İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/317 K.2024/1099

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 356. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma açılarak yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA.

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin bebek mağazalarında tercih edilen "..." markasının sahibi olduğunu, davalı şirket ile müvekkili şirketin aynı sektörde faaliyet gösterdiğini, davalı şirketin faydalı model belgesine konu ettiği ... numaralı bebek yatağı isimli buluşun yeni olmadığını, bu ürünün davalı firmanın eski çalışlarından ... tarafından tasarlanmış olmasına rağmen, buluş sahibinin şirket ortağı ... olarak gösterildiğini, dava konusu faydalı model belgesi ile korunan bebek yatağının aynısının daha önce davalı tarafından ... numaralı tasarım belgesine konu edildiğini, ayrıca aynı bebek yatağına davalı tarafından 2010,

2011 ve 2012 tarihli kataloglarda da yer verildiğini belirterek, yeni olmayan faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin faydalı model belgesinin yeni olduğunu, müvekkilinin atıfet süresinden önce ürünü kamuya sunmadığını, buluş sahibi ...'nün ise hükümsüzlük değil patentin gasbı davası açılması gerektiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. MAHKEME KARARI; Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2017 tarihli, 2017/356 Esas-2017/200 Karar sayılı kararıyla; " Davacı tarafın davasının kabulü ile davalıya ait ... sayılı faydalı model belgesinin yenilik vasfı bulunmadığından hükümsüzlüğüne, TPMK kayıtlarından terkinine " karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU

Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; hükümsüzlük kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hükümsüzlük gerekçelerinde, faydalı modelin istemleri, tanımlarının karşılaştırılmadığını, işlevinin sorgulanmadığını, kataloğun basım yılının araştırılmadığını, hükümsüzlük şartlarının oluşmadığını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müvekkili üzerinde bırakılmasının da yasaya ve usule aykırı olduğunu beyanla, kararın bozularak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesine karşı cevap vermemiştir.

İSTİNAF KARARI

Dairemizin 05/02/2021 tarihli 2018/588 E. - 2021/228 K.sayılı kararıyla; "...Bilirkişi raporunda, davalıya ait "..." kataloğunun 12. Sayfasında yer alan, çok fonksiyonlu yatış yastığı isimli ürünün, faydalı modelin 1. bağımsız istemi ve 5 bağımlı istemi birebir karşıladığı beyan edilmiş ve katalogda bağımsız istemin unsurlarından sıcak su torbası, sıcak su torbası yuvası, yuva süngeri, yatış yüksekliği delikli sünger ve baş kısmında sıvı geçiren kumaş, yan yatış desteği olarak uzun ve kısa yastıklar bulunduğu anlaşılıyorsa da,

bağımsız istemde "kılıf açma yüzeyi (10)" olarak bahsedilen ve 6. Nolu bağımlı istemde yatak süngerinin kılıftan çıkabilmesi ile karakterize edilen unsurun (tarifnamede bu unsurun; "bebek yatağının alt kısmında konumlanabilen sıcak su torbasının ve kolay takılıp çıkarılması ile gerektiğinde yıkanabilmesi için, cırtlı kılıfının bulunması" olarak açıklandığı) katalogdaki görselde bulunmadığı, bu durumda kataloğun bağımsız istemdeki tüm unsurları taşıyan yenilik giderici bir delil olarak değerlendirilemeyeceği, davanın ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır.

Kataloğun tarihinin kesin olarak belirlenmesi zorunlu ise de yeniliği kaldırıcı niteliği bulunmadığından, bu husus sonuca etkili görülmemiş, mahkemece davacı tarafça, davalı faydalı model belgesinin yenilik unsurunu giderici belge sunulmadığından davanın reddi gerekirken, davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmediği" gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş, kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

YARGITAY BOZMA İLAMI

Yargıtay 11.HD'nin 2021/7944 E. - 2022/7385 K.sayılı ilamıyla; "...Patent ve faydalı model belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardandır.

