İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2024/177 K.2026/454

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, davalı taşeron ile davacı müvekkili arasında 05.09.2019 tarihli Taşeron Sözleşmesi tanzim olunduğunu, sözleşme de davalı tarafın Taşron sıfatıyla, davacı müvekkilinin ise İşveren sıfatıyla yer almakta olup, sözleşme gereğince müvekkili yükleniciye ait, Kanarya Mah ...Caddesi Küçükçekmece/İstanbul adresi üzerinde bulunan ve Küçükçekmece Mahallesi ... parselde tapuya kayıtlı olan... isimli inşaat projesinin tesisat imalatını yapmayı yüklenmiş olduğunu, sözleşmenin 2. maddesine göre işin bedelinin 1.500.000 TL olduğunu, sözleşmenin 4. maddesine göre işe başlama tarihinin 15.09.2019, iş teslim tarihinin 30.12.2019 tarihi olduğunu,

sözleşmenin 6.2 maddesine göre davalı taşeronun ödemesinin daire karşılığı olacağını, müvekkilinin sözleşme gereğince üzerine düşen edimi davalıya 4 adet bağımsız Bölümü devrederek gerçekleştirmiş olduğunu, bu kapsamda; söz konusu işin olduğu,

İstanbul İli Küçükçekmece İlçesi Küçükçekmece Mah. ... parsel ... numaralı Bağımsız Bölümlerin, 05.09.2019 tarih ve ... yevmiye sayılı işlemle davalı tarafa devredilmiş olduğunu, buna rağmen davalı tarafın üzerine düşen ifayı belirlenen tarihte veya daha sonrasında yerine getirmemiş olduğunu, bunun üzerine davalı tarafa edimlerini yerine getirmesi icin Bakırköy 40. Noterliğinin 22.03.2021 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide ve tebliğ edilmesine rağmen hiçbir cevap verilmediği gibi işe de başlanmamış olduğunu,

yine bunun üzerine müvekkilince 10.05.2021 tarihinde Küçükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/39 D.İş sayılı dosyası üzerinden tespit talep edilmiş ve mahkemece yapılan keşif sonucu 21.06.2021 tarihli tespit raporu alınmış olduğunu, müvekkilinin defaten sözlü olarak da davalıdan tapuları iade etmesi isteminde bulunmuş ancak bugüne kadar sonuç alamamış olduğunu, yapılan açıklamalar çerçevesinde asıl talepleri kabul edilmez ise terditli olarak bedel isteminde bulunuyor olduklarını, bedel yönünden uyuşmazlık hakkında arabuluculuğa başvuru yapıldığını, ancak anlaşma sağlanamamış olduğunu,

davaya konu taşınmazların üçüncü şahıslara devredilerek davacı müvekkilinin zarar görmemesi için taşınmazların devrinin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini beyanla; öncelikle, davalı adına kayıtlı İstanbul ili Küçükçekmece İlçesi Küçükçekmece Mahallesi ... parsel ... numaralı Bağımsız Bölüm sayılı taşınmazın üzerine 3. kişilere devrin önlenmesi için ihtiyati tedbir konulmasına,

davalı adına kayıtlı İstanbul ili Küçükçekmece İlçesi Küçükçekmece Mahallesi ... parsel ... numaralı Bağımsız Bölüm sayılı taşınmazlarının ayrı ayrı tapu kaydının iptali ile davacı adına ayrı ayrı tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davaya dayanak yapılan 05.09.2019 tarihli adi sözleşmedeki imzaya itiraz ettiklerini, müvekkili ile davacı arasında böyle bir sözleşme yapılmadığını, müvekkilinin taşınmazların bedelini ödeyerek satın aldığını beyanla; davanın reddine, davacının %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece 22/11/2023 tarihli karar ile, Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Bedel, nakti olarak belirlenebileceği gibi nakit yerine geçecek şekilde altın ya da taşınmaz olarak da kararlaştırılabilir.

Nakit bedel karşılığı eser sözleşmeleri yönünden ise sınırlayıcı istisnai bir kural bulunmadığından mahkeme kararına gerek olmaksızın tek taraflı irade beyanı ile sözleşmeden dönme mümkündür.

