İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/723 K.2024/1971

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin... AŞ.nin yönetsel imtiyazlara sahip B Grubu pay sahibi olduğunu ve şirketi münferiden temsile yetkili yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğunu, ...AŞ.nin sahte yönetim kurulu ve sahte imza sirküleri ile aralarında ...'ın eser ve icralarının yer aldığı fonogramlara ait eser işletme belgelerinin de bulunduğu, değeri milyonları ifade eden yerli ve yabancı eserler işletme belgelerini Beşiktaş ....

Noterliği 01.12.2011 tarih ve ..., 01.12.2011 tarih ve ..., 17.02.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı üç adet devir sözleşmesi ile Avrupa ... AŞ'ye devrettiğini, devre konu sözleşmelerdeki eser işletme belgelerinin davalı şirketten alınarak dava dışı ... A.Ş.'ye iadesine hükmedildiğini, toplam 7 adet eser işletme belgesinin diğer davalı .... Şti'ne devredildiğini, yokluk kararı nedeniyle devrin geçersiz olduğunu, devrin kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, ...

A.Ş. ile davalı ... Şti. arasındaki Beyoğlu ... Noterliği'nin 04.09.2012 tarih ve ... yevmiye nolu noter satış anlaşmasının yoklukla malül olduğunun tespitine, dava konusu 7 adet eser işletme belgesinin muvafakatnameler ve taahhütnameler ile aynı tespitler için düzenlettikleri mükerrer 4 adet kayıt için ve tescil belgesinin iptaline, hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... AŞ.vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının HMK m. 114/1 e ve h bentleri uyarınca dava açma yetkisi ve dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, TTK ve FSEK uyarınca dava hakkı bulunmadığı, ... A.Ş. şirketinin 07/07/2014 yılında ticaret sicilinden terkin edildiği, talep edilen haklara ilişkin hak sahipliği iddia edilen tarafın ... AŞ. olduğunu, ayrıca ... A.Ş. tarafından ...

A.Ş.'ye karşı açılan eser işletme belgelerinin yoklukla malul olduğuna dair derdest davalar bulunduğu, davacı tarafından ortağı olduğu şirket aleyhine genel kurul iptal davası açıldığı, müvekkili şirketin herhangi bir tecavüzünün söz konusu olmadığı ve ...'ın eser sahibi ve icracı sanatçı olduğu savunarak, davanın usulden ve esastan reddini talep etmektedir.Davalılar ....

Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; eser işletme belgelerinin menkul mal niteliğinde olduğunu, MK m. 777 uyarınca davalı ...k'in iyi niyetle, kesintisiz ve davasız olarak 5 yıl süreyle eser işletme belgelerini mülkiyetinde bulundurduğunu ve kazandırıcı zamanaşımı ile malik olduğunu bu nedenle zamanaşımı itirazında bulunduğunu, davacının 2014 yılında ticaret sicilden terkin edilen dava dışı...

AŞ. adına FSEK uyarınca dava açma yetkisinin bulunmadığını, dava konusu eserler ve bu eserlerin tespiti yapılan fonogramlardaki esas hak sahipliği icracı sanatçı ve eser sahibi olarak ...'a ait olduğu, ...'ın bu haklarını FSEK m. 52 uyarınca ...'e devretme hakkı olduğu, ayıca FSEK m. 58 uyarınca cayma hakkı da bulunduğu, bu nedenle cayma hakkı koşulları alenen oluştuğundan ...'ın ...'e karşı cayma hakkını, ...

Ltd.ye muvafakat vermek suretiyle eylemli olarak kullandığını, müvekkillerinin eser işletme belgelerinin ...'e devrinin yoklukla malul olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davacının ortağı olduğu dava dışı tasfiye halindeki şirketin menfaatlerinin korunmasına yönelik tecavüzün tespiti, men ve ref'e yönelik açılan iş bu davada aktif husumetinin ve hukuki yararının bulunduğu, ... AŞ'nin dava dışı ...

A.Ş ile yapmış olduğu eser işletme belgeleri ve fonogram devri sözleşmelerinin Ticaret Mahkemesi kararıyla yoklukla malül olduğunun tespitine dair kesinleşmiş mahkeme kararı karşısında, dava konusu fonogramların dava dışı ...

AŞ. tarafından davalı ...'e devrine ilişkin devir sözleşmelerinin yoklukla malül olduğu, devir hak ve yetkisi olmayan ... davalı ... yapmış olduğu devirlerinde hükümsüz kılınması gerektiği, bu noktada geçersiz sözleşmeye dayalı davalı kullanımlarının dava dışı ...