Bölge Adliye Mahkemesince, yeni bir bilirkişi raporu alınmaksızın İlk Derece Mahkemesi tarafından alınan teknik bilirkişi raporundaki teknik hususlarda raporun aksine değerlendirme yapılarak karar verilmesi isabetli görülmemiş ve hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.

6. sırada bulunan 5 nolu bağımlı istemde yatak süngerinin kılıftan çıkabilmesi ile karakterize edilen unsurun dosya içerisinde bulunan katalogdaki görselde bulunmadığı, bu durumda kataloğun bağımsız istemdeki tüm unsurları taşıyan yenilik giderici bir delil olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kabulüne göre de, bir an için 6. sırada bulunan 5 nolu bağımlı istemin yenilik unsuru taşıdığı kabul edilse dahi, dava konusu Faydalı model belgesinin bir adet bağımsız ve 5 adet bağımlı istemden oluşmuş olup,

tüm istemler yönünden de davanın reddine karar verilmesi de isabetli olmamış ve hükmün bu yönüyle de bozulmasını gerekmiştir." gerekçesiyle Dairemiz kararının bozulmasına karar verildiği görülmüştür. Yargıtay bozma kararı ve duruşma günü taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davacı vekili Yargıtay bozma ilamına uyulmasını, davalı vekili bozma kararına karşı direnilmesini talep etmiş, Dairemizce usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.

DELİLLER

Davaya konu ... sayılı faydalı model belgesinin tescil kaydından.

"Yatış Pozisyonu Geliştirilmiş Bebek Yatağı" buluş başlıklı Faydalı Modelin buluş özetinin "Buluş bünyesindeki yastıkta bulunan sıvı tahliye delikleri (2), yan yatmayı kolaylaştırıcı ve yataktan düşmesini engelleyen kısa (8) ve uzun (9) yan yastıklar ile sıcak su torbasını (5) barındıran su torbası yuvasından oluşan yatış pozisyonu geliştirilmiş bebek yatağı olduğunun " açıklandığı, 24/04/2012 başvuru tarihli Faydalı Model belgesinin, koruma süresi sonunda yenilenmemesi nedeniyle yargılama sırasında davalı şirket adına geçerliliğini kaybettiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince iki kişilik bilirkişi heyetinden alınan raporda.

FM belgesinin 1 bağımsız 5 bağımlı olmak üzere toplam 6 isteminin bulunduğu, yenilik giderici olarak sunulan davalı adına tescilli 22/03/2010 başvuru tarihli "Yenidoğan Bebek Yatağı" tasarım tescil belgesinin, buluşa konu ürünün istemleri ile karşılaştırıldığında, 1. bağımsız istemi ve bağımlı 5 istemi karşıladığı, yan yatmayı kolaylaştırıcı ve düşmeyi engelleyici yastıkların tasarım tescil belgesinde bulunmadığı, tasarım başvurusunun faydalı model belgesinin yeniliğini kısmen ortadan kaldırdığı,

davalı tarafa ait 2010 tarihli katalogda görülen ürün görselinin buluşa konu ürünün bağımsız 1. istemi ve bağımlı diğer 5 istemi birebir karşıladığı, yan yatmayı kolaylaştırıcı ve düşmeyi önleyici yastıkların da üründe yer aldığı, davaya konu faydalı model belgesinin davalı tarafa ait ... nolu tasarım ile 2010 tarihli ürün kataloğunun 12.sayfasında yer alan çok fonksiyonlu yatış yastığı isimli ürün ile aynı unsurları taşıdığı, yenilik vasfının bulunmadığı beyan edilmiştir.Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda Dairemizce patent vekili bilirkişi ... alınan 02/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...

