İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/527 K.2024/1532

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline Kadıköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinde alacaklı görünen ... isimli kişiye ve müvekkilinin cirosundan sonra gelen ... isimli kişiye hiçbir borcunun bulunmadığını, müvekilinin ... A.Ş.

İlk ciranta ... ile cari hesap çerçevesinde bir süre ticaret yaptığını, bu kapsamda borçlarının bir kısmı ile ilgili olarak 31/05/2009 keşide tarihli ve 55.880,00 TL bedelli çeki arkasını ciro ederek ve kaşesini basarak müvekkiline verdiğini, çek müvekkili tarafından cirolanarak ...

Bankası Yenibosna Şubesine tahsil amacı ile verildiğini, borçlu ... bu çeki daha uzun vadeli çeklerle değiştirmek istediğini bildirdiğini, bu nedenle çek tahsil için verilen bankadan istenmiş banka da prosedür gereği elindeki çekin bir fotokopisini çekmek ve sistemine kaydetmek suretiyle çek aslını müvekkiline 16.02.2009 tarihinde teslim edildiğini, takip konusu çekin ...in akrabası olan ... aracılığı ile daha ileri vadeli çeklerle değiştirilerek suretiyle 24/02/2009 tarihinde iade alındığını, müvekkilinin çek teslimi sırasında kendi cirosunu bir an iptal etmesi gerektiğini gözden kaçırdığını,

çeki eline alan ... ileri vadeli çek ile değiştirmek suretiyle iade aldıkları çeki keşideciden tahsili yoluna girdiğini, ... önce akrabası olan ...in cirosunu daksil ile sildiğini, hiç tanınmayan ... isimli bir isim ve imza atıldığını, gerçekte böyle birinin bulunmadığını düşündüklerini, ... ve ...'in yakın akrabalık bağı nedeniyle doğrudan tahsile konulmadığını, Kadıköy ... İcra Müdürlüğü ...

E sayılı dosyasından gelen ödeme emri akabinde icra doyasının yerinde incelendiğinde ve çekin ilk önce tahsile verildiği ...

Bankası Yenibosma Şubesindeki aynı çek fotokopisi incelendiğinden üzerindeki tahrifat ve sonradan düzenlenen mizansen müvekkili tarafından açıkça anlaşıldığını, Kadıköy 2009/13071 Esas sayılı dosyasının yargılama süresince tedbiren durdurulmasını, çekte müvekkilinden sonra ciranta görünen kişilerin kambiyo senedi niteliğindeki hamine yazılı çeki başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek ve kullanmak suretiyle hileli davranışlarla kendilerine ve başkasına yarar sağlamaya çalıştığı anlaşıldığından gerçekte müvekkilinin bu kişilere hiçbir borcu bulunmadığından müvekkilinin Kadıköy ...

İcra Müdürlüğü ... E sayılı dosyasının dayanağı olan ... nolu 55.880,00 TL bedelli 31.05.2008 keşideli çeke ilişkin olarak borçlu olmadığının tespitini, kötü niyetli davalılar aleyhine %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargı giderlerinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'a ... tarafından ciro edilip verilmiş olan keşidecisinin ... San ve Tic. Ltd. Şti. Olduğu ... bank Şirinevler Şubesinden alınan 55.880,00 TL bedelli ve 31.05.2009 keşide tarihli karşılıksız çıkan hamiline çeke ilişkin davacının borçlu olmadığının tespitine yönelik olduğu, söz konusu çekin karşılıksız çıkması üzerine çek bedeli işlemiş faizi, çek tazminatı ve komisyon bedeli ile birlikte Kadıköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya üzerinden keşideciye ve cirantlara karşı icra takibi başlatıldığı bu arada davacı ...A.Ş.

