İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/886 K.2025/57

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline gönderilmek üzere kargoya verilen ... Bankası ... şubesine ait, ... nolu, keşidecisi ...Ltd.Şti olan çekin 15/05/2018 tarihinde çalındığını, İstanbul İli Ümraniye İlçesinde çalındığını, çekin iptali için dava açılarak ödemeden men kararı alındığını, çeke sahte cirolar yapılmak suretiyle ... adlı şahıs tarafından davalı...

A.Ş.'ye verilerek, ... sayılı dosyasından takibe konulduğunu, davalı faktoring şirketinin mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilmeyen hayali bir alacağı devir aldığını, davalı tarafın, dava konusu çalıntı çeki eline geçirmede, bulundurmada ve takibe koymada kötü niyetli ve ağır kusurlu davrandığını ileri sürerek, davaya konu çekin müvekkiline iade edilmesine, davalılar tarafından çekin tahsil edilmesi halinde çek bedelinin ve çeke bağlı olarak tahsil edilen fer'ilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin takip konusu çeki usul ve yasaya uygun bir şekilde ... - ...'ten fatura ile tespit edilen alacağına ilişkin ödeme aracı olarak devraldığını, müvekkili şirketin çekin iyi niyetli son hamili olduğunu, müvekkili şirketin bu kapsamda herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ... ile hukuka uygun olarak akdedilen ... sözleşmesi ve buna binaen gerçekleştirilen ticari ilişkiden kaynaklanan faturaların mevcut olduğunu, işbu sebeple bu iki şirket arasındaki ilişkilerin dışındaki iddiaların müvekkili şirkete karşı ilerisürülemeyeceğini, davacı vekilinin istirdat talebinin usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.Diğer davalılar cevap dilekçesi vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davacının davaya konu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu ve çekin elinden rızası hilafına çıktığının dosya kapsamı ile ispatlandığı, ... sözleşmelerinin tarafı olan davalı ... ile ...AŞ şirketinin vergi beyannamelerinden, davalıya temlik edilen çekin dayanağı faturanın vergi dairesine beyan edilmediğinin anlaşıldığı, davalı faktoring şirketinin davalılar arasındaki ticari ilişkinin gerçekliği hususunda herhangi bir istihbari araştırma yapmadığı,

maruz kalması muhtemel risklerin önlenmesi için gerekli tedbirleri almadığı ve bir ... kuruluşu olarak çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı ... A.Ş aleyhine açılan davanın davanın kabulü ile, davaya konu ... Bankası ...

Şubesine ait, .. seri numaralı 09/07/2018 keşide tarihli, 32.250,00-TL bedelli çekin TTK md.792 gereğince işbu davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine; çekin istirdatı davalarında davanın çekin son hamiline karşı açılması gerektiği gerekçesiyle, davaya konu çekte ciranta konumunda olan davalılar davalı ... ile ...AŞ.aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı ...

A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde;-Müvekkilinin davaya konu çekleri usul ve yasaya uygun şekilde faktoring sözleşmesi ve fatura tavsik ederek ciro yoluyla iktisap ettiğini, iyi niyetli son meşru hamil olduğunu,-Dosya kapsamında yapılan bilirkişi incelemesinde dava konusu çekin davacının kayıtlarında yer almadığının tespitine varıldığını, ancak yerel mahkemece esasa ilişkin hüküm kurulurken bu tespitin göz önüne alınmadığını,-Davacı tarafından dava konusu çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddiaların müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini,-Davaya konu çekin, ...

Kargo Ve Kurye Gönderileri Hakkında Yönetmelik'in m.39 kapsamında yasaklı maddelerden sayıldığı göz önüne alındığında, davanın reddi gerektiğini, çekin kargo veya kurye marifetiyle taşınmasınn ilgili yönetmelik gereği yasak olduğunu, çekin kargo firması tarafından kaybolduğu veya çalındığı iddialarının müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek, illk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nun 792 maddesine dayalı çek istirdadı talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İlk derece mahkemesince davalıya temlik edilen çekin dayanağı faturanın vergi dairesine beyan edilmediğinin anlaşıldığı, davalı faktoring şirketinin davalılar arasındaki ticari ilişkinin gerçekliği hususunda herhangi bir istihbari araştırma yapmadığı,

maruz kalması muhtemel risklerin önlenmesi için gerekli tedbirleri almadığı ve bir faktoring kuruluşu olarak çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi hükmü uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Son hamilin ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmamaktadır.Dava konusu ... Bankası, ... Şubesi muhataplı, 09/07/2018 keşide tarihi ve 32.250-TL bedelli çekin, ... Ltd.

Şti tarafından Klima Teknik -Müzeyyen Dayanır lehine keşide edildiği, çekin lehdardan sonraki cirantalarının ...AŞ, ve ... - ..., hamilinin ise davalı olduğu; davalı ile 07/03/2018 tarihli faktoring sözleşmesi imzalayan ... - ...'ın, kendisinden önceki ciranta...AŞ'ye kestiği 04/04/2018 tarihli faturadan kaynaklı haklarını faktoring sözleşmesi ile davalıya temlik ettiği görülmektedir. ..., ...ve ...

Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi gereğince,...şirketinin kambiyo senedine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilmeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacağı ve tahsilini üstlenemeyeceğinin hükme bağlanmış olup, somut olayda davalı tarafın çeki aldığı ...- ... ile yaptığı 07/03/2018 tarihli ... sözleşmesi, ... - ...'ın kendisinden önceki ciranta- ...AŞ'ye kestiği alacağı tevsik eden fatura ibraz edilmiştir.

Dava konusu çekin şekil şartları tam olup, çek üzerinde davacıya ait bir kayıt bulunmamaktadır.

Bu durumda ilk derece mahkemesince, söz konusu faturanın salt vergi dairesine bildirmemiş olması nedeniyle davalının çeki iktisabında kötü niyetli sayılması doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu davacı tarafça ispatlanamadığından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davalının kabulüne karar verilmesinin isabetli olmadığı,

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse düzelterek yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.