İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1072 K.2024/1407

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... “...” model ürününün kısa sürede tüketici nezdinde bilinen ve tercih edilen bir ürün haline geldiğini, ... sayılı tasarım tescilinin ilk başvurusunun OHIM.apıldığını ve WIPO aracılığı ile uluslararası bir başvuru haline getirildiğini, davalı şirketin hükümsüzlüğü talep edilen ve müvekkili şirketin tasarım tescilinden doğan haklarını ihlal ve tecavüz teşkil eden, ... sayılı tasarım tescili başvurusunun, 13.02.2014 tarihinde müvekkilinin tasarım başvurusundan 1 yıl 6 ay sonra yapıldığını,

2014 yılında davalı tasarımına konu ... elektrikli süpürgenin davalı şirketin internet sitesinden tanıtımının ve çeşitli mecralarda satış ve dağıtımının yapıldığının tespit edildiğini, davalı şirkete 08.12.2014 tarihinde gönderilen ihtarnameye 22 Aralık 2014 tarihinde verilen cevapta müvekkili şirketin taleplerini reddettiğini, müvekkilinin ... elektrik süpürgesini 2012 yılı Ekim ayında müşterilerine tanıtmaya başladığını, davalının hükümsüzlüğü talep edilen .. sayılı tasarım tescilinin,

...sayılı tasarım karşısında yeni ve ayırt edici olmadığını ve müvekkilinin önceki tarihli tasarımından doğan haklarını ihlal ve bu haklara karşı tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini beyanla, davalı tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne, davalının tasarım hakkına tecavüz ile haksız rekabet oluşturduğunun tespiti durdurulması ve önlenmesine, masrafı davalılardan alınmak suretiyle yargılama sonucunda kararın ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin TPE nezdinde 13/02/2014 tarih ve ... no ile koruma altına alınan endüstriyel tasarım tescil belgesine bağlanan “elektrikli süpürge” isimli çoklu tasarımın maliki olduğunu, dava konusu tasarımının tescilli olduğunu bu nedenle haksız rekabet ve tasarım hakkına tecavüz iddiası ve buna ilişkin taleplerin bütünüyle usul ve yasaya aykırı olduğunu, tasarımların birbirinden farklı olduğunu, davalının davaya konu tasarımına davacı tarafından TPE nezdinde yapılan itirazın kabul edilmediğini, yapılan inceleme ve değerlendirmede;

... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen ve WIPO’ da 25/01/2013 tarih ve ... sayı ile kayıtlı olan tasarım ve itiraz ekinde sunulan 2012, 2013 tarihli ... broşürleri ile 2013 tarihli ... fiyat listesinde ver alan ürünlerin genel izlenim itibariyle farklı görüldüğünü belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ TEDBİR İSTEMİNİN REDDİ ARA KARARI: İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2021/232 Esas sayılı, 10/05/2024 tarihli ara kararında; "...bekletici mesele yapılması talebi bakımından; davalı tarafça Ankara 4. FSHHM'nin 2023/496 E. Sayılı dosyasında davacı aleyhine TPMK nezdinde ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin dava açıldığı, eldeki davada ise bekletici mesele yapılan davadaki tarafların yer değiştirdiği,

davanın niteliğinin ise davalı adına tescilli bulanan ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile davalının kullanımlarının davacı adına tescilli ...tescil numaralı tasarıma tecavüz ile haksız rekabet niteliğinde olup olmadığının tespiti ve ferilerine ilişkindir.

Bu kapsamda yapılan incelemede tecavüz iddiası bakımdan daha sonra açılan hükümsüzlük davasının bekletici mesele yapılması gerektiği anlaşılmakla Ankara 4. FSHHM'nin 2023/496 E. Sayılı dosyasının sonuçlanmasının beklenilmesine dair ara karar kurulmuştur.

Davalının dosyanın yeni bir heyete tevdi edilmesi talebi bakımından; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile tarafların rapora karşı beyan ve itirazları ile dosyaya sunulan mütalaalar dikkate alındığında istinaf öncesi alınan bilirkişi raporunda davalıya ait tasarımın yenilik kriterini karşıladığı, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin bulunmadığına ilişkin kanaat bildirildiği, istinaf sonrasında alınan bilirkişi raporunda ise ilk raporun tam tersine rapor sunulduğu ve bu haliyle raporlar arasında çelişki oluştuğu anlaşılmakla dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir talebi bakımından; dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporlarında çelişki olduğu, tarafların rapora karşı beyan ve itirazlarının bulunduğu, bu haliyle tedbir kararı verilmesi için gereken yaklaşık ispat koşulunun oluşmadığı anlaşılmakla davacının tedbir talebinin bu aşamada reddine karar verilmiştir.

