İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/603 K.2024/1843

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet ile; müvekkili şirketin şekerleme üretimine ilk olarak 1930'ların sonlarında büyükanne ve babalarının öncülüğünde yaşamış oldukları Mardin ilinde aile imalathanesi olarak başladığını, TPKM nezdinde ... tescil numaralı çoklu tasarımın sahibi olduğunu, görselin incelenmesinde görüleceği üzere müvekkili şirketin badem şekeri diğer badem şekerlerinin aksine dış yüzeyinin pürüzsüz beyaz kaplama ile kaplı olmadığını, beyaz şekerleme kaplamasının farklı şekilde dağıtıldığını ve ham madde olan bademin bazı kısımlarının da görünür hale geldiğini,

müvekkilinin diğer badem şekerlerinden farklı ve ayırt edilebilen badem şekeri ürettiğini, davalı tarafın işbu tasarıma birebir aynısını, müvekkilinin bilgisi ve izni olmaksızın piyasaya sunduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin tasarım haklarına mütecaviz eylemler gerçekleştirdiğini, işbu hususun Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/80 değişik iş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, davalı tarafın, müvekkilinin tasarımını haksız ve hukuka aykırı kopyalayarak kendi ürünüymüş gibi satışa sunan davalı tarafın haksız kazanç elde etme gayesi içerisine girdiğini, açıklanan nedenlerle,

davalıların müvekkile ait tasarım hakkına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine, davalıların müvekkile ait tasarım hakkına tecavüzünün men'ine, durdurulmasına, kaldırılmasına (ref’ine) ve mümkün olduğu takdirde tecavüze konu ürünler ile kalıplar üzerinde müvekkile mülkiyet hakkı tanınmasına, mümkün olmadığı takdirde bunların imhasına, şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminata, tespit tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte hükmolunmasına, SMK m.151/4 kapsamında ek tazminata tespit tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte hükmolunmasına,

80.000,00 TL manevi tazminat ve 20.000,00 TL itibar tazminatına tespit tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte hükmolunmasına, masrafı davalılardan karşılanmak üzere mahkeme kararının Türkiye çapında yayın yapan tirajı yüksek bir gazetede kamuya ilan yoluyla duyurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "..." müvekkili firma tarafından müşterilerine sunulan bir ürün olduğunu ve bu sunum tespit isteyen tarafın “...” tasarımını tescil tarihinden (29.04.2019) çok öncelere dayandığını, kaldı ki piyasada benzer nitelikte sayısız sunumların bulunduğunu, Davacıya ait tasarımda "yenilik" ve “ayırt edicilik" unsuru bulunmadığını, davacı (karşı davalı) adına tescilli olan (... tescil numaralı) tasarımın tescil işleminin yolsuz olduğunu, davacı tasarımının ayırt edicilik ve yenilik özelliği bulunmadığını bu nedenle ortada doğal bir karışım, doğal bileşim bulunduğunu, her bir ürünün kaplama özelliği, kalınlığı,

boyutu farklı, kaplanan şekerin kimyasal bileşimi farklı olabileceğini, dolayısıyla “ayırt edicilik” unsurundan söz edilemeyeceğini izah ederek; davacının (karşı davalı) davasının tüm talepler yönünden reddine, karşı davanın kabulü ile davacı/karşı davalı lehine tescil edilen 29.04.2019 tarihli ve ... tescil numaralı “...” tasarımının iptali ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

KARŞI DAVAYA CEVAP

Davacı/karşı davalı cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, tarifinde yer alan ham maddelerin normalinde farklı oranlanması ile diğer badem şekerlerinden farklı bir şekilde pütürlü, şekilli bir badem şekeri ürettiğini ve iş bu badem şekerinin görünüşünü de tasarım olarak ... tescil numarası ile kendi adına tescil ettirdiğini, beyaz şekerleme kaplaması farklı şekilde dağıldığını ve ham madde olan bademin bazı kısımlarda görünür hale geldiğini, bu şekilde TPMK nezdinde tescil edilen söz konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin haiz olduğunu, bu nedenlerle, asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"-Asıl davanın REDDİNE, -Karşı davanın KABULÜ ile; -Karşı davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine," Şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı/karşı davalı vekili istinaf isteminde.

