İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/849 K.2025/228

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yıllar boyunca birçok ilköğretim kitabı yazdığını ve sorular hazırladığını, yazarlık yapması sonucu kendisine ait birçok eseri bulunduğunu, davalı tarafın yayıncılık yaptığını ve yine ilköğretim kitapları, soru kitapları ve yardımcı kitaplar bastığını, davalının delil listesinde de sunmuş oldukları kitaplarında müvekkiline ait soruları müvekkilinin izni olmaksızın kendi kitaplarında yayınladığını ve müvekkilinin mali ve manevi haklarını ihlal ettiğini, eserin eser sahibinin izni alınmadan basıldığını ve işlendiğini ileri sürerek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla FSEK'nun 68. maddesi uyarınca üç katı olarak 1.000-TL'nin olay tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ve 70/1. maddesi uyarınca 5.000-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ayrıca FSEK 70/3. maddesi uyarınca haksız kazancın işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesindeki iddiasının açıklamaya muhtaç olduğunu, FSEK'nun 68.maddesi kapsamında talepte bulunabilmek için ortada basılı bir eserin bulunması gerektiğini, FSEK'nun 68 ve 70/II. maddeleri ile düzenlenen tazminatların birlikte talep edilemeyeceğini, 70. madde ile düzenlenen tazminatlardan hangisinin talep edildiğinin açıkça belirtilmediğini, davacının iddiasının intihalse bunu ispatlaması gerektiğini, bu kapsamda ancak FSEK'nun 70/II. maddesi ile düzenlenen tazminatın talep edilebileceği ve kusurun ispatlanması gerektiğini,

dava konusuna ilişkin olarak yürütülen soruşma sonucunda intihalin bulunmadığı gerekçesi ile kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini, delil tespit dosyasında da bilirkişi raporu ile intihal bulunmadığının tespit edildiğini, davacının hangi haklarının ve nasıl ihlal edildiğini ispat etmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, alınan bilirkişi raporları, taraflara ait kitapların incelenmesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtları ve tüm dosya kapsamı ile, davacıya ait ve öğrencilerin sınavlara hazırlığı amacıyla basılan kitaplarında yer alan ve telif hakları davacıya ait olan bir kısım soruların davalı tarafça Matematik 5. Sınıf Fasikül Set, Matematik 5. Sınıf Soru Bankası, Matematik 7. Sınıf Soru Bankası ve Türkçe 8. Sınıf Konu Anlatımlı Fasikül Set isimli kitaplarında izinsiz olarak kullanıldığı,

davacının hazırladığı soruların FSEK'nun 2/1. maddesinde tanımlanan ilim ve edebiyat eseri niteliğinde oldukları, davalının bu soruları davacının muvafakatını almaksızın kendi kitaplarında kullanmak suretiyle davacının FSEK'nda yer alan mali haklardan 22. maddesinde düzenlenen çoğaltma hakkı ile 23. maddesinde düzenlenen yayma hakkı ile manevi haklardan 15. maddede düzenlenen adın belirtilmesi hakkını ihlal ettiği, bu nedenle davacının FSEK'nun 68. maddesi uyarınca alınan bilirkişi raporları doğrultusunda üç katı kadar telif ücreti ve ayrıca 70/1. maddesi uyarınca manevi tazminat talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile;

davalının 2013 ... Yayınları Ortaokul 5 Matematik Konu Anlatımlı Fasikül Seti, Ortaokul Matematik 5 Soru Bankası, Ortaokul Matematik 7 Soru Bankası ve Ortaokul Türkçe 8.sınıf Fasikül Set isimli eserlerinde davacıya ait soruları izinsiz kullanmak suretiyle davacı ...'nin FSEK'ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz ettiğinden, davacının yaptığı temlik sözleşmeleri de dikkate alınarak. 2013 ...

Yayınları Ortaokul 5 Matematik Konu Anlatımlı Fasikül Seti için 211,17-TL, Ortaokul Matematik 5 Soru Bankası İçin 51,64-TL Ortaokul Matematik 7 Soru Bankası için 39,16 TL, Ortaokul Türkçe 8.sınıf Fasikül Set için 6,71 TL olmak üzere FSEK 68.maddesi uyarınca toplam 308,68 TL'nin 3 katı kadar 926,04 TL'nin 9,26-TL'sinin davacı ...'ye. 463,02 TL'sinin temlik alan davacı ...'e. 222,25-TL'sinin temlik alan davacı ...'ya.