Aktif husumet iddiası bakımından yapılan incelemede; aktif husumet iddiasının esas hüküm ile birlikte değerlendirilmesine;Ankara 4. FSHHM'nin 2023/496 E. Sayılı dosyasının sonuçlanmasının beklenilmesine, Dosyanın daha önce rapor sunan heyetten farklı bir bilirkişi heyetine tevdiine, bu kapsamda ara kararla beraber taraflara bilirkişilerin niteliği ve bilirkişilere sorulması gereken hususlar ve bilirkişilerden incelenmesi gereken hususları belirtmek üzere 2 haftalık kesin süre verildiğinin ihtarına, 2 nolu ara karar gereği beyanda bulunulmadığı takdirde dosyanın re'sen ele alınarak bilirkişiye tevdi hususunda ara karar tesisine,

bilirkişilerin yapacakların işlerin ve dikkat edecekleri hususların tesis edilecek ara kararda belirtilmesine, şimdilik davalı vekiline bilirkişiler için gerekli 30.000 TL gider avansını yatırmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, ara kararın tebliğinden itibaren davalı tarafça gider avansı yatırılmadığı takdirde mevcut haliyle değerlendirme yapılacağının ara kararın tebliği suretiyle tebliğine, Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine, Davalının aktif husumete ilişkin itirazının hüküm ile birlikte değerlendirilmesine," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Dosyaya sunulan ve İstinaf mahkemesi tarafından hükme esas alınabileceği karar altına alınan toplamda 3 rapordan ikisi birbirini teyit eder nitelikte olup yaklaşık ispat koşullarının gerçekleştiğini, son raporda tecavüz ve haksız rekabet iddiasının teyit edildiğini, 10.01.2023 tarihinde davalının bilirkişiler yönünden şikayetçi olduğunu ancak şikayet hakkında KYOK verildiğini, kararın kesinleştiğini, İhtiyati tedbir talebinin kabul edilmemesi durumunda müvekkili için telafisi imkânsız menfi sonuçlar doğacağını, Davalının 8 yıl boyunca müvekkili şirketin tasarımına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden tasarımını ticari olarak kullandığını,

tedbir koşullarının oluştuğunu, son alınan bilirkişi raporu, dosyada sundukları deliller ile tecavüz sabit olmakla ara kararın kaldırılmasını, ihtiyati tedbire hükmolunmasını talep etmiştir.

DELİLLER

TPMK kayıtlarından, ... no’lu 25/01/2013 tarihli tasarım tescil belgesinin davacı şirket adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. TPMK kayıtlarından, davalı ... Aletleri'ne ait ... nolu çoklu tasarımın, 04-01 locarno sınıfında 13/02/2014 tarihinde tescil edildiği, davacı tarafça davalı tasarım tesciline yapılan itirazın TPE tarafından reddedildiği anlaşılmıştır. Davacı vekilinin Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Endüstri Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç.

Dr. ...’den alınan uzman görüşünü dosyaya sunmuş olup, uzman görüşünde; yapılan değerlendirme sonucunda tasarım tescillerin tasarım yönünden bütünü ile birbirlerine benzer oldukları, incelenen elektrik süpürgelerinin arasında oluşan birebir benzerliğin, teknik kısıtlama ve nedenlerden kaynaklanmadığı, bu konuda tasarımcının sonsuz seçenek özgürlüğüne sahip olduğu,

davaya konu tasarım tescilinin WIPO nezdinde ... nolu 25/01/2013 tescil tarihli tasarım karşısında, TPE nezdinde tescilli ... nolu endüstriyel tasarım karşısında "yenilik vasfının" bulunmadığı yönünde görüş bildirmiştir.Davalı vekili tarafından dosyaya sunulan, İTÜ Makine Fakültesi Öğr.Üyesi Prof. Dr. Mak. Y.