Dava konusu ... no.lu faydalı modelin 1-5 no.lu istemlerinin D 2 delili karşısında yeni olmadığı, Dava konusu ... no.lu faydalı modelin 6 no.lu isteminin D2 delili karşısında yeni olduğu, Dava konusu ... no.lu faydalı modelin 1-6 no.lu istemlerinin sanayiye uygulanabilir olduğu, Dava konusu ... no.lu faydalı modelin 1-6 no.lu istemlerinin "açıklık" kriterini karşıladığı, Dava konusu ... no.lu faydalı modelin 1-6 no.lu istemlerinin "kapsamı aşmama" kriterini karşıladığı, bu nedenlerle ... nodu faydalı model için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu..." yönünde görüş bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasıdır. Somut olayda, faydalı modele konu buluş, yatış pozisyonu geliştirilmiş bebek yatağı olup, ilki bağımsız, diğer 5 istemi ilk isteme bağımlı olmak üzere toplam altı istemden oluşmuştur.

Yargılama sırasında davaya konu faydalı model, davalı adına geçerliğiliğini yitirdiğinden davanın konusuz kaldığı anlaşılmışsa da, HMK'nun 331/1. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin hangi tarafa yüklenmesi gerektiği konusunda yargılamaya devam edilmiştir.Davaya konu faydalı modelin tescil başvuru tarihine göre uygulanması gereken mülga 551 sayılı KHK’nın 165.

Maddesinde hükümsüzlük koşulları düzenlenmiş olup, buna göre bir buluşun faydalı model belgesiyle korunabilmesi için tekniğin önceki bilinen durumuna nazaran ortada sanayiye uygulanabilen ve yeni bir teknik ilerleme içeren bir buluşun söz konusu gerekir.

Öte yandan, bir faydalı model başvurusunun kabulü için, koruma talep edilen buluşun başvuru evrakında, ilgili alandaki teknik uzmanın onu uygulamaya koyabilmesine imkan sağlayacak şekilde açık ve tam olarak istemlerde tanımlanması ve tarifnamede açıklanması gerekir. Tescilli bir faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün ileri sürülmesi halinde kural olarak ispat yükü davacı taraftadır.

Bununla birlikte KHK’nın 156. maddesi uyarınca, faydalı model başvurusunun kabulü onun mutlak manada yeni olması koşuluna bağlı tutulmuş olup, bu hususun mahkemelerce re’sen dikkate alınması gerekir. Diğer bir anlatımla, başvuruya konu olan buluşun başkaları tarafından başvuru tarihinden önce, ülkede veya dünyada kamuya açıklanmamış veya kullanılmamış olması gerekir.

Kamuya açıklama başvurucu tarafından yapılmış ise faydalı model başvurusunun en geç 12 ay içerisinde yapılmış olması zorunludur. Yenilik incelemesi yapılırken, patentlere özgü buluş incelemesi yapılamaz. Bir başka anlatımla, buluş incelemesinde söz konusu olduğu gibi, yeni bir tekniğin varlığı zorunlu değildir.

Faydalı model ile korunan, hayatı kolaylaştıran, ürünleri ucuzlaştıran, tasarruf veya daha faydalı kullanım sağlayan küçük ve faydalı buluş niteliğindeki yeniliğin varlığı yeterlidir.551 sayılı KHK hükümlerine göre buluş içeren istemler bağımsız istem ve bu isteme bağımlı istemler şeklinde gerçekleştirilebilir. Zira korunması talep edilen buluşun teknik özelliklerinin daha açık bir şekilde belirlenmesi için bağımsız istemi bir veya birden fazla bağımlı istem izleyebilir.

Bağımsız istemin yeni olması durumunda, buna bağlı istemlerin de yeni olduğu kabul edilmelidir. Bununla birlikte, bağımsız istem yeni olmasa bile, bağımlı istemler yenilik unsuru taşıyabilir. Bu durumda bağımsız istemin hükümsüz kılınması, bağımlı istemlerin de hükümsüzlüğünü gerektirmez.

