İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/2065 K.2025/1993

Zayi belgesi verilmesi davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle. İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün “...” sicil numarasında kayıtlı müvekkili ...

Şirketi’nin (Şirket) Müdürler Kurulu toplantısını yapmak üzere 22 Eylül 2025 tarihinde saat 12:00’da şirketin merkez adresi olan “...Kartal/İstanbul” adresinde Müdürler Kurulu Başkanı ..., Müdür ..., Müdür ..., şirket paydaşlarından ... bir araya geldiklerini, şirket müdürlerinden Burcu Akgül’ün şirkete ve şirketin Müdürler Kurulu Başkanı ... ve diğer müdür ...’na hitaben gönderdiği Beyoğlu ..

Noterliği’nin 5.09.2025 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi (Ek-1, İhtarname) ile şirket defterlerinin şirketin merkez adresinde olduğunu bildirmiş olmasına ve şirket merkezinde yapılan aramalara rağmen şirketin: “Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri”,“Müdürler Kurulu Defteri” ve “Pay Defteri”nin şirketin merkezinde olmadığının görüldüğünü ve müdürlerin hiçbirinin şirket defterlerinin nerede olduğu konusunda bilgi veremediklerini, böylece defterlerin kaybolduğunun anlaşıldığını, sunulan nedenle 22 Eylül 2025 tarihinde yapılması gereken Müdürler Kurulu toplantısının yapılamadığını, şirket açısından alınması gereken,

özellikle yapılmamış genel kurulların yapılması yönündeki müdürler kurulu kararların alınamadığını belirterek ...Şirketi’nin “Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri”, “Müdürler Kurulu Defteri” ve “Pay Defteri”nin zıyaa uğradıklarının hükmen tespitine, belirtilen şirket defterlerinin zıyaa uğradıklarına dair bir belgenin müvekkili şirkete verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda; davacı şirket basiretli bir tacir gibi davranarak şirketin tutması zorunlu olan belgeleri tutmak ve muhafaza etmekle görevlidir.

Ancak davacı şirket, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, Müdürler Kurulu Defteri ve Pay Defterinin şirketin merkezinde olmadığını ve müdürlerin hiçbirinin şirket defterlerinin nerede olduğu konusunda bilgi veremediklerini, böylece defterlerin kaybolduğunun anlaşıldığını beyan etmiştir. Ticari defterlerin zayi ettiğini belirterek zayi belgesi verilmesi talebinde bulunmuştur. Ticari defterlerin de nasıl kaybolduğuna ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Kaldı ki tutulması zorunlu olan şirkete ait belgelerin basiretli bir tacir gibi davranarak koruması gerekirken kaybetmesi nedeniyle..." davanın reddine, ... karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Şirket müdürlerinden ...'ün, İzmir ...

Noterliği'nin ... yevmiye numaralı Limited Şirket Pay Devri Sözleşmesi ile şirkette sahip olduğu hisselerin 75'ini ...'e, ...'na ve ...'e devrettiğini, şirketin merkez adresinin İstanbul'da olması nedeniyle, hisse devrinin tescil ve ilan işlemlerinin İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde yapılması gerektiğinden, şirketin İstanbul'da ikamet eden tek hissedarı ve müdürü olan ...'ün defterleri İstanbul'a götürdüğünü ve tescil ve ilan işlemlerini gerçekleştirdiğini, ihtarname ile şirket defterlerinin merkez adresinde olduğunu bildirmiş olmasına rağmen, davanın açılmasından sonra şirkete gönderdiği Kartal ...

Noterliği'nin 20 Ekim 2025 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile defterlerin kendisinde olmadığını, şirketin diğer müdürlerinde olduğunu iddia ettiğini, tutanak ile sabit olduğu üzere, defterlerin şirketin diğer müdürleri ve paydaşlarında bulunmadığını, defterlerin kaybolduğunu, defterlerin kayıp olmasının ve yeni defter düzenletilememesinin, şirketin faaliyetlerine ve yönetilmesine engel olduğunu, ...'ün, müdür olarak gereken özeni göstermeyerek defterlerin kaybolmasına sebep olduğunu, zayi kararı verilmemekle, adı geçen müdürün kusurunun sonuçlarının şirkete yüklendiğini,

ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin bir çekişmesiz yargı işidir.İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacının talebi, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca açılmış, zayi belgesi verilmesi talebi olup, maddede sayılan veya benzeri nedenlerle tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari belgelerin zayi olması halinde zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.

Mahkemece, davanın süresinde açıldığı kabul edilmiş, ancak dava konusu defterlerin nasıl kaybolduğuna ilişkin açıklama yapılmadığı, dava konusu defterlerin muhafazasında özensiz davranıldığı, davacının basiretli bir tacir gibi davranarak defterlerini korumak için gerekli önlemleri almadığı kabul edilerek karar verilmiştir.

TTK'nın 82/1. maddesi "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." hükmünü içerir.Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6).

Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder.

Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir.

Kanun'da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).Davacı, ticaret şirketi olup tacirdir. Zayi olduğu talep edilen karar defteri de maddede belirtilen saklanması zorunlu olan ticari defterlerdendir.

Yasal düzenlemede açıklandığı üzere davanın bir aylık süre içinde açılması gerekir TTK'nın 82/7 maddesinde düzenlenen zayi belgesi verilmesi için başvuru süresi hak düşürücü süre olup bu süre içinde başvuru yapılması zorunludur.Bu hukuki açıklamalara göre somut olaya gelindiğinde; zayi belgesi verilmesi için kanunda sayılan sebepler tahdidi olmamakla birlikte, davacı tarafça ispata ilişkin herhangi bir delil ibraz edilemediği gibi somut olayda, davacının özen ve basiretli tacir yükümlülüğüne uygun davrandığı da kanıtlanamamıştır.

Davacı şirket defterlerin hangi durumda kaybedildiğine ilişkin bir belge sunmamıştır. Sadece tüm özen ve dikkate rağmen kaybedildiğini, şirket müdürü ve hissedarı olan ve İstanbul'da ikamet eden ... tarafından defterlerin hisse devri için İstanbul'a götürüldüğünü ve defterleri...'ün kaybettiğini belirtmiştir. Ticari belgelerin uygun şekilde muhafaza edilmek suretiyle gerekli önlemlerin alınması basiretli bir tacirden beklenecek davranıştır.

Davacı dava konusu karar defterinin ne şekilde zayi olduğunu kanıtlamadığı gibi bu konuda delil ve bilgi de sunmamıştır. Davacı ticari defter ve belgelerini koruyup gözetme yükümlülüğüne ve basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne uygun davarandığını kanıtlayacak delil göstermemiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin zayi belgesi istemine ilişkin içtihadı da bu yöndedir (E:2015/13372, K: 2017/1346, T:07.03.2017).Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.