Müh. ... tarafından düzenlenen uzman görüşünde; dava konusu TPE nezdinde 13/02/2014 tarihli ve ... no ile endüstriyel tasarım tescil belgesine bağlanan çoklu tasarımın 1. sırasında yer alan "elektrikli süpürge" isimli tasarımı ile davacı şirketin WIPO nezdinde ... no ile tescilli tasarımının farklı oldukları görüşü belirtilmiştir. Mahkemece Marmara Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Öğr. Üyesi Yrd. Doç. DR. ..., Yıldız Teknik Üniv.

Öğretim Üyesi Dr. ... ve Elektrik Teknikeri Sektör Bilirkişisi ...'dan alınan 27/05/2016 tarihli bilirkişi raporunda; hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 13/02/2014 tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu beyan edilmiş, ek raporda kök rapordaki görüşlerini muhafaza etmişlerdir. Mahkemece Endüstri Ürünleri Tasırımcısı İbrahim ..., Endüstri Ürünleri Tasarımcısı ...

Ürün Geliştirme ve Belgelendirme Uzmanı Makine ...'dan alınan 17/02/2017 tarihli raporda; davacı şirkete ait 25/01/2013 tarihli ve ... nolu tasarım tescil belgesindeki tasarım ile, davalıya ait 13/02/2014 tarihli ve ... nolu tasarım tescil belgesindeki 1 nolu tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılandıkları, davalı tasarımının başvuru tarihinde koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı beyan edilmiştir.

Mahkemece Marmara Üniversitesi Öğretim görevlisi Yrd. Doç.Dr...., YTÜ Endüstri Müh.

Öğretim üyesi Yrd.Doç.Dr. ... ve İTÜ Makina Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. ...'dan alınan 23/10/2017 tarihli raporda; davacıya ait 25/01/2013 tarihli ve ... nolu tasarım tescil belgesindeki tasarım ile, davalıya ait 13/02/2014 tarihli ve ... nolu tasarım tescil belgesindeki 1 nolu tasarımların her ikisinin de kendisine özgü tasarım formlarına ve haklarına sahip olduğu bilgilenmiş bir kullanıcı tarafından kolaylıkla ayırt edilebilecek nitelikte olduğu, davalı tarafa ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğine sahip olduğu belirtilmiştir. -İlk derece mahkemesinin 2015/227E, 2018/70 Karar sayılı, 27/03/2018 tarihli ilamında; "...

Davacı ... tarafından davalı ... Dış.Tic. A.Ş aleyhine açılan endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talepli davanın reddine" şeklinde karar verilmiş, Dairemizin 03/06/2021 tarih ve 2018/2661 Esas, 2021/1163 karar sayılı ilamı ile; "... davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, resen gözetilen sebeplerle de mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın tasarım uzmanı bilirkişilerden oluşturulacak yeni bir heyetten rapor alınarak,

hasıl olacak sonuca göre, hükümsüzlük davası ile tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni ve refi talebi hakkında karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine.... " şeklinde karar vermiştir. - Dairemizin kararı sonrası mahkemece alınan bilirkişi ek ve kök raporunda. Endüstri ürünleri tasarımıcısı ..., ..., endütri mühendisi ..., elektirk mühendisi ... marka tasarım hukuku uzmanı DR. öğr üyesi ... 28/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda neticeten.

"Davacı tarafa ait 25.01.2013 tarihli ... tescil nolu tasarım ile davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 13.02.2014 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili arasında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde bırakacağı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı ve birbirleri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer olarak algıladıkları, kanaatine varılmıştır.

Davalı yana ait ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 13.02.2014 tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklere sahip olmadığı, davalıya ait tasarım yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, davalıya ait tasarımın davacıya ait tasarıma tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği" şeklinde görüş ve kanaati bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, endüstriyel tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi ile tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Dairemiz önüne gelen uyuşmazlık ise ihtiyati tedbir isteminin reddine yönelik ara kararın kaldırılması istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta; mahkemece alınan son raporda tasarımların benzer algılandığı yönünde görüş belirtilmiş ise de, mahkemece yeni rapor alınmasına karar verildiği, dosyada taraflarca sunulmuş olan mütaalalar olduğu, istinaf incelemesi öncesi alınan raporların çelişkili olduğu, davalı yanca davacının iddiasının dayanağı olan tasarım hakkında hükümsüzlük davası açılmış olduğu dikkate alındığında bu aşamada ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesi yerinde görülmüş, davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.