Kadıköy 5. İcra Mahkemesi'nin 2009/834 E sayılı dosyası ile süresi içerisinde takibe yetki ve esas yönünden itiraz ettiğin, müvekkilinin kıymetli evrak konumundaki çekte iyiniyetli üçüncü kişi konumunda olup davacının kendisinden önce veya kendisinden sonrakilere ilişkin itirazları haklı olsa bile bunları bilmekten uzak müvekkilini bağlanılmaması gerektiğini, her ne kadar davacının çekte tahrifat yapıldığı iddiasında ise de bu iddiası doğru olmaktan uzak ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, hiç kimsenin hatta şirketin iade ettiği çekte cirosunu iptal etmeden çeki iade edemeyeceğini,

ayrıca basiretli bir tacir olmakla yükümlü bir şirket, çek iade ederken bunu ya yazılı bir mutabakat çerçevesinde veya makbuz düzenleyerek yapmak zorunda olduğunu, davacı çekin başka çeklerle değiştirildiğini dolayısıyla bedelsiz olduğunu ileri sürmekte ve bu hususu da belgeleyememekte olduğunu, oysa çekin hamili konumundaki müvekkilinin bu çekle ilgili yapılmış herhangi bir ödeme olmadığını, davacının kötü niyetli olarak bu davayı açtığını, müvekkilinin mağduriyetinin giderilmesi için bir an önce davanın reddini, hiç olmazsa tedbirin kaldırılmasına ve davacının %40 'tan az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/11/2022 tarih ve 2014/956 Esas - 2022/840 Karar sayılı kararıyla.

"Somut olayda davacı vekili dava konusu çekin dava dışı ... tarafından müvekkili ile aralarındaki ticari ilişki ile kendisine verildiğini ancak dava dışı ...’in daha ileri vade tarihli çek düzenleyeceğini söylemesi üzerine çeki dava dışı ...’e vermesi için oğlu davalı ...’e verdiğini ...’in çek üzerindeki ... cirosunu silerek senette tahrifat yaptığını iddia ederek söz konusu çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davacı çekteki cirosunu inkar etmemiştir. Bu hususun bilinmesi gereken an, çekin devralındığı andır. TTK'nın 687. maddesi uyarınca davacı, ara cirantalar ve hamilin, dava konusu çeki, lehtarın ciro imzasının sahih olmadığını bilerek devraldıklarını ispat etmelidir. Bu hususun bilinmesi gereken an, çekin devralındığı andır.

Ceza yargılaması neticesinde davalı ...’in senette tahrifat yaptığı anlaşılmış olup davalı sanık ... hakkında mahkumiyet kararı verildiği sabit olup davacı yan ciranta ...’in kötü niyetli olduğunu ispatlamış olup bu davalı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir ancak diğer davalı ...’un çekte tahrifat olduğunu bilerek çeki devraldığını ve davacıyı zarara uğratmak kararı ile hareket ettiğini ispatlayamadığı imzaların istiklali prensibi uyarınca imzanın geçersiz olmasının sadece sahibi yönünden sonuç doğuracağı davacının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamayacağı,

lehtara ödeme yapıldığının da iddia ve ispat edilmediği gözetilerek, davalı ... yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu çekteki tahrifatın ceza davası ile kanıtlandığı ve davalılar arasında bir ticari ilişkinin olmadığı davalıların bir planın icrası çerçevesinde birlikte hareket ederek müvekkili şirketin borcu olmadığı bir parayı tahsil etmeye çalıştıklarıı ceza mahkemesinin mahkumiyete dair İstanbul Anadolu 22. Asliye Ceza Mahkemesi 2011/619 Esas 2013/948 Karar sayılı 25.06.2013 tarihli kararı ile İstanbul Anadolu 22. Asliye Ceza Mahkemesi 2018/684 Esas 2019/651 Karar sayılı 22/10/2019 tarihli kararı davalılardan ...'un da ceza davasının zaman aşımı nedeniyle düşmesine rağmen kötü niyetli olduğunun ortaya