AŞ'in ... yapımcısı olmasından kaynaklı haklarını ihlal ettiği, eser işletme belgelerinin iadesi gerektiği gibi, yine davalı icracı sanatçı ile ... tarafından mükerrer nitelikte oluşturulan eser işletme belgelerinin de iptali gerektiği, davalı icracı sanatçının hakkın kötüye kullanılması niteliğindeki cayma beyanın dikkate alınamayacağı gibi, geçerli olduğu kabul olunsa bile dava dışı ...

AŞ'nin fonogram yapımcısı sıfatından kaynaklı haklarının cayma ile ortadan kaldırılamayacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile; dava dışı ... AŞ'nin fonogram yapımcısı sıfatı ile hak sahibi olduğu fonogramlara yönelik davalıların vaki tecavüzlerinin men'i ve refine, bu kapsamda; davalı .... AŞ. ile davalı.... Şti. Arasında düzenlenen Beyoğlu ...

Noterliğinin 04/09/2012 tarih ... yevmiye nolu eser işletme belgelerinin devrine ilişkin sözleşmenin yoklukla malul olduğunun tespitine, davalılardan ...'ın eser ve icralarından oluşan 04/11/1996 tarih ve ... eser işletme nolu kaset formatındaki Kadın isimli albüm, 11/11/1996 tarih ... eser işletme nolu cd formatındaki Kadın ismindeki albüm, 25/06/1999 tarih ... eser işletme nolu cd formatındaki ... isimli albüm, 25/06/1999 tarih ... eser işletme nolu kaset formatındaki .. isimli albüm, 30/05/2001 tarih ... eser işletme nolu cd formatındaki ... isimli albüm,

30/05/2001 tarih ... eser işletme nolu kaset formatındaki ... isimli albüm ve 18/04/2003 tarih ... eser işletme nolu kaset/cd formatındaki ... 2003 isimli albümün davalı ... Ltd. Şti. Devrinin iptali ile dava dışı İstanbul Ticaret Sicil Memurluğu'nun ... sicil nosunda kayıtlı tasfiye halinde ....

AŞ'ye iadesine, mükerrer kayıt niteliğindeki ...'ın eser ve icralarından oluşan 25/06/1999 tarih ... eser işletme nolu cd formatındaki ... isimli eser, 30/05/2001 tarih ... eser işletme nolu cd formatındaki ... isimli albüm, 30/05/2001 tarih ... eser işletme nolu kaset formatındaki ... isimli albüm, 18/04/2003 tarih ... eser işletme nolu kaset cd formatındaki Kadın isimli albümlere ilişkin eser işletme belgelerinin iptaline, hüküm özetinin ilanına karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı ... AŞ.vekili vekili istinaf dilekçesinde; -Davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, tasfiye memuru sıfatını da haiz olmadığını, davacının İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/794 E. sayılı dosyasında yapılacak işlemlerle sınırlı olmak kaydıyla tasfiye memuru olarak atandığını, davacı gerçek kişinin şirket adına dava açması hukuken mümkün olmadığının aşamalarda verilen bölge adliye mahkemesi kararı ile de sabit olduğunu, mahkemenin,

davacının taraf ve dava ehliyetinin bulunmaması ve dava takip yetkisine sahip olmaması nedeniyle davayı usulden reddetmesi gerekmekte iken davanın esasına girilerek karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, -Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, HMK madde 152 ve 273 hükümleri uyarınca dosyaya bilirkişilere yöneltilmek üzere sunulan birtakım soruların cevaplanmadığını, dosyadaki bilgi ve belgeler eksik değerlendirildiğini, itirazların giderilmesi için ek rapor alınmadığını,

-Davalılardan ... eser sahibi ve icracı sanatçı olup hak sahipliğinin görmezden gelindiğini,- Dosya kapsamında davacının ve dava dışı ...'in fonogram yapımcısı olduğuna ve işbu tecavüz davasını açmaya ehil olduklarına ilişkin belge sunulmadığını, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalılar ....

Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde, cevap dilekçesindeki savunmalarını da tekrar ederek; -Davaya cevapları arasında bulunan zamanaşımı itirazının değerlendirilmediğini, -Davacının hiçbir suretle FSEK korumasından faydalanabilecek sıfatlara haiz olmadığını, bu yöndeki itirazlarının ihtisas mahkemesince FSEK'in açık hükmüne rağmen davacının nasıl, hangi sıfat ile yargılamaya taraf olduğunun açıklanmadığını,-İstanbul BAM 16.HD'nin huzurdaki işbu dava için tatbik ettiği 2018/2550 E. 2018/1886 K. sayılı kararı dikkate alındığında yerel mahkemenin kanaatinin aksine davacının taraf ve dava ehliyeti bulunmadığını,-Dava dışı...