Hükümsüzlük incelemesi yapılırken, öncelikle başvuru tarihi itibariyle tekniğin bilinen son durumu tespit edilmeli, başvuruya en yakın tarihli doküman dikkate alınarak başvuru konusu buluşun yeni bir teknik ilerleme sağlayıp sağlamadığı hususu irdelenmelidir. Faydalı model belgesine konu buluşlarda, her bir özelliğin farklı farklı ürünlerde bulunması durumu dikkate alınmaz.

Diğer bir ifadeyle, buluşa konu üründe sağlanan teknik ilerlemenin, aynı ürünlerde daha önce kullanılıp kullanılmadığı veya kamuya açıklanıp açıklanmadığına bakılmalıdır.

Alınan bilirkişi raporu ile, davaya konu faydalı modelin yalnızca 6 numaralı bağımlı isteminin yeni olduğu, bağımsız 1 numaralı istemi ile, diğer 4 adet bağımlı istemi olmak üzere 5 isteminin ise, yenilik kırıcı olarak gösterilen 2010 tarihli ürün kataloğunun 12. sayfasında yer alan "Çok fonksiyonlu yatış yastığı" isimli görsel karşısında yeni olmadıklarının tespit edildiği, bilirkişi raporunun denetime uygun ve dosya kapsamındaki deliller karşısında yeterli olduğu, bu nedenle hükme esas alınabileceği, davacının davalıya ait ...

Y numaralı faydalı modelin 1-5 numaralı istemlerinin hükümsüzlüğü için dava açmakta haklı olduğu, 6 numaralı istemin ise yenilik özelliğinin mevcut olması nedeniyle bu istemin hükümsüzlüğü için dava açmakta haklı olmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabul, kısmen reddine, Bakırköy 1.FSHHM'nin 31/10/2017 tarih, 2017/356 Esas, 2017/200 Karar sayılı kararının HMK 353/1-b-2,3 ve HMK 355.maddeleri gereğince kaldırılmasına,

dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, yapılan yargılama giderlerinin 1/6'sının davacıya, 5/6'sının ise davalı tarafa yükletilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile. 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE, 2-Bakırköy 1.FSHHM'nin 31/10/2017 tarih, 2017/356 Esas, 2017/200 Karar sayılı kararının HMK 353/1-b-2,3 ve HMK 355.maddeleri gereğince KALDIRILMASINA, 3-Davanın konusuz kalması nedeniyle hüküm tesisine yer olmadığına, 4-İlk derece yargılaması yönünden;

a-Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL maktu karar harcının alınması gereken 427,60 TL harcan mahsubu ile eksik kalan 398,40 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,b-Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvuru, 29,20 TL peşin harç olmak üzere toplam 58,40 TL harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, c-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretini davalıdan alınarak davacıya verilmesine,ç-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretini davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

d-Davacı tarafça yapılan 14 tane tebligat için154,00 TL, 4 müzekkere için 32,00 TL, ve 1.000,00 TL bilirkişi ücret olmak üzere toplam 1.186,00 TL yargılama giderinin tarafların haklılık durumlarına göre 988,33 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 5-İstinaf ve temyiz yargılaması yönünden;

a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafından yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, b-İstinaf incelemesi duruşmalı yapıldığından yapılan celse sayısı da dikkate alındığında, istinaf isteminin kısmen kabulü yönünden kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına 20.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, c-İstinaf incelemesi duruşmalı yapıldığından yapılan celse sayısı da dikkate alındığında, istinaf isteminin kısmen reddi yönünden kendisini vekil ile temsil ettiren davacı yararına 20.400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

ç-İstinaf aşamasında davalı avansından kullanıldığı anlaşılan. 85,70 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 49,00 TL posta- teb.-müz. gideri olmak üzere toplam 2.634,70 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, d-Temyiz aşamasında davacı avansından kullanıldığı anlaşılan.