İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/956 K.2025/1645

Zayi nedeniyle çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket Sulfert'in %100 hissesine sahip olan ... (T.C. kimlik no: [TCKN]), 24.01.2024 tarihli Anonim Şirket Hisse Devri Sözleşmesi ile tüm hisselerini ... A.Ş.'ye (vergi kimlik no: ...) devrettiğini, bu devir, 01.02.2024 tarih ve 11013 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığını, yeni hissedar ... A.Ş., müvekkil şirket'in ticari faaliyetlerini sürdürdüğünü, cari ilişkide bulunulan ...

Lojistik A.Ş. (vergi kimlik no: 0790020954), müvekkil şirketin kendilerine 12.915,00 USD tutarında borcu olduğunu ve bu borca istinaden eski ortak ...'in çek ile ödeme yapacağını taahhüt ettiğini, ancak çekin teslim edilmediğini bildirdiğini, bu durum üzerine ...'e çekin akıbeti sorulduğunu ve kendisinin, borca ilişkin ... Bahçelievler İstanbul Şubesi'nden.

3048211 seri numaralı, 29.11.2023 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 12.915,00 USD'lik bir çek keşide ettiğini, ancak çeki teslim edemeden kaybettiğini ve bu konuda polis merkezi amirliğine bildirimde bulunacağını belirttiğini, daha sonra ...'in, 06.06.2024 tarihinde Örnekköy Şehit Salih Başkent Polis Amirliği'nde 2024/805 evrak numaralı Kayıp Eşya Tutanağı tutturduğunu ve kayıp çek hakkında bildirimde bulunduğunu, bu esnada, çekin lehtarı olan ...

Lojistik A.Ş.'ye çek bedeli olan 12.915,00 TL, "3048211 nolu çeke istinaden ödenen" açıklamasıyla ödendiğini, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkili tarafından ayrıca muhatap bankaya da Türk Ticaret Kanunu'nun 799. maddesi uyarınca çekten cayma bildirimi yapıldığını, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ettiklerini, ...

Bahçelievler İstanbul şubesinin 3048211 seri numaralı, 29.11.2023 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda davacı, çekin hamili değil, çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır.

Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.Tüm dosya kapsamı ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen çek yönünden davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(Yargıtay 11. HD. 2016/1259 Esas 2017/1116 Karar sayılı ilamı, İstanbul BAM 12. HD. 2021/1048 Esas 2021/930 Karar sayılı ilamı)..." gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin iş bu davayı ikame etmekte hukuki yararının olduğunu, mahkeme kararında yalnızca çekin hamilinin iptal davası açabileceği, davacı şirketin ise keşideci sıfatına sahip olduğu gerekçesiyle davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının kabul edildiğini, söz konusu çekin şirketin eski ortağı tarafından keşide edildiğini, ancak hiçbir zaman lehtara teslim edilmediğini ve kaybolduğunu bu durumda çekin henüz ekonomik dolaşıma girmediğini, zayi nedeniyle doğan hukuki ve ekonomik riskin halen keşideciye ait olduğunu,

üçüncü kişilerin çeki eline geçirerek ibraz etme riskinin devam ettiğini, çekin henüz tedavüle çıkmadan zayi olması hâlinde keşidecinin son yetkili hamil konumunda olduğunu, çekin iptali talebi ile dava açmasında güncel ve korunmaya değer hukuki yararı bulunduğunu, çek teslim edilmeden kaybedilmiş olduğunu ve iptali gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya kapsamından, davacı tarafça, ... İstanbul Bahçelievler Şubesindeki çek hesabından ...

Lojistik AŞ adına 29.11.2023 keşide tarihli 12.915,00 USD bedelli çeki keşide ettiği, 06.06.2024 tarihinde ...tarafından şikayette bulunulduğu, şikayetinde ... Şirketinin sahibi olduğunu, firmaya ait ... Bankasından çek defterinin bulunduğunu, çek defteri içerisinde ...

Lojistik AŞ isimli firmaya kesilen 12.9015,00 ABD Doları tutarlı çek bulunduğunu, bu çeki 20.01.2024 tarihinde aradığında bulamadığını, birçok defa aradığını fakat bulamadığını belirterek şikayetçi olduğu, dilekçe ekinde 11.06.2024 tarihli çek lehtarı ... Lojistik AŞ hesabına ödenen 12.915,00 USD tutarındaki dekont örneğinin ibraz edildiği, davacı şirket tarafından dava dışı muhatap banka ...

Bankası Bahçelievler İstanbul Şubesine 12.06.2024 tarihinde Üsküdar 17. Noterliğinde düzenlenen ihtarnamenin keşide edildiği, söz konusu ihtarnamede dava konusu çekten dolayı TTK'nın 799.maddesi uyarınca cayma hakkını kullandığını belirterek ibrazı durumunda müvekkilinin çekten cayma hakkını kullandığına dair çekin arkasının yazılmasını ve çek bedelinin ibraz edene ödenmemesini talep ettiği ve iş bu kıymetli evrak iptaline dair davayı açmış olduğu anlaşılmıştır.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde, hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil, hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir çek tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Bu nedenle ilk derece mahkemesince verilen karar usule ve yasaya uygun bulunmuş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava konusunun miktarı itibariyle karar kesindir.