Bilirkişi heyeti tarafından resen tespit edilen v ebenzer olduğu iddia edilen ürün olan "..." yani "..." ürünü ile müvekkili ürünü arasında son derece ayırt edici farklar olduğunu, mahkemenin sunulan delilleri incelemediğini, ürünün hiçbir net fotoğrafının dosyaya eklenmediğini, görüntüsü dahi net olmayan ürünün benzerlik karşılaştırmasına esas olamayacağını, rapora itiraz dilekçesinde ilgili ürünlerin net görüntülerinin kendileri tarafından eklendiğini, resen araştırma söz konusu olduğundan iddia ve savunmanın genişletilmesi söz konusu olmayacağını, deliller değerlendirilmediğinden adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini,

Ürünler karşılaştırıldığında; müvekkilinin ürünün aksine rapordaki üründe fondan şekeri kullanıldığını ve sitrik asit ile karıştırıldığını, ürün adının ... yani badem şekeri değil, ... yani badem incisi olduğunu, badem şekerinin çok dışında bir ürün olduğunu, Ürünlerin içeriği aynı kabul edilse dahi, rapordaki görsel kalitenin son derece düşük olup tespit imkanı olmadığını, Sitrik asite sahip ürünün ne denli kristalleştiği, kabardığı,

aakbinde dondurma işlemi gerçekleştirildiği ve bu tepkimelerle birlikte bademin üzerinde inci tanecikleri gibi şeklin oluştuğunun açık olduğunu, müvekkilinin ürününde şekerin kabarmadığını, boyutunun klasik badem şekeri ile aynı olduğunu,, incelenen üründe ise kristalleşen şekerin boyut olarak ciddi farklılık gösterdiğini, Ürünlerin pürüzlü olması tek benzerlik olup, dış yüzeyin kabarık ve inci görünümlü olmaması, renginin beyaz olmaması,

enine ve genişliğine boyutunun aynı olmaması yönünden de 3 ciddi farklılık olduğunu, bilgilenmiş kullanıcı gözünde de farklı algılanacağını,Bu ürünün tanımış olduğu seçenek özgürlüğünün son derece sınırlı olduğunu, Tasarımın yeni ve ayırt edici olduğunu, Raporda ürün ile tasarımın renklerinin aynı olduğu görüşünün doğru olmadığını, müvekkili ürününün diğer ürün gibi parlak beyaz olmayıp griye kalan mat kırık beyaz olduğunu, incelenen ürünün beyaz olmasının nedeninin sitrik asit kullanılmasından kaynaklandığını, ek yahut yeni rapor alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, Bilirkişi heyetinin hukuka uygun tekemmül ettirilmediğini,

heyette akademisyen olan ...'ın gıda sınıfındaki tasarımlarla ilgili akademik yayını /çalışması olmadığını, gıda sektörü/şekerleme sektöründe uzman bilirkişi olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını, asıl davanın kabulünü, karşı davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE Asıl dava, ... numaralı "..." adlı tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi ve tazminat istemlerine ilişkindir. Karşı dava ise; ... numaralı "..." adlı tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu kararda asıl dava ve karşı dava yönünden davacı-karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; mahkemece hükme esas alınan ve Dairemizce de yeterli bulunan bilirkişi heyeti raporunda, re'sen yapılan araştırmaya göre karşı davaya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici özelliklerine sahip olmadığı tespit edilmiştir.

Davacı vekili, yenilik kırıcı olarak kabul edilen üründe müvekkilinin ürünün aksine sitrik asit kullanıldığını ve bu nedenle renginin parlak beyaz olduğunu, müvekkili ürünün mat beyaz olduğunu ileri sürerek rapora itirazlarını istinaf dilekçesinde tekrarlamış ise de, mahkemenin gerekçesinde yer verildiği üzere tasarımda korunan görünüm olup tasarımı oluşturan bileşenlerin içerik ve işlevleri kıyaslamada nazara alınmayacaktır.

Bilirkişi heyetinde endüstriyel tasarım uzmanı bilirkişi ve sektör bilirkişisinin yer aldığı, bilirkişi heyetin iddianın niteliğine göre usulüne uygun oluşturulduğu, davacı vekilinin rapora itiraz dilekçesinde bilirkişi heyetinin usulüne uygun tekemmül ettirilmediğine ilişkin açıkça itirazda bulunmadığı, raporun usule uygun ve denetime elverişli olduğu, seçenek özgürlüğünün değerlendirildiği de dikkate alındığında ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davacı-karşı davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.