A.Ş'nin, İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/810 E. sayılı dosyasından 20/02/2018 tarihli ek karar ile sadece İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/794 Esas sayılı dosyasında yapılacak işlemler ile sınırlı olmak üzere tasfiye memuru olarak atandığını, daha sonra tasfiye memurluğunun kaldırıldığını, davacının işbu davanın açıldığı tarihte genel yetkili tasfiye memuru olmadığını, davacının, dava dışı şirket adına hareket etme, işbu dava gibi mesnetsiz ve kötü niyetli davaları ikame etme hak ve yetkisi olmadığını,

-Uyuşmazlık konusu eserlerin yegane hak sahibi davalı sanatçı ...'ın ilgili eserlerin hem eser sahibi hem de icracı sanatçısı olduğunu, eser sahibinin karşı cayma hakkını, müvekkil şirkete muvafakat vermek suretiyle eylemli olarak kullanmak durumunda kaldığını,- Müvekkili şirkete ait eser işletme belgesine konu eserler ile dava dışı şirkete ait fonogramların aynı olmadığını, davacının bu iddiayı ispatlaması gerektiğinde ara karardan rücu talep etme sureti ile ispat külfetinden kaçındığını, ancak davacının bu tutumunun herhangi bir inceleme yapılmaksızın fonogramların aynı olduğu kanaatine ulaşmasına sebebiyet verdiğini,

bu yönde bir ikrarları olmamasına rağmen, davacı yanca bila tarihli beyanları gerekçe gösterilerek zımni ikrar yansıtıldığını, yerel mahkeme de buna itibar eder tavır takınarak eser incelemesinden imtina ettiğini, yerel mahkemenin bu tutumu sebebi ile cevap dilekçesini ıslah ettiklerini, ancak ıslah dilekçesinin de yerel mahkeme tarafından göz ardı edildiğini,-Taşınır mal devrine ilişkin MK hükümlerinin dikkate alınması gerektiğini, açıklanan nedenlerle kararın bütünü ile hukuka aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının ortağı olduğu şirkete ait fonogramlara vaki tecavüzün, tespiti, men'i ve ref'i ile, davalı şirketler arasındaki 04/09/2012 tarihli devir sözleşmesinin yoklukla malul olduğunun tespiti, devir sözleşmesine konu 7 adet fonogram /eser işletme belgesinin davacının paydaşı olduğu şirkete iadesi, mükerrer kayıt ve tescil belgesinin iptali talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalılar tarafından tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.Davacı, ortağı olduğu ...

AŞ'ye ait davaya konu fonogramlara tecavüzün tespitini, davalı şirketler arasındaki devir sözleşmesinin yoklukla malul olduğunun tespitini, sözleşmeye konu eser işletme belgesinin ortağı olduğu şirkete iadesini ve eser sahibi ... ve davalı ....Şti adına mükerrer olduğu ileri sürülen kayıt ve tescil belgesinin iptali talep etmiştir. Dava dışı ...

Aş'ye ait davaya konu fonogramlara tecavüzün tespitini, tespiti, men'i ve ref'ini talep etme hakkı, dava dışı şirkete ait olup, uyuşmazlığa konu dava, paydaş sıfatıyla açılacak davalardan değildir.

İlk derece mahkemesince davaya dayanak ticaret mahkemesi davasının da aynı şekilde davacı tarafından açıldığı, davacının taleplerinin dava dışı şirkete devre yönelik olduğu, usulsüz ve muvazaalı işlemlere yönelik olarak salt şirket ortağı sıfatıyla davacının aktif husumetinin bulunduğuna kanaat getirilmiştir Ancak davacının ticaret mahkemesinde açtığı genel kurul kararının butlanı ve şirket yöneticisinin sorumluluğu davalarını açma hakkı, TTK'da şirket paydaşlarına tanınmış davalardan olup, davacının söz konusu davaları dayanak göstererek hissedarı olduğu şirket adına her türlü davayı açabileceği anlamına gelmez.

Ayrıca davacının ortağı olduğu dava dışı ... AŞ, davadan önce 07/07/2014 tarihinde 6102 sayılı TTK'nın geçici 7.maddesi uyarınca terkin edilmiş olup, dava tarihi itibariyle davacının terkin edilmiş şirketin hissedarı sıfatıyla da dava açma hakkı bulunmamaktadır. Söz konusu şirket 2016, 2108 ve 2019 yılında sadece ihya kararlarında belirtilen ve işbu dava ile ilgisi bulunmayan davalarla sınırı olarak ihya edilmiş olup, halen tam ihyası sağlanmış değildir.

Açıklanan nedenlerle davacının sıfat yokluğu (aktif husumet) nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse düzelterek yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.