İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/476 K.2023/753

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İHTİYATİ HACİZ KARARI

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/01/2023 tarihli 2023/96 D.İş-2023/91D.İş karar sayılı kararıyla;" TALEBİN KABULÜ İLE, Alacaklının iddia ettiği yukarıda belirtilen alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İHTİYATEN HACZİNE, - Alacağın % 15 oranında 2.550-TL nakdi veya kesin ve süresiz banka teminat mektubunun alacaklı tarafından 10 gün içerisinde Mahkememiz veznesine teminat olarak yatırılmasına,yatırılmadığı takdirde ihtiyati haczin kalkmasına, - Teminat yatırıldığında kararın süresinde infazı için İstanbul İcra Müdürlüğüne tevdiine" karar verilmiştir.

İHTİYATİ HACZE İTİRAZ

İhtiyati haciz kararına itiraz eden ... vekili dilekçesinde; çeke yönelik alınacak olan ihtiyati haciz kararında yetkili mahkemenin çekin keşide yerin olan yer mahkemesi olduğunu ve çeke bakıldığında keşide yerinin Arhavi olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, müvekkili ...’ın keşideci olduğu Arhavi Keşide yeri olan 10/01/2023 tarihli ... Tic. Ltd.

Şti. emrine 10.000-TL değerinde çek verdiğini, çekin ...’de kaybolduğunu, Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2022/586 E. sayılı dosyası kapsamında dava açıldığını ve ödeme yasağı kararı alındığını, çeklerin bulunması için ilgili ilanlar yapıldığını ve dosyanın halen derdest olduğunu, haciz kararı alan başvurucunun kötü niyetli olarak haciz kararı aldığını ve mahekemeye başvurmadığını, ... çekinin kaybolmuş olması ve çekin arka kısmında bulunan imzanın kendilerine ait olmaması imzanın sahte olduğu gerekçesiyle Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda da bulunduğunu,

söz konusu çekin ciro silsilesi incelendiğinde ciro silsilesinin bozulmuş olduğu karalamalar olduğununda görüleceğini, ... tarafından ciro edilmeden sahtecilik yapılarak başkasının eline geçtiğini, buna yönelik hem hukuk hem ceza davası açıldığını, evrak üzerinde sahtecilik yapılarak silsilenin bozulduğunu, yapılan aşkın haciz işlemleri ile müvvekkilinin ticari hayatının durduğunu, zayi olmuş çeke yönelik alınan ihtiyati haciz kararının yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek; usul ve esasa ilişkin itirazlarının kabul edilerek İhtiyati Haciz kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

İhtiyati haciz kararı talep eden vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin davaya konu çeki usul ve yasaya uygun şekilde ciro yoluyla iktisap ettiğini, iyi niyetli son meşru hamil olduğunu, itiraz eden borçlunun mahkemenin yetkisine olan itirazlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu, TBK md 89 gereğince ; alacaklı müvekkilinin yerleşim yerinin yetkili hale geldiğini, yetkili mahkemelerin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, borçlunun her ne kadar davaya konu icra takibinde yetkiye itiraz etmişse de;

takibe konu çek muhattap bankaya ibraz edildikten sonra götürülecek borç haline döndüğünü, muhattap bankaya ibraz edilen ve karşılıksızdır işlemi gören çeklere dayalı kambiyo senetlerine mahsuz haciz yoluyla icra takibine başvuracak alacaklılar TBK md 89/1 gereğince kendi yerleşim yeri icra müdürlüklerinde de icra takibine başvurabileceğini, açıklanan nedenlerle keşideci borçlunun yetkiye itirazlarının reddine,borçlunun ihtiyati hacze itiraz sebeplerinin İİK M.265' de sayılan itiraz sebeplerinden sayılmaması nedeniyle itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACZİN KALDIRILMASI KARARI

İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/03/2023 tarihli 2023/96 D.İŞ - 2023/91 K. sayılı kararıyla; "..İİK 258.

