etme imkanı bulunmadığına dair İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin 2025/703 Esas, 2025/894 Karar sayılı ilamının olduğunu,

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2022/13485 Esas ve 2023/5462 Karar sayılı kararında da takibe konu çekin bankaya ibrazında karşılığının bulunmamasının yetki itirazı yönünden sonuca etkili olmadığı gerekçesine yer verildiğini, kambiyo senetlerinden doğan alacakların aranacak alacak niteliğinde olduğundan TBK'nın 89/1 madde hükmünün uygulanamayacağını, bu nedenle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve itirazın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, İİK'nın 265/5 maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek kararın istinafına ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ihtiyati hacze itirazın reddine dair ek karar verilmiş; bu ek karara karşı, borçlular vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya kapsamından; karşı taraf .... Ltd.

Şirketi'ne ait ... sının Uzunköprü/Edirne Şubesindeki çek hesabından düzenlenen 11.03.2025 keşide tarihli 476.162,35 TL bedelli çekin talep eden şirket adına düzenlendiği, söz konusu şirketin çeki bankaya ibrazında karşılıksız şerhinin düşülmüş olduğu, 16.04.2025 tarihli ve 26.03.2025 tarihli çeklerin ise sırasıyla 469.921,12 TL ile 452.425,99 TL olarak hamiline düzenlendiği, talep eden şirketin hamil olarak çekleri bankaya ibrazı sonucunda hesapta bakiye bulunmaması nedeniyle banka sorumluluğu tutarı dışında karşılıksız olduğuna dair şerh düşüldüğü,

söz konusu çeklerin keşide yerinin Uzunköprü, muhatap bankanın şubesinin bulunduğu yerin Uzunköprü olduğu, çek üzerinde karşı taraf ...'in aval olarak yer aldığı, dosyaya ibraz edilen bilgi ve belgelerden borçluların her ikisinin adresinin Edirne ili Uzunköprü olduğu, alacaklı vekili tarafından bankanın cevabı yazısı sonrasında 11.03.2025 tarihli 476.162,35 TL, 16.04.2025 keşide tarihli 469.921,12 TL, 26.03.2025 keşide tarihli 452.425,99 TL bedelli çeklerden kaynaklanan toplam 1.398.509,46 TL alacak nedeniyle İİK'nın 257. maddesi gereğince ihtiyati haciz talebinde bulunmuş olduğu anlaşılmıştır.

İİK'nın 265/1.maddesi hükmü uyarınca borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanun'un 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. (818 Sayılı BK'nın 73/1) hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. maddesi uyarınca alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir.

Çeklerin gününde ibraz edilerek karşılıksız çıkması üzerine, çekten kaynaklanan alacak, çek borçlusu bakımından götürülecek borca dönüşmüştür.Alacaklının ticari merkezinin dosya içerisindeki vekaletname örneği ve Türkiye Sicili Gazetesi'nin 15.04.2025 tarihli nüshasından, İstanbul ili Gaziosmanpaşa ilçesinde olduğu,

ihtiyati haciz talebine dayanak yapılan çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulması nedeniyle aranacak borç vasfını yitirip götürülecek borç hâline dönüştüğü, dolayısıyla alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olduğu anlaşılmış, borçlular vekilinin istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, borçlular vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca karar kesindir.