Hukuk Genel Kurulu'nun 08.11.2006 tarih 2006/15-702 Esas, 2006/691 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin 04.06.1998 tarih 1998/513 Esas, 1998/2377 Karar sayılı kararında da bedel karşılığı eser sözleşmesinden dönme için tek taraflı irade beyanının yeterli olduğu benimsenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı tarafça 05/09/2019 tarihli taşeron sözleşmesi altındaki imzaya itiraz edilmiş olup mahkememizce davacı tarafa sözleşme aslını sunmak üzere süre verilmiş, davacı tarafça sözleşme aslı sunulmadığından imza incelemesi yapılamamıştır.

Dava konusu taşınmazların tapu kayıtları ve akit tabloları celbedilmiş olup tetkikinde, davacı adına kayıtlı taşınmazların davalıya satıldığı, bedellerinin nakden ve peşinen alındığı belirtilerek davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafça aslı sunulamayan sözleşme suretinin tetkikinde sözleşme karşılığında daire verileceği belirtilmiş ise de, taşınmazlar açıkça belirtilmemiş, davaya konu taşınmazların tescili öncesinde ve sonrasında da bu hususta tarafların iradelerini gösterir belge ibraz edilmemiştir.

Davacı taraf, sözleşme bedeli olarak verildiğini iddia ettiği taşınmazların tapularının sözleşmenin davalı tarafça gereği gibi ifa edilmediğinden bahisle iptali ile adına tescilini talep etmiş ise de, incelenmesi gereken ilk husus, taşınmazların sözleşme bedeli olarak davalıya devredilip devredilmediği hususudur.

Bu hususta davacı tarafın taşınmazların sözleşme bedeli olarak davalıya devredildiğine dair delil ve belge ibraz edemediği, tapu akit tablolarında da bu hususta açıklama bulunmadığı, tescil öncesi ve sonrasında da tarafların yazılı beyanlarını içerir belge ibraz edilemediği, bu durumda taşınmazların sözleşme bedeli olarak devredildiğinin mahkememizce kabul edilemeyeceği açıktır. Bu sebeple sözleşmenin ifa edilip edilmediği hususunda ayrıca bir araştırma yapılmamıştır.

Bu hususta imzası inkar edilen sözleşme aslı ibraz edilmediği gibi taraflar arasında bu yönde bir sözleşmenin varlığı kabul edilse dahi, sözleşme karşılığı verildiği hususu ispatlanamamış olan taşınmazların tapuların iptal ve tescil talebi davanın konusunu oluşturmakla bu yöndeki araştırma davanın çözümüne katkı sağlamayacaktır. Bu sebeplerle sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesiyle, müvekkil şirket ile davalının sahibi ve tek yetkilisi olduğu, ....Tic. ... ile müvekkil şirketin projesini yürüttüğü... Evleri projesindeki işlerin yürütülmesi için 05.09.2019 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşme uyarınca.

15.09.2019 tarihinde işe başlanması ve 30.12.2019 tarihinde (toplamda 120 gün içerisinde) bu edimleri tamamlanması karşılığında ise sözleşmenin 2. maddesine göre 1.500.000 TL ödeme yapılmasının kararlaştırıldığını, müvekkil şirket tarafından, bu ödemenin yerine geçmek üzere sözleşme tarihinde yani 05.09.2019 tarihinde davalıya 4 adet taşınmazın devredildiğini, bu husus dosyadaki tapu kayıtları ile sabit olduğunu, müvekkil şirket ile davalı arasında yazılı olarak yapılan sözleşmenin, eser sözleşmesi olduğunu,

eser sözleşmesinde yüklenicinin (davalının) esas olarak eser meydana getirmesi ve bu eseri iş sahibine (müvekkil şirkete) teslim etmesi gerektiğini, davalı, yapılan sözleşme ile...

