İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1713 K.2024/912

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile, 2018 yılında kurulan müvekkilinin, e-ticaret sektöründe çanta satışı yaptığını, "..." baskılı bebek bakım çanta, hamile ve ebeveynlerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak firma bünyesinde tasarladığını ve 14.02.2019 dan beri satışına başlandığını, tasarım tescili için 04.02.2020'de müvekkili tarafından başvuru yapıldığını, bu başvurunun ... numara ile aynı tarihte kurum nezdinde ön incelemeden geçtiğini, ilk satışla ilgili faturaların sunulduğunu söz konusu ürünün dijital reklamların yanı sıra, birçok ünlü ismi ile de reklam çalışmaları yapıldığını,

bu çalışmalar neticesinde müşteriler nezdinde "..." modelinin müvekkili ile özdeşleştiğini, müvekkiline ait çantaların popüler hale geldikten sonra davalılar tarafından kopyalandığını, davalı ... in ... marka başvurusunun çanta dahil birçok emtia yönünden tescil kapsamında çıkarıldığını, davalıların önce trendyol üzerinden tescilli ürünlerin satışa çıkarıldığını, müvekkilinin noter aracılığıyla söz konusu ihlallerin sonlandırılması için ihtarname keşide edildiğini, ancak davalıların eylemlerine devam ettiğini ve davalı yanın son bulmaz eylemlerinin müvekkilinin tescilli tasarımdan doğan haklarınını ihlal ettiğini iddia ederek,

tasarıma yönelik tecavüzün önlenmesini ve durdurulmasını, haksız rekabetin önlenmesini ve şimdilik 10.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...'in cevap dilekçesi süresinden sonra olup davalılar vekili ... yönünden cevap dilekçesinde ve ... yönünden beyan dilekçesinde; müvekkilleri ... ve ...'in kendilerine ait işletmelerinde deri, kösele, karma deri ve diğer malzemelerden muhtelif cins ve tip çanta imalatı ve satışı ile iştigal olduğunu, müvekkillerinin sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarda özgün ve yeni tasarımlar ile faaliyette olduklarını, davaya konu ürünün davacı firmanın tasarımı olmadığını, kanunda öngörülen yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığını, bu nedenle de davacının bir hak iddia edemeyeceğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"....Dosya kapsamı deliller ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafa ait SMK.'nun tescilsiz tasarım hükümlerinden yararlanacak yeni ve ayırt edici bir tasarımlarının bulunmadığı, daha önce başkası tarafından kamuya sunulan ve piyasaya sürülen ürüne dayalı olarak hak sahipliği iddia edildiği, bu haliyle tasarımdan doğan hakka herhangi bir tecavüz olmadığı gibi, dava dışı üçüncü kişiye ait ürün tasarımının davacı tarafça öne sürüldüğü, kendisi hak sahibi olmadığından üçüncü kişilerin bunu kullanmalarını men yetkisinin bulunmadığı, ve haliyle davalı tarafın haksız rekabetinin de söz konusu olmadığı anlaşılmakla davacının davasının reddine" Şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Dava konusu edilen '' ...'' marka çantanın TPMK kararı ile müvekkili şirket adına tescil edildiğini, Mahkemece, tasarımın daha önce dava dışı bir şirket tarafından kamuya sunulmuş olduğu gerekçesinin hatalı olduğunu, tpmk kararını sunduklarını, tasarımın ... numara ile sicile kayıt edilerek 09.12.2020 tarih ve 354 sayılı bültende yayımlandığını, ... numaralı tescilin de kesinleştiğini ilgili tescil belgelerine göre yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini, davada fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 10.000 TL maddi, 20.000 TL manevi tazminat talep edilmişken maddi tazminat için 7.375,00 TL,

manevi tazminat için 7.375,00 TL ve haksız rekabet iddiası için 7.375,00 TL'ye vekalet ücreti hükmedildiğini, değer belirtilmeyen haksız rekabet iddiasına 7.375,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Bilirkişi heyetinde marka ve patent uzmanı olmasına rağmen, haksız rekabeti saptayacak olan bir uzman bulunmadığını,Davalıların şüpheli olduğu Bakırköy CBS dosyasında alınan bilirkişi raporunda, davalılarca satışa sunulan ürünlerin müvekkilinin ürünleriyle birebir benzer nitelikte olduğu,

ürünlerin iltibas edildiğinin tespit edildiğini, bilirkişi raporları arasında çelişki olmasına rağmen, çelişki giderilmeden karar verildiğini, Raporda yabancı menşeili videoda ürünlerin gösterildiği beyan edildiğini, ancak bu ürünü Türkiye'de tanıtan,ilk defa satışa çıkaranın müvekkili olduğunu, Yargıtay 11. Hd, tescilli sınai hak konusu olmayan bir ürünü türkiye'de ilk kez kullanan kişi büyük emek ve para harcayarak ürünü tanıtmış ve aynı ürün, bu emek ve tanınmadan istifade edilerek iltibasa sebebiyet verecek şekilde kullanılmışsa ticari dürüstlük kurallarının ihlal edildiği,haksız rekabete yol açıldığı yönünde kararı olduğunu,

