İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/387 K.2023/1809

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin tesisat malzemeleri sektöründe uzun yıllardır faaliyet gösterdiğini, "yekpare gövdeye faiz bir duş ızgarası su gideri" buluş başlıklı 21/03/2011 başvuru tarihli ... başvuru ve tescil numaralı faydalı model ile TPMK'da tescilli olduğunu, davalı şirketin de aynı sektörde faaliyet gösterdiğini, ... tescil numarası ile "duşa kabin için kanal profilinde yenilik" buluş başlıklı faydalı model tescil belgesi almış olduğunu, müvekkilinin faydalı modelinin emsallerinden son derece farklı olduğunu,

üretim esnasında yekpare yapıdaki ürünün daha kısa sürede daha az işçilik ve kalifiye eleman gereksinimi ile daha az maliyetle ... kullanıcısının hizmetine sunulduğunu, davalının TPMK nezdinde ... tescil numaralı faydalı modelinin SMK 142.maddesi çerçevesinde yenilik kriterini taşımadığını, ayrıca başvuru tarihinden önce bilindiğini ve kamuya arz edildiğini, davalı ürünü ile müvekkiline ait ürün karşılaştırılmasında önceki tarihli olan müvekkiline ait buluşun istemlerinde belirtilmiş olan unsurlara eşdeğer nitelikte unsurların sonraki tarihli davalıya ait Faydalı Model başvurusunda var olduğunu,

istemlerinde korunması istenen özelliklerin ve anlatılan parçaların her iki üründe de bulunduğunu, müvekkilinin faydalı model başvurusunun davalının başvurusundan önceki tarihli olduğunu, her iki ürünün de esas itibariyle aynı işlevi gördükleri ve bunu aynı şekilde gerçekleştirdiklerini, müvekkilinin faydalı modelinin Birleşik Devletler patentinden de farklı olduğunu, davalının faydalı modelinin ise yurt dışında kullanılan faydalı modeller gibi parçalı olduğunu ve hiçbir yenilik içermediğini, davalı adına TPMK nezdinde kayıtlı olan ... başvuru numaralı faydalı model konulu buluşun yenilik vasfını taşımadığından,

başvuru tarihinden önce bilindiğinden ve kamuya arz edilmiş olduğundan hükümsüz kılınmasına, terkine, mahkeme kararının ilan edilmesine, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacı tarafın müvekkiline ait faydalı modele başvuru ve ilan aşamasında itiraz etmediğini, müvekkiline ait buluşta, davacıya ait buluştan farklı olduğunu, gerek davacıya ait faydalı modelde gerekse başvuru tarihinde piyasadaki ürünlerde tırnaklı yapının bulunmadığını, müvekkili tarafından geliştirilen ve üretilen faydalı modelin bu yönüyle yenilik ihtiva edip tercih edildiğini, davacıya ait buluşta buluşun açıklaması kısmında "gövde ile su gider boğazının yekpare yapıya haiz olması ve komple plastik malzemeden mamul olmasıdır." şeklinde olup,

müvekkiline ait buluşta "...kapak profil kısım çelikten yapılmasıdır.

Bu sayede hem görüntü güzelliği sağlanmakta hem de plastik gibi dayanımı az olmamaktadır." şeklinde tanımlandığını, ayrıca müvekkiline ait buluşta, davacıya ait buluştan farklı olarak "portatif hazne içerisindeki eğimli yapı sayesinde suya bir akış hızı kazandırmakta ve su gider sifonuna çok daha kolay ve hızlı bir şekilde yönlendirmektedir" davacıya ait buluşta ve piyasada mevcut modellerde ise böyle bir eğim mekanizması ve su akışına hız kazandırma özelliğinin bulunmadığını, taraflara ait faydalı modelin hitap ettiği alıcı ve tercih nedenleri farklılıklar arz ettiğini, birbirlerinin muadili veya ikamesi olmadığını,

modellerin sahip olduğu parçaların kabul anlamına gelmemekle birlikte benzerlik gösteriyor olduğu kabul edilse dahi, bu benzerlik modellerin tasarımındaki teknik ve şekli zorunluluklar nedeniyle oluşabilecek zaruri benzerliklerden ibaret olup, söz konusu parçalar aynı işlev özelliklerine sahip olmayan, aynı amaca hizmet etmeyen nitelikte olduğunu, müvekkiline ait faydalı modelin tescile ve korunmaya değer, yenilik içeren, sanayiye uygulanabilen bir faydalı model olduğunu, bu nedenlerle bu aşamada ve kötü niyetli ikame edilen haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bakırköy 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 26/05/2021 tarih ve 2021/64 Esas - 2021/89 Karar sayılı kararıyla; "... dosyaya sunulan raporlara göre davalıya ait hükme konu faydalı model ile davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin yalnızca taban bölgesinde yer alan tırnak yapısı bakımından farklı özelliklere sahiptir.

Ancak 1 no'lu bağımsız istemi davacı faydalı modeline benzerliği ve diğer istemlerinin de bağımlı olması nedeniyle yenilik unsuruna haiz olmadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar dosyaya sunulan ve dava dışı firmalara ait modeller ile davalı faydalı modeli arasında benzerlik tespit edilememiş ise de münhasıran davacıya ait faydalı modelin yenilik kırıcı olabileceği kuşkusuzdur.