Maddesinde, ihtiyati haciz kararının 50. Maddeye göre yetkili mahkeme tarafından verileceğinin belirtildiğini, aynı yasanın 50. Maddesinde ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulduğu, İstanbul Bam 16.Hukuk Dairesinin 2022/1618 Esas, 2022/2051 K. Sayılı ilamında "Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için TBK’nın 89/1. hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabileceği...." gerekçesi ile kambiyo senetlerinden doğan alacakların, aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için TBK’nın 89/1. hükmünün uygulanmayacağının belirtildiği,

çeke dayalı ihtiyati haciz talebinde yetkili Mahkemenin, borçlunun yerleşim yerinin bulunduğu genel yetkili mahkeme, muhatap bankanın bulunduğu yer veya keşide yerinin bulunduğu Mahkemesi olduğu ( Yargıtay 11.HD.nin 23.05.2016 tarih ve 2016/5360 E.,2016/5578 K. sayılı ilamı) Çekten doğan alacağın, aranacak nitelikte olduğundan ve 6098 sayılı TBK'nın 89. maddesi uygulanamayacağından çeke dayalı ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri ve borçlunun yerleşim yerindeki mahkeme olduğu, ihtiyati hacze konu çekte muhatap bankanın bulunduğu yerin Arhavi/Artvin olduğu,

çekin keşide yerinin Arhavi olduğu ve itiraz eden borçlunun yerleşim yerinin Maltepe/İstanbul olduğunun anlaşıldığından, mahkemenin yetkili olmadığı" gerekçesiyle. "İhtiyati hacze itiraz eden ...'ın yapmış olduğu yetki itirazı yerinde bulunduğundan mahkememizce verilmiş olan 2023/96 D.İş 2023/91 Karar sayılı 24/01/2023 tarihli ihtiyati haciz kararının bu borçlu yönünden kaldırılmasına" karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU

İhtiyati haciz talep eden vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; TBK 89 gereğince, alacaklı müvekkilinin yerleşim yerinin yetkili hale geldiğini, yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, bu hususta İstanbul Anadolu 44. Hukuk Dairesinin, İstanbul Anadolu 43. Hukuk Dairesi'nin, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin kararları ile bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeklerin bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliğine dönüştüğü gözetilerek, ifa yeri olarak BK'nın 89. Maddesi gereğince alacaklının ikametgah mahkemesinin yetkili mahkemelerden biri olduğuna karar verildiğini ileri sürerek, mahkemenin ek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

İhtiyati haciz talebine konu çekin ... Arhavi/Artvin Şubesi'ne ait Arhavi-10/01/2023 keşide yeri ve tarihli 17.000 TL bedelli olup, keşidecisinin ..., Lehtarın ... Tic. Ltd. Şti. Olduğu çekin arkasında sırasıyla lehtar kaşe ve cirosu, ..., ... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... Faktoring A.Ş. Adğna vekaleten ... Bankası A.Ş. Ve ... Faktoring A.Ş. Cirosunun bulunduğu, Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ödeme yasağı kararı bulunduğunun çekin ibrazında şerh verildiği anlaşılmıştır.

GEREKÇE

İstinaf başvurusuna konu 01/03/2023 tarihli mahkeme ek kararında, aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen ...'ın yetki itirazının kabulü ile, bu borçlu yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verildiği, talep eden vekilince, çekin bankaya ibrazı ile götürülecek borç haline geldiği ve alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İhtiyati haciz isteyen taraf çeke dayalı olarak ihtiyati haciz talebinde bulunmuş olup, dayanak çekin keşide yerinin ve muhatap bankanın Arhavi/Artvin olduğu anlaşılmaktadır. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya ödeme yerinde ihtiyati haciz isteyebilecektir. Dosyanın incelenmesinde itiraz eden ...'ın ikametgahının "... mah. ... Sok. No:...

Maltepe/İstanbul" adresinde olduğu, diğer borçlu ... İnşaat Ltd. Şti.'nin adresinin Mardin/Nusaybin, ... Ltd. Şti.'nin adresinin Gaziantep'te olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda ihtiyati haciz İstanbul Mahkemelerince verilmiş olup İstanbul Mahkemeleri yukarıda belirtilen kural gereğince yetkili değildir. Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur.

Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur. Yine kambiyo senetlerinde ve bu bağlamda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden evrakta tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur.

Bu yönüyle TBK'nun 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde ilk derece mahkemesince, yetki itirazının kabulü ile, ihtiyati hacze itirazın bu borçlu yönünden kabulüne karar verilmesi yerinde olduğundan, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.