çıkmış olması bir an için iyi niyetli kabul edilse bile sahte imzanın davalı sanık ...'a karşı ileri sürülebilecek nitelikte mutlak def'i olduğu dosyada sunulan emsal kararlarda da anlaşıldığı hukuka aykırı yerel mahkeme kararının davalı ... yönünden de kabulü gerektiği bildirilmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı ... vekili istinafa cevap dilekçesinde; Müvekkilinin kıymetli evrak olan çeke hamil iyi niyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu davacının kendisinden önce ve/veya kendisinden sonrakilere ilişkin itiraz/defiler haklı olsa bile bunları bilmekten uzak müvekkilini bağlamayacağı şahsi defi niteliğinde iyiniyetli üçüncü kişilere dermeyen edileyeceği davacı tarafından takibe konu çeki başka çeklerle değiştirdikleri ve çekin arkasında müvekkili şirkete ait ciroyu her nasılsa iptal etmeyi unuttukları iddiaları hukuken kabul edilemeyeceği gibi ticari hayat teamülleri, basiretli tacir ilkesi ve hayatın olağan akışı ile bağdaşmayacağı müvekkili yönünden verilen kararın, usule ve hukuka uygun olması nedenleriyle davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kadıköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası ve İstanbul Anadolu 22. Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/684 Esas sayılı dosyası.

GEREKÇE

İlk derece mahkemesince davanın davalı ... yönünden davanın kabulü, davacı tarafın ... bank Şirinevler Şubesine ait ... nolu 31/05/2009 keşide tarihli 55.880,00 TL bedelli çek sebebiyle davalı ...'e borçlu olmadığının tespitine, davalı ... yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Davalı ... yönünden verilen davanın reddi hükmüne karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.

Davacı taraf, dava konusu çekteki tahrifatın ceza davası ile kanıtlandığı ve davalılar arasında bir ticari ilişkinin olmadığı davalıların birlikte hareket ederek müvekkili şirketin borcu olmadığı bir parayı tahsil etmeye çalıştıkları davalılardan ...'un ceza davasının zaman aşımı nedeniyle düşmüş olsa bile kötü niyetli olduğunun ortaya çıktığı iddia etmiş, davalı taraf ise müvekkilinin iyiniyetli kişi olduğunu bu sebeple davanın reddini savunmuştur.

Ceza dosyası yargılamasında 09/07/2012 tarihinde davalı ...'nun savunmasında bir dönem ...in sigortalı işçisi olduğunu ... de ...in oğlu olduğunu 2009 yılında kendi işini kurduğunu ancak bu kişilerle bağlantısının devam ettiğini onlara ait işyerinin tabelasını yaptığını ancak parasını alamadığını ...'den 23.000,00TL alacağına karşılık çeki aldığını arkasını bankaya giderek yazdırdığını beyan etmiştir.

Davaya konu ... bank Şirinevler Şubesine ait ... nolu 31/05/2009 keşide tarihli 55.880,00 TL bedelli çek arakasıda ..., ... Fabrikası A.Ş ,..., ... ciroların bulunduğu 01/06/2009 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve Kadıköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.

Ceza dosyası yargılamasıda davalı ...’in senette tahrifat yaptığı davalı ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyet kararı verildiği ve kesinleştiği davalı ... hakkında ise davacı istinaf dilekçesi içeriği ile ceza davası düşürülmüş ise de tahrifat nedeni ile hükümsüzlük def'inin her hamile karşı (iyiniyetli olsa dahi) sürülebilen mutlak def'i oluşu yanında ceza dosyasında davalı ... ile ... ile arasındaki tabela yapımı işinden kaynaklı ...'nun alacağı 23.000,00TL iken 55.880,00 TL bedelli çekin verilme sebebi davalıların birlikte davacı aleyhine kötü niyetle hareket edip etmedikleri değerlendirilmemiştir.

Davalı vekilinin istinaf savunmaları yukarıda belirtildiği üzere tahrifat nedeni ile hükümsüzlük her hamile karşı ileri sürülebilineceğinden yerinde değildir Bu sebeple davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece açıklanan bu hususlar gözetilmeksizin yanılgılı değerlendirme yaptığından davacı vekilinin istinaf talebi yerindedir.

Hal böyle olunca davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, İstanbul Anadolu 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/11/2022 tarih ve 2014/956 Esas - 2022/840 Karar sayılı kararının davalı ... yönünden 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 inci maddesi gereğince İstinaf başvuru sebepleri ile ve az yukarıda yazılı gerekçelerle sınırlı olmak üzere kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, kaldırma kararının mahiyeti gereği yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.