231,51 TL'sinin temlik alan davacı ...'ye 30.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak verilmesine, 2.000-TL manevi tazminatın 30.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'ye verilmesine, dava tarihinden sonraki dönem yönünden davaya konu soruların davalı tarafından çoğaltılmasının, yayılmasının ve satılmasının önlenmesine, davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı ... istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporlarında gerçek dışı tespitler olduğunu, 1.heyette yer alan Matematikçi ...l'in onlarca sorusu için '' Davalı da davacı da bu soruları, Kırmızı Kitap olarak anılan kitaptan almışlardır.''gibi soyut bir gerekçeyle intihal kabul etmediğini, hiçbir eşleştirme olmadığını, anılan kitabın ilk baskısının 1991 yılında olduğunu, dosyaya 1985 basımı ... adlı kitabını de ekleyerek,

rapora itiraz ettiğini, bu konuda yeni bir rapor veya ek rapor alınmadığını, aynı heyette görev alan türkçe bilirkişisi ...nin ise sadece fotokopi kadar aynı olanların intihal olduğuna inanan birisi olduğunu, özellikle Türkçe'de en az elli intihalin, bu tanıma uymadığı için kabul edilmediğini ve kabul edilen intihalleri de sunarak yaptığı itirazların incelenmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı temlik alan ... istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporlarında gerçek dışı tespitler olduğunu, 1.heyette yer alan Matematikçi ...'in onlarca sorusu için '' Davalı da davacı da bu soruları, ... olarak anılan kitaptan almışlardır.''gibi soyut bir gerekçeyle intihal kabul etmediğini, hiçbir eşleştirme olmadığını, anılan kitabın ilk baskısının 1991 yılında olduğunu, dosyaya 1985 basımı ... adlı kitabını de ekleyerek,

rapora itiraz ettiğini, bu konuda yeni bir rapor veya ek rapor alınmadığını, aynı heyette görev alan türkçe bilirkişisi ...'nin ise sadece fotokopi kadar aynı olanların intihal olduğuna inanan birisi olduğunu, özellikle Türkçe'de en az elli intihalin, bu tanıma uymadığı için kabul edilmediğini ve kabul edilen intihalleri de sunarak yaptığı itirazların incelenmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı temlik alan ... vekili istinaf dilekçesinde; davacı ...’nin istinaf sebeplerinin tamamına iştirak ettiklerini, aynı itirazları davacı temlik alan ...’nın da istinaf sebebi olarak ileri sürdüğünü, yerel mahkeme kararının kısmen ret olan kısmına dayanak açıklamasının gerekçe olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesince hükme asas alınan 12/09/2017 tarihli raporda intihal olduğu iddia edilen ürünlerin her birinin eser niteliği ayrı ayrı tartışılmadığını, zira bu ürünlerin davacıdan önce başka eserlerde yer almış ürünler olduğunu, dolayısıyla herhangi bir “hususiyet”i bulunmayan bu ürünlerin eser niteliği bulunmadığını, eser niteliği bulunmayan ürünlere FSEK hükümleri uygulanamayacağını, bir kitabın ilim ve edebiyat eseri niteliğinde kabul edilmesinin ayrı, o kitap içinde yer alan her cümlenin, her sorunun ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olup olmaması ayrı şeyler olduğunu,

bilirkişi tespitinin sadece 4 soru ve 1 cümlenin benzer olduğu hususunun ise bu soruların ve ilgili cümlenin eser niteliğini haiz olup olmadığının da incelenmesi gerektiğini, aksi takdirde FSEK hükümlerinin uygulanamayacağını, kaldı ki müvekkilinin kitaplarında yer alan unsurların tamamen MEB müfredatı kapsamında hazırlanan ve Milli Eğitimin öngördüğü usul ve esaslara göre hazırlanan sorular olduğunu, bilirkişilerce yapılan değerlendirmede ise bu hususun hiç göz önüne alınmadığını, aynı konuda İstanbul Anadolu Cumhuriyet Savcılığı tarafından alınan bilirkişi raporunda intihalin olmadığı tespit edildiğini,

hükme esas alınan raporla soruşturma aşamasında alınan rapor arasındaki bu çelişkinin taleplerine rağmen giderilmeksizin karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'ten kaynaklanan maddi ve manevi haklarının ihlal edildiği iddiasıyla açılan FSEK 68. ve 70. maddeleri uyarınca maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davacı, temlik alan davacılar ile davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, telif hakları davacıya ait olan 5 adet sorunun, davalı tarafın kitaplarında izinsiz olarak kullanıldığı,

davacının hazırladığı soruların FSEK'nun 2/1. maddesinde tanımlanan ilim ve edebiyat eseri niteliğinde oldukları, davalının bu soruları davacının muvafakatını almaksızın kendi kitaplarında kullanmak suretiyle davacının FSEK'nda yer alan mali haklardan 22. maddesinde düzenlenen çoğaltma hakkı ile 23. maddesinde düzenlenen yayma hakkı ile manevi haklardan 15. maddede düzenlenen adın belirtilmesi hakkını ihlal ettiği, bu nedenle davacının FSEK'nun 68. maddesi uyarınca alınan bilirkişi raporları doğrultusunda üç katı kadar telif ücreti ve ayrıca 70/1. maddesi uyarınca manevi tazminat ile tecavüzün ref'ini talep edebileceği,

hükmedilen maddi ve manevi tazminat tutarlarının yerinde olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporunun davaya konu hukuki uyuşmazlığı aydınlatacak nitelikte olmadığı anlaşılmakla, davacı, temlik alan davacılar ile davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.