Evleri projesindeki kalorifer kazanı, tesisat hatları, doğalgaz tesisatlarına ait mekanik işleri, ... gaz açma işlemlerinde ana boru ve kazan dairesi, yangın ve temiz su depolarının yapılması işlerini yapmayı üstlendiğini, her ne kadar iş sahibi olarak müvekkil, işin bedeli olan 1.500.000 TL ödemeyi kabul etmiş ise de, davalıya bu bedele karşılık gelecek şekilde 4 adet daireyi sözleşme tarihinde devrettiğini, bu durum dosyaya celp edilen tapu kayıtları ile sabit olduğunu, davalı taraf, sözleşme gereği üzerine düşen ifayı belirlenen tarihte ve aradan 2 yıla yakın bir süre geçmesine rağmen yerine getirmediğini, bunun üzerine,

davalı tarafa sözleşmedeki edimlerini yerine getirmek üzere, tebliğden itibaren 1 hafta içerisinde işe başlaması için Bakırköy 40. Noterliğinin 22.03.2021 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edildiğini, bu ihtarname davalıya tebliğ edilmesine rağmen hiçbir cevap verilmediği gibi işe de başlanmadığını, (EK-2dosyada alınan 21.06.2021 tarihli raporda;ile davalının, sözleşme gereği yapması gereken işleri yapmadığının ispatlandığını, bu raporun davalı vekiline tebliğ edildiğini, dosyada mevcut olan ve kendilerince sunulan rapora karşı itiraz dilekçesi de delil olarak kabul edildiğini,

davalı vekilinin hem rapora karşı itiraz dilekçesinde hem de

işbu davaya karşı verilen cevap dilekçesinde taraflar arasında yapılan eser sözleşmesinin mevcudiyetinin kabul edildiğini, yani sözleşme aslının temin edilmemesi davanın reddi gerekçe yapılamayacağını, yargılama dosyasında hem tarafımızca hem de davalı tarafça delil olarak kabul edilen değişik iş dosyasında davalı vekilinin beyanları sayın mahkeme tarafından dikkate alınmadığını, oysa ki;

davalı vekili yazılı beyanlarında taraflar arasındaki sözleşmenin varlığı kabul edildiği gibi iş bedeli karşılığı olarak dava konusu taşınmazların verildiğinin de kabul edildiğini, hatta kayden verilen gayrimenkullerin dışında yapılan işler için bir ödemenin de yapılmadığı yönünde sitemde bulunulduğunu, belirtilen ilamlar davamıza uygulandığında, davalı vekilinin yazılı beyanları kesin delil niteliğinde olacağını, dolayısıyla dava konusu taşınmazların davalıya iş karşılığı ödenecek olan bedel yerine verildiği tartışmasız hale geldiğini,

davalının üstlendiği işi yapmadığı da mahkemece tespit edilmiş olup bu iş karşılığında verilmiş olan taşınmazların tapu kaydının iptaline karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu yerel mahkemece davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup kaldırılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı ise taşerondur.

Davada davacı, taraflar 05.09.2019 tarihli taşeron sözleşmesi akdedildiğini, ... isimli projede davalının tesisat imalatını üstlendiğini, iş bedelinin 1.500.000 TL olarak kararlaştırıldığı ve işin 15.09.2019 tarihinde başlayıp 30.12.2019 tarihinde teslim edileceğinin düzenlendiğini, davacının sözleşme kapsamında üzerine düşen edimi yerine getirerek davalıya 4 adet bağımsız bölümü devrettiği, buna rağmen davalının sözleşmeden doğan edimini süresinde ve gereği gibi yerine getirmediğini, Bakırköy 40. Noterliğinin 22.03.2021 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesine rağmen edimlerin ifa edilmediği ve işe başlanmadığını,

Küçükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/39 D iş sayılı dosyası üzerinden tespit yaptırıldığını, davalının edimini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığı ve tapuları alarak sebepsiz zenginleştiğini, taraflar arasında bedel yönünden uyuşmazlık bulunduğunu, Küçükçekmece ilçesi Küçükçekmece Mahallesi ... parselde bulunan 18, 44,117 ve 121 numaralı bağımsız bölümlerin tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tescilini talep ettiği, bu talebin kabul edilmemesi halinde şimdilik 1.000,00 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, 05.09.2019 tarihli adi yazılı sözleşmedeki imzaya itiraz ettiklerini, yazılı sözleşme imzalamadıklarını, daireler avans karşılığı verilmediğini, davalının davacıdan 01.02.2016 tarihli sözleşmeye istinaden alacaklı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme, davacı taraf verilen süreye rağmen 05.09.2019 tarihli sözleşmesini ibraz edemedikleri, dava konusu daireler tapuda devir edildiği, davacı iddiası itibariyle dava konusu dairelerin iş sebebiyle verilip verilmediği hususu olduğu, davacı bu hususta delil sunamadığı, daireler sözleşme gereği devir edildiği ispat edilemediği, bu sebeple sözleşmenin ifa edilip edilmediği hususunda ayrıca bir araştırma yapılmadığını, sözleşme varlığı kabul edilse dahi sözleşme karşılığı verildiği hususunda ispat edilemediği kabul edilerek davanın reddine karar vermiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi ve dosya kapsamı itibariyle taraflar arasında 01.02.2016 tarihli bir sözleşme bulunduğunu, bu sözleşme kapsamında davalının çeşitli işler yaptığı, buna karşılık davacının üzerine düşen ödeme yükümlülüklerini yerine getirmediği ve verdiği çeklerin ödenmediğini, davacıya yönelik Küçükcekmece 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/134 esas sayılı dosya ile alacak davası açtıklarını, mahkeme görevsizlik kararı ile dosyayı Ticaret Mahkemesine gönderildiğini, davacı ekonomik olarak batmış olması sebebiyle masraf yapmak istemediklerini, taraflar arasındaki sözleşme davacı tarafından fesih ettiğini, 01.02.2016 tarihli sözleşme kapsamında davalıya ödeme yapmayan davacı tarafın dava açması kötüniyetli olduğunu bildirmiştir.

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Davalı taraf 05.09.2019 tarihli sözleşmedeki imzayı ve akdi ilişkiyi inkâr ettiğinden, akdî ilişkinin kurulduğunu ispat külfeti davacı üzerinde kalmaktadır.

Hukuki işlemlerin miktar veya değerleri yasal sınırı geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir

Davalının akdi ilişkiyi inkâr etmesi hâlinde, ispat yükü davacının üzerinde olup, sözleşmenin kurulduğunu davacının kural olarak yazılı delille veya ikrar, yemin, ticari defterler gibi diğer kesin delillerle ispatlaması gerekir

Dosya kapsamından davacı vekilinin dava dilekçesinde açıkça "yemin" deliline dayandığı anlaşılmaktadır. HMK hükümleri ve HGK kararları (2015/2838 K. ve 2021/546 K.) uyarınca; davacı davasını yazılı delille veya delil başlangıcıyla ispatlayamamış ise de, mahkemenin davayı aydınlatma ödevi ve usul kuralları gereğince davacı tarafa, sözleşme ilişkisinin varlığı konusunda davalı tarafa yemin teklif etme hakkı bulunduğunun hatırlatılması (ihtar edilmesi) hukuki bir zorunluluktur.

Ayrıca, mahkemece davalının savunmasında geçen 01.02.2016 tarihli sözleşme ve 22.02.2018 tarihli fesih ihbarı incelenmemiş, görevsizlik kararı verilen Küçükcekmece 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/134 esas sayılı dava dosyası celp edilip incelenmemiştir.

O halde mahkemece taraflar arasında akdi ilişkinin kurulup kurulmadığı, akdi ilişki kapsamında dava konusu bağımsız bölümlerin verilip verilmediği yönelik inceleme yapılması için, Küçükcekmece 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/134 esas sayılı dava dosyasının mahkemesinden celbi, 01.02.2016 tarihli sözleşme ve 22.02.2018 tarihli fesih ihbarı taraflardan celbi sağlanması ile taraflar arasında akdi ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususunda inceleme yapılması gerekmektedir.

Ayrıca akdi ilişkinin kurulup kurulmadığı hususunda davacıya yemin delili hatırlatılması gerekmektedir.

Mahkemece yazılı olduğu şekilde, davacı tarafından dayanak yapılan 05.09.2016 tarihli sözleşmenin ibraz edilmemiş olması sebebiyle akdi ilişki kurulmadığından bahisle davanın reddi kararı hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.