İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/2145 K.2026/294

Zayi nedeniyle çek iptali talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı, dava dilekçesinde özetle; 2001 yılından itibaren 15/10/2001 tarihli ... numaralı, ...-... Hesap numaralı, ... Bankası, Şişli Meydan şubesine ait ...'a ait çek yaprağının kaybolduğunu, çeki kaybettiği için ...' ın hesabının yirmi dört yıldır açık gözüktüğünü belirterek çekin ödenmesini önlemek için ödeme yasağı konulmasını ve dava sonunda söz konusu çekin iptal edilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacı çek hesap sahibi tarafından, kaybolduğu iddiası ile boş çek yapraklarının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. Talep, boş çek yaprakları hakkında olup, TTK 780. Maddesi uyarınca boş çek yaprakları çek vasfında olmadığından ve ayrıca çek hesabı sahibi olan keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açamayacağı gözetildiğinde, somut olayda iptale ilişkin TTK'nın 757 vd. maddelerinin uygulanma olanağı bulunmadığı..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818. maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

TTK' nın 757. Maddesi ''İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir'' hükmünü içermektedir. İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651. maddesi uyarınca, çeke bağlı alacak hakkı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur.

Davacı, ...'a ait ... Bankası Şişli Meydan Şubesinin ... no'lu hesabına bağlı ... nolu, lehtar ve miktar kısımları boş olan çeklerin kaybedildiği iddiasıyla iptal talebinde bulunmuştur.

İlk derece mahkemesi, boş çek yaprağının kıymetli evrak niteliğine haiz olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. İmzalı çeklerin boş olması iptal davası açılmasına engel olmayıp çek hamili iptal davası açabilir. 6102 Sayılı TTK 818/1.s maddesi delaletiyle 757 vd. maddeleri uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan hamilin çekin iptali isteminde bulunabilmesi mümkündür.

Keşideci imzasını havi çeklerin boş kısımlarının sonradan doldurularak tedavüle sürülmesi mümkündür. Davacı, yetkili hamil olduğunu iddia ettiğine göre dava açabilir ise de somut olayda, çekte imza bulunup bulunmadığı tespit edilemediği gibi, davacı da çeke bağlı bir alacak hakkı olduğunu iddia etmemiştir.

Mahkemenin gerekçesinde belirttiği gibi; talep boş çek yaprağı hakkında olup TTK'nın 780. maddesine göre boş ve imzasız çek yaprağı çek vasfında olmadığından ve ayrıca davacı tarafından çeke bağlı bir hakkı olduğu iddia edilmediğinden, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.ç. maddesi uyarınca karar kesindir.