Davacının ... markasının ... gibi online sitelerde erişimi mümkün olan, yalnızca facebook üzerinden 535.000 TL üzerinde reklam yatırımı yapıldığını, 289 reklam yayınlandığını, 26 milyon üzerinde müşteriye erişimi sağlanmış bir ürün olduğunu, google arama motoruna baby bag ibaresi yazıldığında ilk ürünün müvekkiline ait olduğunu, TPMK kararı yerinde ve kesin olmadığı gibi konunun yargıya taşındığını, Çanta tasarımlarında seçenek özgürlüğü dar olmasına rağmen;

müvekkilinin tasarımı ... çantadan birçok özelliğiyle farklı olduğunu, Yargıtay 11. HD E. 2016/7972, K. 2018/2136 20.3.2018 tarihli kararında da haksız rekabetin kabul edildiğini, Yargıtay’ın içtihadına göre, tescilsiz ürünlerin haksız rekabet hükümleriyle korunacağını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2018/651 K. 2019/3363 T.

2.5.2019 tarihli kararında; "...Davacı şirketin tescilsiz tasarıma konu ürünü türkiye'ye getiren büyük emek ve para harcayarak tanıtan firma olup olmadığı keza ve harcı alem olup olmadığı ile davalının piyasa sürdüğü ürünün davacı tarafça daha önce tanıtımı yapılan ürüne iltibas oluşturacak şekilde benzer olup olmadığı davalının bu davranışının dürüst ve serbest rekabete aykırı bir eylem niteliğinde olup olmadığının değerlendirilmesi" gerektiğine karar verildiğini,TMK madde 2' nin dikkate alınması gerektiğini, Bakırköy Cum.

Sav. 2020/66479 Sor. Numaralı dosyasında konu çantada ... adlı, ... marka lisans numaralı marka işaretinin iltibas ve iktibas yoluyla kullanıldığı; müvekkile ait bagmori baby bag çanta ile üzerinde inceleme yapılan baby bag çantasının model, renk ve şekil olarak birebir benzerliği, tespit edildiğini, Müvekkilinin kendi özel tasarım ekibi ile tasarladığı,

ürettiği, hem yurt içine hem de yurt dışına sattığı ürünlere ilişkin fikri mülkiyet haklarını korumak adına oldukça yoğun çaba sarfettiğini, tasarımın yeni ve ayırt edici olduğunu, raporda tasarımın Türkiye'de müvekkil şirketten önce hiç satışa sunulmadığının dikkate alınmadığını kararın kaldırılması davanın kabulü gerektiğini beyan etmiştir.

İNCELEME Bilirkişi heyeti hazırlamış oldukları 22/12/2021 tarihli raporda; davacının davaya dayanak yapılan çanta tasarımının, davacıdan daha önce dava dışı bir şirket tarafından kamuya sunulmuş olduğu, yeni ve ayırt edici olmadığı tespit edilen davacıya ait çanta tasarımının, SMK kapsamında tescilsiz tasarım koruması şartlarını haiz olmadığı belirtilmiştir. TPMK yazı cevabına göre; dava dilekçesinde yer verilen ... numaralı tasarım "çanta tasarımı" olup davacı 04.02.2020'de başvuruda bulunduğu, 09.04.2020'de bültende ilan edildiği, başvuruya ... in itirazı üzerinde ayırt edicilikten yoksun olduğu gerekçesi ile reddine karar verildiği görülmüştür.

GEREKÇE Dava, tasarıma tecavüzün tespiti, meni refi olmadığı takdirde haksız rekabetin meni ile maddi manevi tazminat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili istinafında ... numaralı ve ... tescilli tasarımların değerlendirilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.Somut uyuşmazlıkta; davacı, dava dilekçesinde davaya konu tasarımın 14.02.2019'da satışına başladığını, ... numaralı tasarım tescil belgesi ile 04.02.2020' de TPMK nezdinde başvurusunun yapıldığını belirtmiş, cevaba cevap dilekçesinde de dava dilekçesindeki iddiasını sürdürmüştür.

Davacı öninceleme duruşmasından sonra sunduğu 11.06.2021 Tarihli dilekçesinde ise ..., ... numaralı tasarımlara değinerek tasarım tescil belgelerini sunmuştur.Bu durumda ... ve ... numaralı tasarımlara dava dilekçesinde değinilmediği, bu hususun HMK 141 md gereğince iddianın genişletilmesi süresi içinde ileri sürülmediği, rapora itirazda bu yönde itirazda bulunulmadığı dikkate alındığında istinaf dilekçesinde yer verilen tescilli tasarımlar iş bu davaya konu edilmemiş olmakla ... ve ... numaralı tescilli tasarımların mahkemece inceleme konusu yapılmamasında usul yasaya aykırılık görülmemiştir.

Ancak, mahkemece tescilsiz tasarıma ilişkin hükümlere göre değerlendirme yapılmış ise de; davacı ... numaralı tasarım başvurusuna dayanmış olup, dosyaya yansıyan evraklar ve rapora göre davacının ... numaralı tasarım başvurusunun itiraz üzerine reddedildiği, davacı yanca YİDK iptali için Ankara 4 FSHHM'nin 2021/10Esas, 2021/470K sayılı dosyasında açılan davanın reddine karar verildiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince ilgili dava dosyasının getirtilerek bekletici mesele yapılması hususunun değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, kararın bu yönden kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan nedenle davacının istinafının kısmen kabulüne, HMK 353.1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.