Her ne kadar davalı taraf davacıya ait faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkin kararın yargılama devam ederken kesinleşmiş olduğundan bahisle, bu faydalı modelin yenilik kırıcı olarak değerlendirmeye alınmaması gerektiğini beyan etmiş ise de.

İstanbul 4.FSHM'nin ilgili dosya münderecatına göre davacı faydalı modelinin yenilik vasfına haiz olmaması nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verilmiş olduğu; yenilik vasfı olmadığı mahkeme kararı ile kesinleşmiş bir faydalı modele benzerliği tespit edilen davalı yana ait faydalı modelin ise hükümsüzlüğüne sırf bu nedenle dahi karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde. "Davacıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ilişkin dava Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2018/3061 E- 2019/7920 K 09.12.2019 tarihinde tarafından onandığını ve davacının FM belgesinan hükümsüz kılındığını, Davacı tarafından tarafımıza açılan aynı faydalı model belgesinden kaynaklı 'Tecavüzün Ref'i ve Maddi Tazminat İstemli' davanın İstanbul 2. Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi 2017/172 Esas sayılı dosya ile reddine karar verildiğini;

bu sebeple hükümsüzlüğüne karar verilen dava konusu faydalı model ile yapılan karşılaştırma neticesinde müvekkil faydalı modelinin yenilik özelliği taşımadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğüne karar verilmesinin usule aykırı olduğunu, Bilirkişi Heyetinin raporlarında 'İncelemenin ancak dosya kapsamındaki deliller ile sınırlı olabileceğini ve bu nedenle de davacı tarafından işbu dava dosyasına tek dayanak ve delil olarak sunulan ... nolu FM Belgesi ile kıyaslama yapılacağını' belirttiklerini,

bu FM belgesinin de hükümsüz kılındığını,Yenilik vasfı taşımadığı mahkeme kararı ile sabit olan davacının faydalı modeline dayanarak hükümsüzlük talebinde bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu, zira davacının artık delil vasfında ve yenilik özelliği olan bir faydalı modelinin mevcut olmadığını, Bilirkişi raporunda müvekkile ait faydalı modelin yenilik vasfını koruduğunun tespit edildiğini, bu sebeple yenilik vasfına haiz bir faydalı modelin hükümsüz kılınmasının usule aykırı olduğunu, Bilirkişi tarafından internet üzerinden yapılan araştırmalarda.

Tistoline 300 duş kanalı ürünü yönünden; ... duş kanalının ... nolu DUŞA KABİN İÇİN KANAL PROFİLİNDE YENİLİK buluş başlıklı faydalı model belgesinin yeniliğini ortadan kaldırıcak nitelik olmadığının açıkça tespit edildiğini.

Http;//...com internet sitesi üzerinde yapılan incelemeler ise; üründe pozitif hazne(3), set duvar (5), tırnaklı yapı ve ayak kısmı(8) özelliklerinin görülmediği ve bu sebeple ... numaralı faydalı modelin 1 nolu bağımsız istemini hükümsüz kılabilecek nitelikte olmadığının belirtildiğini, Davacının sicilden terkin edilen dava konusu faydalı modele benzer olması sebebi ile yenilik özelliği olmadığı ve sadece bu sebeple dahi hükümsüz kılınabileceğine yönelik yapılan tespite itiraz ettiklerini,

zira müvekkilin faydalı modeli ile davacının faydalı modeli arasında bir takım farklılıkların tespitinin yapıldığını ve müvekkil faydalı modelinin yenilik özelliğini koruduğu tespitinin bilirkişi tarafından yapıldığını, Buna rağmen davacı faydalı modeli ile sadece benzer görünen bölümler açısından müvekkilin faydalı modelinin yenilik özelliği göstermediği ve davacının hükümsüz kılınan faydalı modeline benzer olduğundan müvekkilin ürününün de hükümsüz kılınması müvekkilin hakkını zedelemekte ve hakkaniyete uymadığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davacının davasının KABULÜ ile. Davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine." karar verilmiştir. Hüküm davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı tarafından, davalı adına tescilli ... tescil numarası ile "duşa kabin için kanal profilinde yenilik" buluş başlıklı faydalı modelin yenilik kriterini taşımadığını ve başvuru tarihinden önce kamuya arz edilmiş olması nedeniyle davalıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi istenmiş; davalı ise, gerek davacıya ait faydalı modelde gerekse başvuru tarihinde piyasadaki ürünlerle arasında farklar bulunması nedeniyle faydalı modelin yenilik özelliğinin bulunduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Yenilik kırıcı olarak kabul edilen davacıya ait ... sayılı faydalı modelin İstanbul 4.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi (Kapatılan)'nin 2014/42 Esas ve 2016/73 Karar sayılı dosyası ile "yenilik unsurunu içermediği" gerekçesiyle hükümsüzlüğüne karar verildiği ve hükmün Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmüş ise de; davacıya ait faydalı modelin hükümsüz kılınmasının davalı faydalı modelinin yenilik özelliğini ortadan kaldırmasına engel olmadığı anlaşıldığından; davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.